Podczas 57. Zjazdu Delegatów Związku Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych w Polsce (VdG), które odbyło się 9 maja 2026 roku w Łubowicach, przyjęto plan działalności na lata 2026–2027. Dokument ten opiera się na strategii rozwoju mniejszości niemieckiej w Polsce i obejmuje szeroki wachlarz działań – od wspierania języka i pracy kulturalnej, przez pracę z młodzieżą, aż po zaangażowanie polityczne na poziomie krajowym i międzynarodowym. Plany VdG na najbliższe lata przedstawił członek zarządu VdG, Waldemar Świerczek.
Język jako centralny fundament
W centrum nowego planu działalności wyraźnie znajduje się wzmacnianie języka niemieckiego. VdG planuje zarówno kontynuację istniejących projektów, jak i rozwój nowych inicjatyw językowych.
Kluczowym celem jest opracowanie i wprowadzenie nowej strategii językowej mniejszości niemieckiej na lata 2027–2031. W planie wyraźnie zapisano: „Wzmacnianie wspierania nauki języka i opracowywanie nowych inicjatyw językowych”.
Szczególna uwaga poświęcona jest współpracy ze szkołami, w których język niemiecki nauczany jest jako język mniejszości. Poprzez atrakcyjne i dostosowane do wieku oferty pozaszkolne ma być dalej wspierane używanie języka – w tym programy takie jak: Deutsch AG, kursy sobotnie, Niemiecki Klub Dziecięcy, Jugendbox, Bilingua oraz projekty w domach kolonii dziecięcych.
Planowane jest także poszukiwanie finansowania początkowego na utworzenie szkół stowarzyszeniowych oraz opracowanie oferty szkoleniowej dla nowych inicjatyw szkolnych. Dla dorosłych mają powstać nowe formy językowe, na przykład za pośrednictwem platform takich jak Lernraum.pl.
Kultura jako żywa tożsamość
Kolejny nacisk położony jest na pielęgnowanie i wykorzystywanie dziedzictwa kulturowego mniejszości niemieckiej. VdG zapowiada kontynuację kluczowych projektów, w tym pracy w miejscach spotkań, Seminarium Śląskie, pielgrzymki mniejszości oraz wzmacnianie istniejących struktur.
Jednocześnie istniejące programy, takie jak „DMI-Aktiv” czy projekty związane ze stawianiem drzewek majowych, mają być dalej koordynowane i rozwijane. Szczególnie podkreślane jest planowanie VIII Festiwalu Kultury Mniejszości Niemieckiej, który jest uważany za ważne wydarzenie wspólnotowe.
Waldemar Świerczek Foto: S. Koprek-Golomb
Ponadto mają zostać opracowane innowacyjne, nowe projekty kulturalne, które jeszcze bardziej wzmocnią widoczność mniejszości niemieckiej.
Młodzież jako przyszłość mniejszości
Plan poświęca osobny rozdział pracy z młodzieżą. VdG chce wzmocnić organizacje młodzieżowe w ramach całej mniejszości niemieckiej i opracować kompleksową strategię młodzieżową.
Szczególny nacisk położony jest na Centrum Młodzieżowe Mniejszości Niemieckiej w Opolu, które ma być wspierane w kierowaniu i dalszym rozwoju. Celem jest zaoferowanie młodym ludziom większych możliwości aktywnego współkształtowania w ramach organizacji.
Docenianie zaangażowania i wzmacnianie członków
Ważną rolę odgrywa również wspieranie zaangażowania i utrzymanie liczby członków. Plan przewiduje wspieranie młodych kadr, aby umożliwić im aktywną rolę w ramach mniejszości.
Jednocześnie ma być bardziej doceniane zaangażowanie osób, organizacji i instytucji, które działają na rzecz niemieckiego dziedzictwa kulturowego.
Struktury, doradztwo i ochrona mniejszości
W obszarze struktur organizacyjnych VdG planuje regularne spotkania informacyjne dla wszystkich organizacji mniejszości niemieckiej w Polsce. Jednocześnie środki finansowe mają być wykorzystywane bardziej efektywnie, a organizacje objęte silniejszym doradztwem – zarówno finansowym, jak i organizacyjnym.
Ważnym celem pozostaje również aktywne działanie na rzecz ochrony praw mniejszości oraz zabezpieczenia stabilnych ram dla przyszłej pracy.
Również zewnętrzny wizerunek mniejszości niemieckiej ma być dalej rozwijany. Planowane są nowe innowacyjne pomysły projektowe.
Ma to – zgodnie z planem – przekazywać opinii publicznej nowoczesny, aktualny obraz mniejszości niemieckiej.
Networking i odpowiedzialność polityczna
Kolejny nacisk położony jest na tworzenie sieci kontaktów z tzw. osobami opiniotwórczymi. VdG chce intensywniej organizować spotkania z ekspertami z kręgów mniejszości niemieckiej.
Szczególnie wyraźnie ambicje polityczne planu działalności ujawniają się w ostatniej części. VdG zapowiada intensywne zaangażowanie na poziomie niemieckim i polskim, zwłaszcza w odniesieniu do finansowego zabezpieczenia działalności struktur mniejszości.
Planowane są także działania lobbingowe na poziomie niemieckim i europejskim – między innymi we współpracy z FUEN, ziomkostwami, krajami związkowymi oraz innymi mniejszościami niemieckimi w Europie Środkowo-Wschodniej.
Również udział we Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych oraz bezpośredni dialog polityczny z rządem polskim i niemieckim pozostają kluczowymi zadaniami.
Perspektywa
Dzięki planowi działalności na lata 2026–2027 VdG wyznacza jasne priorytety: wspieranie języka, tożsamość kulturową, udział młodzieży i zabezpieczenie polityczne. Tym samym Związek ponownie pozycjonuje się jako centralna organizacja parasolowa mniejszości niemieckiej w Polsce – z dążeniem do długoterminowego zabezpieczenia zarówno codziennej działalności edukacyjnej i kulturalnej, jak i politycznych ram działania.
Dyskusja i propozycje
W trakcie dyskusji nad planem pracy na kolejną kadencję zgłoszono także kilka propozycji uzupełnień, które – zdaniem delegatów – mogą wzmocnić działalność VdG oraz organizacji członkowskich.
Zuzanna Donath-Kasiura. Foto: S. Koprek-Golomb
Wicemarszałkini województwa opolskiego Zuzanna Donath-Kasiura zwróciła uwagę przede wszystkim na konieczność wzmocnienia komunikacji pomiędzy organizacjami oraz ich członkami. Zaproponowała, aby regularnie organizować spotkania informacyjno-wymienne, w których udział powinien być stałym elementem współpracy. Podkreśliła również potrzebę większego nacisku na używanie języka niemieckiego w rodzinach oraz jego przekazywanie kolejnym pokoleniom – od najmłodszych lat, aż po wsparcie ze strony starszego pokolenia.
Wśród innych propozycji znalazły się także: opracowanie działań przeciwdziałających zmniejszaniu się liczby członków organizacji mniejszości niemieckiej, stworzenie w strukturach VdG funkcji pełnomocnika ds. młodzieży oraz analiza przyczyn spadku zainteresowania młodych osób działalnością mniejszości niemieckiej.
Cały dokument dostępny jest na stronie www.vdg.pl
Redakcja
