Obok dworca głównego w Opolu znajduje się siedziba dawnej Poczty Głównej. Już od 1853 roku pracują tu urzędnicy pocztowi, którzy dbają o to, by życzenia urodzinowe, paczki i pozdrowienia z wakacji trafiały do adresatów.
Długa tradycja
Opole, jako siedziba książąt, już w średniowieczu było ważnym ośrodkiem komunikacyjnym – zarówno miejscem docelowym, jak i punktem nadawania korespondencji. Stała stacja pocztowa została po raz pierwszy odnotowana na planie miasta z 1734 roku. Znajdowała się w północno-zachodnim narożniku rynku (dziś Rynek 11). Nie wiadomo dokładnie, kiedy rozpoczęła regularną działalność, wiadomo natomiast, że w XVIII wieku pocztę obsługiwali konni posłańcy oraz dyliżanse.
Istotnym impulsem dla rozwoju miasta było ustanowienie w Opolu siedziby rejencji w 1816 roku. Wzrosła liczba korespondencji urzędowej oraz liczba mieszkańców – z około 4 tys. w 1818 roku do 11,3 tys. w 1867 roku i niemal 34 tys. w 1910 roku. Po uruchomieniu w 1847 roku połączenia kolejowego w ramach Kolei Górnośląskiej (linia Wrocław–Mysłowice) wzrosło również znaczenie gospodarcze miasta.
Nowa poczta
Nowy budynek poczty miał pełnić nie tylko funkcję miejską, lecz także regionalną. Zdecydowano się więc na jego lokalizację na ówczesnych obrzeżach miasta, w pobliżu linii kolejowej. Pozwalało to wykorzystać transport kolejowy do przewozu przesyłek, co stanowiło szybszą i tańszą alternatywę dla dyliżansów. Już w 1847 roku w Prusach wprowadzono obniżone opłaty za przewóz paczek koleją.
Przed nowym budynkiem stanął pomnik pocztowców poległych w I wojnie światowej.
Projekt budynku opracował architekt i radca budowlany Albrecht, znany także z późniejszej przebudowy wieży opolskiego ratusza. Gmach reprezentuje styl klasycystyczny – z symetryczną fasadą, wyraźnymi podziałami i elementami takimi jak gzymsy czy pilastry.
Z czasem budynek okazał się jednak zbyt mały. Wynikało to nie tylko z rozwoju miasta, lecz także z postępu technologicznego – rosnącej roli telegrafu i pojawienia się telefonu. W 1891 roku obiekt rozbudowano o skrzydła boczne, reprezentacyjny portal oraz okrągłą klatkę schodową z kopułą, w której poprowadzono instalacje telefoniczne.
W 1911 roku, naprzeciw głównego wejścia, odsłonięto pomnik Ottona von Bismarcka.
W latach 20. XX wieku w gmachu pracowało 239 urzędników pocztowych. Podlegały im dziesiątki placówek – urzędów, agencji i punktów pocztowych oraz telegraficznych, co świadczy o dużym znaczeniu tej instytucji.
Dalsza rozbudowa
Rosnące potrzeby doprowadziły do kolejnej rozbudowy, zakończonej w 1930 roku. Powstał wówczas nowy budynek za starą pocztą, tworząc wewnętrzny dziedziniec. Charakterystycznym elementem był łuk bramny łączący oba obiekty, nazywany przez mieszkańców „mostem Rialto”. Zmodernizowano również halę obsługi klientów.
Pomnik pocztowców poległych w I wojnie światowej.
Foto: Martin Wycisk
Przed nowym budynkiem stanął pomnik pocztowców poległych w I wojnie światowej. „Oberschlesien im Bild” pisało w 1930 roku o jego odsłonięciu, opisując monumentalną rzeźbę jeźdźca z pochodnią na wspiętym koniu. Zwracano jednak uwagę, że autorem projektu był berliński rzeźbiarz, a nie artysta z Górnego Śląska.
Od „Post” do „Poczty”
Budynek przetrwał 1945 rok bez większych zniszczeń i do dziś pełni funkcję głównej placówki pocztowej w Opolu. Zmianom ulegało natomiast otoczenie. W 1945 roku usunięto pomnik Bismarcka, pozostawiając jego balustradę. Współcześnie plac nosi imię Kory – wokalistki zespołu Kora.
Kolumnę pomnika Bismarcka odnaleziono w 2021 roku podczas prac budowlanych w pobliżu dworca wschodniego. Natomiast pomnik pocztowców przetrwał do dziś – być może dlatego, że nie zawierał jednoznacznych symboli militarnych.
A co ze starą stacją pocztową przy rynku? W czasach cesarskich funkcjonowała jako hotel, aż do jej rozbiórki w 1898 roku. Zastąpił ją nowy, eklektyczny budynek, który został zniszczony w 1945 roku. Po wojnie zdecydowano się na odbudowę obiektu w formie nawiązującej do wcześniejszej zabudowy.
Martin Wycisk
