Na cmentarzu komunalnym w Głubczycach stoi pomnik, który od ponad stu lat przypomina o poległych podczas I wojny światowej. Dziś jego stan techniczny wymaga pilnej renowacji. O przywrócenie mu dawnego wyglądu walczy Sylwester Fulneczek, prezes Stowarzyszenia Miłośników Muzeum i Ziemi Głubczyckiej. Zainicjowana przez niego zbiórka ma pomóc zebrać środki na kosztowną konserwację zabytku. „To nie jest tylko kawałek kamienia, ale część historii miasta” – mówi Sylwester Fulneczek.
Pomnik z pieniędzy mieszkańców
Pomnik w Głubczycach powstał w 1924 roku, kilka lat po zakończeniu I wojny światowej. Nie był jednak samodzielnym obiektem, lecz częścią większej kwatery wojennej poświęconej osobom, którzy umierali w lokalnych lazaretach, zostali pochowani w tychże grobach, jak również ginęli na różnych frontach I wojny światowej.
– Pomnik powstał w 1924 roku, czyli kilka lat po I wojnie światowej. Obok znajduje się kwatera poległych. Są tam 32 krzyże związane z I wojną światową oraz cztery krzyże związane z okresem plebiscytów i powstań śląskich – wyjaśnia Sylwester Fulneczek.
Na początku lat 90. DFK Głubczyce wyremontowało pomnik. Koło niestety już nie istnieje.
Foto: Sylwester Fulneczek
Historia powstania pomnika ma również symboliczny wymiar. Jak wynika z przekazów zachowanych wśród dawnych mieszkańców Głubczyc, jego budowa została sfinansowana ze składek lokalnej społeczności. W uroczystości odsłonięcia miały uczestniczyć trzy wspólnoty religijne obecne w przedwojennym mieście: katolicy, ewangelicy i żydzi.
Ich świątynie znajdowały się w niewielkiej odległości od siebie. Tego samego dnia odbyły się nabożeństwa, po których wierni wspólnie udali się na cmentarz, aby uczestniczyć w odsłonięciu pomnika.
W kwaterze prawdopodobnie pochowano żołnierzy zmarłych w miejscowym lazarecie. Dziś ich nazwiska zatarł czas. Stowarzyszenie prowadzi badania archiwalne, aby przywrócić pamięć o tych osobach i odtworzyć ich historie.
„Czas najwyższy podjąć się tego zadania”
Obecnie pomnik zwraca uwagę przede wszystkim złym stanem technicznym.
– Jego stan widzę praktycznie, co tydzień i jest źle. Kiedyś byłem członkiem DFK w Głubczycach. Struktury lokalnego DFK w Głubczycach zostały rozwiązane około 18 lat temu, ponieważ nie było osób chętnych do członkostwa, a osoby starsze nie miały już siły na dalsze działanie w tych strukturach. To właśnie DFK Głubczyce na początku lat 90. wyremontowało pomnik własnymi siłami. Tu należy wspomnieć duże zasługi pani Rosemarie Kozlik i jej nieżyjącego już dzisiaj męża Helmuta. Doszedłem więc do wniosku, że czas najwyższy podjąć się tego zadania jeszcze raz, tym razem jednak realizując projekt w bardziej profesjonalny sposób – mówi Fulneczek.
„To nie jest tylko kamień. To jest historia ludzi, którzy tutaj żyli. Jeżeli my o takie miejsca nie zadbamy, to za kilkadziesiąt lat może już nie być czego ratować.”
Sylwester Fulneczek
Do podjęcia działań dodatkowo zmotywowała go prezentacja Adriana Szczepińskiego, który zajmuje się historią pomników pierwszowojennych na terenie Śląska. Podczas spotkania dotyczącego takich obiektów z powiatów raciborskiego, głubczyckiego i bliskiej okolicy wskazał on, że pomnik w Głubczycach jest w czołówce, jeżeli chodzi o zły stan zachowania na wskazanych wcześniej obszarze.
– Był to dla mnie trochę wstyd, ale też dodatkowa motywacja, żeby podjąć się tego zadania – przyznaje.
Pierwsze próby pozyskania środków finansowych trwały już od kilku lat. Stowarzyszenie dwukrotnie ubiegało się o dofinansowanie w konkursach organizowanych przez Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego. Projekt nie otrzymał jednak wsparcia.
Zbiórka na ratunek zabytkowi
Ostatecznie zdecydowano się na uruchomienie publicznej zbiórki. Pomysł konsultowany był m.in. z przedstawicielami Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców na Śląsku, członkiem Zarządu TSKN – panią Różą Zgorzelską i jego przewodniczącym Rafałem Bartkiem.
Cały koszt projektu został oszacowany na około 55 tys. zł. Zbiórka prowadzona za pośrednictwem portalu zrzutka.pl zakłada zebranie 30 tys. zł.
Pomnik w Głubczycach we wrześniu 1967 roku.
Foto: H. Rathmann
Środki zostaną przeznaczone na dwa etapy prac. Pierwszy obejmuje naprawę muru, na którym zamontowana jest marmurowa płyta. Drugi dotyczy konserwacji samej płyty, będącej najważniejszym elementem obiektu pod względem historycznym, kulturowym i estetycznym.
Największym wyzwaniem jest właśnie marmurowa płyta pomnika. Jest popękana i wymaga profesjonalnej konserwacji. Zawiera charakterystyczne elementy dekoracyjne oraz niemiecką inskrypcję, które należy zachować.
Ponieważ obiekt znajduje się na terenie zabytkowego cmentarza, a mur cmentarny objęty jest ochroną konserwatorską, wszystkie prace muszą być prowadzone w uzgodnieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków.
– Mamy już wytyczne konserwatorskie. Dzięki współpracy udało się je otrzymać bez ponoszenia dodatkowych kosztów. – tłumaczy Fulneczek.
Nie tylko renowacja, ale także pamięć
Do inicjatywy przyłączyły się również instytucje i organizacje, w tym Urząd Miasta i Gminy w Głubczycach, Historische Gesellschaft des Leobschützer Landes e.V. oraz Bischof-Nathan-Werk (BNW). Stowarzyszenie Miłośników Muzeum i Ziemi Głubczyckiej deklaruje również własny udział finansowy w realizacji projektu.
Sylwester Fulneczek, prezes Stowarzyszenia Miłośników Muzeum i Ziemi Głubczyckiej, z albumem zawierającym historyczne zdjęcia pomnika w Głubczycach.
Foto: Anna Durecka
Działania nie ograniczają się jednak tylko do samej renowacji. Projekt ma także wymiar edukacyjny i społeczny. Stowarzyszenie prowadzi badania historyczne oraz angażuje mieszkańców i młodzież w działania związane z ochroną lokalnego dziedzictwa.
Przykładem była akcja porządkowania grobów wojskowych z I wojny światowej, przeprowadzona 5 października 2023 roku we współpracy z Muzeum, Związkiem Harcerstwa Polskiego oraz młodzieżą. Obecnie trwa również kwerenda mająca na celu ustalenie tożsamości osób pochowanych w pobliskich kwaterach oraz stworzenie pełnej listy mieszkańców Głubczyc poległych podczas I wojny światowej.
Pamięć dla przyszłych pokoleń
Na walnym zebraniu członków Stowarzyszenia, które odbyło się 15 maja 2026 roku w Głubczycach, podjęto decyzję o uruchomieniu zbiórki funduszy.
Pamięć silniejsza niż czas
Czytaj więcej →
Czy ostanie się Ostaszów? Nie wszystko, co nasze, należy tylko do nas
Czytaj więcej →Dla Sylwestra Fulneczka ratowanie pomnika nie jest jedynie kwestią estetyki.
– To nie jest tylko kamień. To jest historia ludzi, którzy tutaj żyli. Jeżeli my o takie miejsca nie zadbamy, to za kilkadziesiąt lat może już nie być czego ratować – podkreśla.
Pomnik w Głubczycach powstał dzięki zaangażowaniu mieszkańców sprzed ponad stu lat. Dziś jego przetrwanie zależy od kolejnego pokolenia.
Chcesz wesprzeć renowację pomnika w Głubczycach? Tu link do zbiórki: https://zrzutka.pl/md3mwv
