Europa stoi przed głębokimi wyzwaniami politycznymi i społecznymi. Szczególnie młode pokolenie coraz częściej staje przed koniecznością znajdowania odpowiedzi na pytania dotyczące bezpieczeństwa, współpracy i perspektyw na przyszłość. W tym kontekście dialog polsko-niemiecki zyskuje na znaczeniu – również na szczeblu regionalnym i lokalnym. W dniach 16–18 czerwca 2026 r. w Monachium odbył się program dialogowy pod tytułem „Polska i Niemcy w rozmowie: Młode pokolenie w czasach międzynarodowych przemian”.
Zorganizowane przez Fundacja Hannsa Seidla spotkanie zgromadziło młodych liderów z Polski oraz partnerów politycznych i instytucjonalnych z Bawarii. Celem była dyskusja o bieżących wyzwaniach, wymiana doświadczeń oraz nadanie nowych impulsów dla współpracy. Ze strony Śląskich Samorządowców w programie uczestniczył Patryk Swoboda, burmistrz gminy Zębowice.
Wymiana doświadczeń na temat bezpieczeństwa i współpracy
Trzydniowy program był intensywnie wypełniony rozmowami i spotkaniami. Po przylocie do Monachium i pierwszej wymianie zdań z konsulem generalnym Rzeczypospolitej Polskiej następnego dnia w centrum uwagi znalazły się tematy takie jak zarządzanie kryzysowe, obrona cywilna, polityka europejska oraz stosunki polsko-niemieckie. Rozmowy z przedstawicielami monachijskiej straży pożarnej, bawarskiego Landtagu oraz Kancelarii Stanu umożliwiły uczestnikom bezpośredni wgląd w funkcjonowanie niemieckich instytucji oraz ich podejście do bieżących wyzwań. Szczególny nacisk położono na kwestie bezpieczeństwa, obrony cywilnej i odporności oraz na to, jak różne szczeble administracji mogą sprostać tym wyzwaniom.
„Jak bodaj żadne inne pokolenie w Europie od zakończenia II wojny światowej, młodzi ludzie w Europie Środkowej dorastają obecnie w obliczu licznych niepewności.”
— Andreas Wüst
Nowy dyrektor regionalny Fundacja Hannsa Seidla na Polskę i Czechy, Andreas Wüst, podkreślił znaczenie tego dialogu w jasnych słowach. Wyjaśnił: „Jak bodaj żadne inne pokolenie w Europie od zakończenia II wojny światowej, młodzi ludzie w Europie Środkowej dorastają obecnie w obliczu licznych niepewności – niepewnych perspektyw na rynku pracy i mieszkań, katastrof klimatycznych i środowiskowych, przy jednocześnie rosnącej odpowiedzialności za społeczeństwo naznaczone starzeniem się. Do tego dochodzą wojny u progu własnego domu, które w niespotykany dotąd sposób podważają dotychczasowe pewniki i wartości.”
Jednocześnie zwrócił uwagę na szczególną perspektywę Europy Środkowej i podkreślił znaczenie wspólnego działania: „Podczas gdy w Niemczech zwrot epokowy ogłoszono dopiero w reakcji na pełnoskalową agresję Rosji na Ukrainę, duża część Europy Środkowej zawsze żyła w przekonaniu, że pokój, wolność i demokracja muszą być zdobywane również w XXI wieku. Są one bowiem narażone na poważne zagrożenia wewnętrzne i w coraz większym stopniu także zewnętrzne.”
Z tego wynika również zobowiązanie do dialogu: „Taka wymiana może stanowić ważny wkład w to, aby młodzi ludzie w Polsce i Niemczech – mając świadomość trudnej przeszłości między swoimi krajami – mogli wspólnie pracować nad rozwiązaniami wyzwań, którym są jednakowo poddani.”
Rola mniejszości niemieckiej jako pomostu
Dla dra Andreas Wüst program był jednocześnie osobistym inauguracyjnym wydarzeniem w jego nowej funkcji. Swoje pierwsze wrażenia dotyczące delegacji opisał szczególnie sugestywnie: „Nie mogłem sobie wymarzyć piękniejszego i bardziej udanego rozpoczęcia mojej nowej pracy niż z tą młodą delegacją zaangażowanych i fachowo przygotowanych Polek i Polaków. Ich entuzjazm był zaraźliwy, ich znajomość Niemiec fascynująca, a ich zainteresowanie dialogiem z rozmówcami w Monachium niezwykle inspirujące dla mnie.”
Podczas takich programów dialogowych chodzi o wzajemne zrozumienie sposobów myślenia politycznego, przemian społecznych i priorytetów w zakresie polityki bezpieczeństwa.
Foto: HSS
Przypisał on również szczególną rolę mniejszości niemieckiej: „Podobnie jak w przypadku tego formatu, mniejszość niemiecka w Polsce może odgrywać szczególną rolę również w przyszłych programach dialogowych Fundacji Hannsa Seidla. Jak żadna inna grupa rozumie ona sposób myślenia w Niemczech i w Polsce; zna specyfikę i nastroje obu społeczeństw. Jest zatem naturalnym pomostem między naszymi krajami i może stanowić wsparcie dla decydentów po obu stronach granicy.”
Ta ocena pokrywa się z doświadczeniami Patryk Swoboda, który jako przedstawiciel mniejszości niemieckiej uczestniczył w programie. Był to już jego drugi udział w tego typu inicjatywie. Podkreślił konkretne korzyści dla swojej pracy jako samorządowca: „Przede wszystkim umożliwia to zobaczenie i porównanie, jak funkcjonują poszczególne obszary w samorządzie oraz w ministerstwach. Pozwala to na bezpośrednie porównanie z naszym polskim samorządem i zawsze stanowi okazję do wymiany doświadczeń i pomysłów oraz zdobycia nowych inspiracji.”
Młode perspektywy dla Europy
Podkreślił również znaczenie współpracy polsko-niemieckiej: „Z perspektywy mniejszości niemieckiej współpraca polsko-niemiecka jest bardzo ważna – oznacza poznawanie nowych ludzi i nawiązywanie kontaktów na wiele lat. Po takich wydarzeniach możemy w swoich środowiskach rozmawiać o tym, co dzieje się w Niemczech, jak postrzega się nas tam jako partnerów i w jakich obszarach możemy w przyszłości współpracować.”
Foto: HSS
Merytorycznie podczas pobytu w centrum uwagi znajdowały się liczne tematy z zakresu polityki bezpieczeństwa i spraw społecznych. Patryk Swoboda wyjaśnił: „Kwestie międzynarodowe należą dziś do najważniejszych tematów w całej Europie. Rozmawialiśmy przede wszystkim o bezpieczeństwie naszych państw oraz o tym, jak Niemcy są przygotowane na różne katastrofy lub inne nieprzewidziane zdarzenia.” Rozmowy te uzupełniono analizami sytuacji politycznej w Niemczech oraz spotkaniami z przedstawicielami bawarskiej polityki.
Godne uwagi jest to, że takie formaty coraz częściej pełnią podwójną funkcję: są nie tylko platformą wymiany, lecz także wczesnym wskaźnikiem tego, jak młode pokolenie postrzega rzeczywistość polityczną. Rozmowy pokazują, że myślenie o polityce bezpieczeństwa i europejskiej odpowiedzialności coraz wyraźniej znajduje odzwierciedlenie również na poziomie lokalnym. Szczególnie aktorzy mający biograficzny związek z oboma krajami wnoszą perspektywy, do których często nie docierają klasyczne formaty dyplomatyczne. W tym obszarze napięć rozstrzygnąć się może, jak trwała rzeczywiście będzie współpraca niemiecko-polska w nadchodzących latach.
