Klub sportowy, który powstał w 1926 roku jako VfR Gross Döbern, przetrwał m.in. II wojnę światową, zmianę granic państwowych, transformację ustrojową, masowe emigracje do Niemiec i pięciokrotną zmianę nazwy. Pieczę nad nim przejmowały kolejne pokolenia, które pielęgnowały dobrzeńskie tradycje sportowe. Dziś klub nazywa się TOR Dobrzeń Wielki i świętuje 100. urodziny. Jubileusz uczci podczas Dobrzeńskiego Festynu Pokoleniowego, który potrwa od 7 do 9 sierpnia 2026 roku.
Historia dobrzeńskiej piłki nożnej narodziła się pod słynnym kościołem św. Rocha. W 1925 roku Simon Goldmann, który był kierownikiem Szkoły Podstawowej w Dobrzeniu Wielkim, organizował na pobliskiej łące mecze o mistrzostwo wsi. Niedługo potem został pierwszym prezesem utworzonego 11 sierpnia 1926 roku klubu piłkarskiego – Verein für Rasenspiele Gross Döbern. W skład zarządu weszli też: Alois Wotzko, Johann Wotzko i Julius Weinert. Ówcześni działacze dali początek tradycji, którą przez 100 lat pielęgnowały kolejne pokolenia miłośników lokalnego sportu.
„Od zawsze byliśmy klubem wielopokoleniowym, co uważamy za swoją największą siłę. Działacze, którzy pamiętają dawne czasy, z chęcią dzielą się doświadczeniem z młodszymi kolegami.”, mówi Grzegorz Benedyk, obecny prezes TOR-u Dobrzeń Wielki.
„Klub otrzymał w dzierżawę teren pod budowę boiska sportowego w miejscu, gdzie jeszcze teraz się znajduje [dzisiejsza ul. Sportowa 1 – przyp. red.]. Teren ten musiał być najpierw przeorany i wyrównany. Pracę dwoma wołami wykonał Andreas Pollok. Ziemię do wyrównania płyty przemieszczano wózkami na wąskich torach wypożyczonymi z cegielni pana Johanna Kijańskiego. Wszystkie te prace, jak również prace wykonane w roku 1929, związane z ułożeniem drenu pod całą płytą, wykonano w czynie społecznym. Na przebieralnię dla zawodników postawiono drewnianą szatnię z małym wyszynkiem” – napisał w swoich wspomnieniach Helmut Warzecha, jeden z najaktywniejszych działaczy w historii klubu.
Pierwszym prezesem klubu został Simon Goldmann. Dzisiejszy TOR nazywał się wtedy Verein für Rasenspiele Gross Döbern. Foto: archiwum klubu
Jednymi z pierwszych rywali VfR Gross Döbern były drużyny z: Chróścic, Kup, Siołkowic, Popielowa, Kolanowic, Zakrzowa, Osowca i Łubnian. Na początku zawodnicy grali w prywatnych strojach, a na spotkania dojeżdżali furmankami, rowerami, a niekiedy na przyczepach traktorów. W latach 40. korzystali też z pojazdu Georga Sterna. Co ciekawe, aby wesprzeć kasę klubu, zawodnicy stworzyli zespół teatralny, w którym sami występowali. Do tego VfR nie zatrudniał gospodarza, bo o stan sprzętu i boiska troszczyli się sami sportowcy i kibice. W latach przedwojennych klub z Dobrzenia Wielkiego posiadał też żeńską drużynę piłki ręcznej 11-osobowej, która funkcjonowała również w latach 50.
Od VfR Gross Döbern do TOR-u Dobrzeń Wielki
Po II wojnie światowej dotychczas niemiecki Dobrzeń Wielki znalazł się w Polsce, jak wiele innych nadodrzańskich wsi i miast. Mimo wielkich zmian terytorialnych i społecznych, jakie przyniosła wojna, nie zmieniło się zamiłowanie Dobrzeniaków do sportu. Wielu z nich nie wróciło z wojennego frontu, ale też wielu go przeżyło. Klub zaczął więc pisać kolejny rozdział swojej historii – tym razem w polskiej rzeczywistości. W większości z tymi samymi ludźmi w składzie, z tą samą przeszłością i lokalną tożsamością, z szacunkiem do tego, co było, i do tradycji, która dziś kończy 100 lat.
Drużyna VfR Gross Döbern przed klubową szatnią w roku 1927. Foto: archiwum klubu
Zmieniła się jednak nazwa – od tamtej chwili VfR Gross Döbern było Kołem Sportowym „Odra”, ale tylko do 1949 roku. Wtedy patronat nad klubem przejęły zakłady dziewiarskie i „Odra” stała się Klubem Sportowym „Włókniarz”. A gdy w 1967 roku przedstawiciele owych zakładów porozumieli się z dobrzeńskimi stoczniowcami, klub zyskał nie tylko kolejnych opiekunów, ale i czwartą nazwę – Koło Sportowe „Pogoń”. Wreszcie, w 1978 roku, znalazł się pod auspicjami Państwowego Ośrodka Maszynowego w Dobrzeniu Wielkim i przyjął piątą w historii nazwę – Techniczna Obsługa Rolnictwa. W skrócie: TOR. Pod tym szyldem Dobrzeniacy występują do dziś.
W latach 40. i 50. klub posiadał żeńską drużynę piłki ręcznej 11-osobowej. Foto: archiwum klubu
100 lat pracy pokoleń działaczy
Wśród dyscyplin, które można było uprawiać w klubie na przestrzeni tych wszystkich lat, były m.in.: piłka nożna, piłka ręczna, siatkówka, bieganie, tenis stołowy, turystyka rowerowa, palant i szachy. Od 1926 roku do dziś wiodącą dyscypliną jest piłka nożna. Bardzo aktywnie działają też piłkarki ręczne. Historia klubu, która zaprowadziła go aż do roku 2026, jest pełna znaczących triumfów i bolesnych porażek, organizacyjnych sukcesów oraz czasów wielkich trudności i jeszcze większego zwątpienia. Dobrzeński futbol przetrwał m.in. II wojnę światową, zmianę granic państwowych, pięciokrotną zmianę nazwy, transformację ustrojową, masowe migracje miejscowej ludności do Niemiec, a niedawno także pandemię koronawirusa z jej wszystkimi obostrzeniami.
Zespół Koła Sportowego „Odra” w sezonie 1947/48. Foto: archiwum klubu
– W 1989 roku, w ciągu paru miesięcy, do Niemiec wyjechało dziewięciu podstawowych zawodników TOR-u Dobrzeń Wielki – wspomina Gerard Halama, prezes klubu w latach 1987–1996. – Pamiętam, jak siedziałem w starej szatni z Bernardem Cyrysem, który powiedział mi: „Panie prezesie, proszę kończyć działalność, bo nas nie ma i TOR-u też nie będzie”. Trzeba było więc budować od nowa i to się udało. Zbudowaliśmy nowy zespół, a później rozpoczęliśmy kolejną budowę. Zabraliśmy się za stawianie nowoczesnego budynku klubu przy ul. Sportowej 1.
Drużyna Koła Sportowego „Włókniarz” przed treningiem w sezonie 1953/54. W tle kościół św. Rocha w Dobrzeniu Wielkim. Foto: archiwum klubu
Klub „dożył” 100 lat głównie dzięki społecznej pracy swoich działaczy. Jednym z ich największych przedsięwzięć była budowa klubowego pawilonu i trybun. W 1992 roku przy boisku, które do dziś znajduje się przy ul. Sportowej 1, powstały: budynek z szatniami, toaletami, zapleczem, świetlicą i hotelem dla 20 osób oraz zadaszone trybuny dla 550 kibiców. Teraz, po 34 latach, obiekt zostanie gruntownie wyremontowany. We wrześniu 2026 roku ruszą prace w ramach projektu „Rewitalizacja infrastruktury sportowej w Dobrzeniu Wielkim”, który otrzymał dofinansowanie z Funduszy Europejskich dla Opolskiego 2021–2027.
W 1976 roku zawodnicy Koła Sportowego „Pogoń” pojechali na zimowy obóz kondycyjny do Zawoi. Foto: archiwum klubu
– Moim zdaniem, poza wynikami i emocjami na boisku, to co nas najbardziej charakteryzuje, to ludzie tworzący klub – podkreśla Wojciech Morka, prezes TOR-u w latach 2016–2019, a obecnie zawodnik rezerw. – Zaczynając od działaczy sportowych, zawsze gotowych do pracy, i dla których nie ma rzeczy niemożliwych, poprzez samorządy lokalne i zawodników, z którymi do dziś mam kontakt, aż po trenerów klubowych i akademii. Ci ludzie tworzą tożsamość klubową i naszą 100-letnią tradycję. Poznałem tu wielu przyjaciół, z niektórymi do dziś dzielę szatnię i jestem wdzięczny TOR-owi za te lata. Chciałbym w przyszłości zobaczyć kolejne pokolenia kontynuujące naszą wieloletnią pracę.
Od 1978 roku klub nazywa się TOR Dobrzeń Wielki. W 1980 roku grał w klasie okręgowej. Foto: archiwum klubu
Złota era? 3. liga i mecze z polskimi markami
Całe lata 90., w których powstał obecny obiekt TOR-u, były czasem rozkwitu dobrzeńskiego futbolu, który największe sukcesy notował jednak w kolejnej dekadzie. W 2000 roku Dobrzeniacy po raz pierwszy zagrali w 4. lidze. W latach 2004 i 2006 awansowali też do 3. ligi, w której rywalizowali z takimi markami, jak m.in. Odra Opole, Śląsk Wrocław, Rozwój Katowice, Miedź Legnica, Polonia Bytom, Chrobry Głogów czy Raków Częstochowa.
W 1992 roku klub zyskał nowy budynek i trybuny. Obiekt powstał dzięki społecznemu zaangażowaniu jego działaczy. Foto: Bronisław Kowalski
Trzecia liga była wówczas trzecim szczeblem rozgrywkowym w Polsce, a nie czwartym, jak dziś. TOR nigdy nie grał wyżej niż w tamtych latach, a jego społeczność najchętniej wspomina mecz przeciwko Śląskowi Wrocław. Dobrzeniacy sprawili wtedy olbrzymią sensację, wygrywając na terenie rywali 2:1.
W 1992 roku klub zyskał nowy budynek i trybuny. Obiekt powstał dzięki społecznemu zaangażowaniu jego działaczy. Foto: Bronisław Kowalski
Foto: Bronisław Kowalski
– Pojechaliśmy prywatnymi samochodami. We Wrocławiu nie chcieli wpuścić nas na stadion, bo myśleli, że jesteśmy zorganizowaną grupą kibiców z Dobrzenia – śmieje się Sławomir Sieńczewski, strzelec zwycięskiej bramki. – W pierwszej połowie Śląsk zdecydowanie przeważał, ale uniknęliśmy blamażu dzięki naszemu bramkarzowi Rafałowi Krupie. W przerwie powiedzieliśmy sobie, że nie mamy nic do stracenia i tak wyszliśmy na drugą część meczu. Rywale nas zlekceważyli, a my wyrównaliśmy wynik. Potem zdobyliśmy też gola na 2:1 i zapisaliśmy się w historii.
TOR Dobrzeń Wielki nach dem Aufstieg in die 3. Liga im Jahr 2006. Die Döberner spielten dort in den Jahren 2004–2005, 2006–2007, 2008–2010 und 2011–2012.
Foto:
TOR występował w 3. lidze też w latach 2008–2010 i 2011–2012 – wtedy był to już czwarty poziom rozgrywkowy. Po spadku w 2012 roku TOR grał w 4. lidze, aż w 2017 roku spadł jeszcze niżej, bo do klasy okręgowej. Od tamtej chwili rozegrał w niej siedem sezonów, w międzyczasie dwukrotnie wracając do 4. ligi w sezonach 2018/19 i 2021/22. Kolejny awans do wspomnianej 4. ligi to cel, który w TOR-ze wyznacza się każdego roku.
Ostatni awans pierwsza drużyna TOR-u wywalczyła w 2021 roku. Wygrała wtedy klasę okręgową i na jeden sezon wróciła do 4. ligi.
Foto: Tomasz Chabior
Dobrzeński klub posiada też drugą seniorską drużynę – rezerwy, które występują w klasie B, choć z ambicjami na klasę A. Oprócz tego TOR prowadzi akademię piłkarską, która szkoli ponad 200 dzieci i nastolatków. Co ważne, dobrzeńskie drużyny młodzieżowe mogą pochwalić się wychowankami, którzy zagrali w piłkarskiej ekstraklasie – to Łukasz Żegleń, Dawid Kamiński i Sebastian Strózik.
Obiekt TOR-u znajduje się przy ul. Sportowej 1 w Dobrzeniu Wielkim. Foto: Tomasz Chabior
TOR posiada też sekcję piłki ręcznej kobiet – w poprzednich latach seniorki grały nawet w 1. lidze, a jego młodzież zajmowała czołowe lokaty na mistrzostwach Polski. Dziś piłka ręczna w TOR-ze to głównie drużyna młodziczek. Wiele obecnych piłkarek to córki osób od pokoleń związanych z klubem, m.in. działaczy, zawodników czy kibiców. To samo dotyczy podopiecznych akademii piłkarskiej, a nawet zawodników seniorskich drużyn. TOR jest tradycją i zbiorem wartości, które wielu miejscowych przekazuje sobie z pokolenia na pokolenie.
Po remoncie, który rozpocznie się we wrześniu 2026 roku, klubowy budynek zyska nowy wygląd. Źródło: wizualizacja KG Architekci
– Od zawsze byliśmy klubem wielopokoleniowym, co uważamy za swoją największą siłę. Działacze, którzy pamiętają dawne czasy, z chęcią dzielą się doświadczeniem z młodszymi kolegami – podkreśla Grzegorz Benedyk, obecny prezes TOR-u. – Z dużym szacunkiem do ich dorobku pielęgnujemy swoją historię i jednocześnie tworzymy inicjatywy odpowiadające współczesnym wyzwaniom. Rozwijamy akademię, rozbudowujemy infrastrukturę i inwestujemy w wykwalifikowanych trenerów. Zbliżające się 100-lecie to doskonała okazja, by poznać naszą społeczność bliżej i przekonać się, czym dziś jest TOR Dobrzeń Wielki, do czego serdecznie zachęcam.
15. Akademia TOR-u Dobrzeń Wielki szkoli ponad 200 zawodników. Foto: Tomasz Chabior
TOR uczci 100-lecie festynem pokoleniowym
100 lat to staż, którym nie mogą pochwalić się nawet tak cenione kluby, jak chociażby mistrzowie Niemiec 1. FC Köln (78 lat) i VfL Wolfsburg (81 lat) czy mistrzowie Polski Górnik Zabrze (78 lat) i Piast Gliwice (81 lat). Swoją bogatą historię TOR Dobrzeń Wielki podsumuje podczas Dobrzeńskiego Festynu Pokoleniowego z okazji 100-lecia klubu, który potrwa od 7 do 9 sierpnia 2026 roku.
Tradycja festynów sportowych organizowanych przez klub sięga przełomu lat 40. i 50. XX wieku. Na zdjęciu impreza w roku: 1954.
Foto: archiwum klubu
W programie znajdą się m.in. msza i ceremonia jubileuszowa, mecz legend, dyskoteka Azteca Family 3, zabawa taneczna z zespołem Bravo, piknik rodzinny „Aktywna wieś”, atrakcje dla dzieci, turniej drużyn dziecięcych i występy lokalnych artystów. Gwiazdą całego weekendu będzie natomiast zespół Lombard, który wystąpi 8 sierpnia o godz. 20.00. Organizując kolejny festyn, klub kontynuuje tradycję, którą rozpoczął na przełomie lat 40. i 50. XX wieku.
PROGRAM 100-LECIA TOR-U DOBRZEŃ WIELKI:
7 sierpnia 2026 r. (piątek):
godz. 17.00 – Azteca Family 3
Tradycja festynów sportowych organizowanych przez klub sięga przełomu lat 40. i 50. XX wieku. Na zdjęciu impreza w roku: 1954.
Foto: archiwum klubu
8 sierpnia 2026 r. (sobota):
8.00–13.00 – Turniej z okazji 100-lecia klubu im. Helmuta Warzechy i Jerzego Szlegera „Kobienia Cup” (zagrają: skrzaty, żaki i orliki)
15.00–17.00 – Tor przeszkód: sportowa zabawa dla przedszkolaków i uczniów szkół podstawowych
17.00 – 1. kolejka klasy okręgowej gr. I: TOR Dobrzeń Wielki – Piast Strzelce Opolskie
20.00 – gwiazda weekendu: zespół Lombard
22.00 – zabawa z zespołem Bravo
9 sierpnia 2026 r. (niedziela):
11.00 – msza jubileuszowa w kościele parafialnym w Dobrzeniu Wielkim
13.00 – Mecz Legend: TOR Dobrzeń Wielki – Odra Opole
13.00 – piknik rodzinny „Aktywna wieś”:
• gry i zabawy dla dzieci
• darmowe dmuchańce
• turnieje i konkursy
• kawa i ciasto
14.30 – ceremonia z okazji 100-lecia:
• podpisanie jubileuszowej koszulki
• wręczenie wyróżnień
• kącik wspomnień
• kapsuła czasu
15.30 – występy lokalnych artystów
17.00 – animacje dla dzieci i mini disco
17.45 – piana strażacka
