Z lamusa historii

Listopad miesiącem pamięci

14 listopada 2026, 12:00 Felieton

I wojna światowa pochłonęła życie 9,4 miliona osób. W 56 krajach Wspólnoty Narodów biorących udział w tym konflikcie obchodzi się w dzień podpisania zawieszenia broni (11.11.1918 r.) Dzień Pamięci (ang. Remembrance Day). Pamięci o nich oraz o wszystkich innych ofiarach konfliktów zbrojnych i terroru poświęcony jest Dzień Żałoby Narodowej, który w tym roku przypada w niedzielę, 15 listopada 2026 roku.

W 1918 r. cieszono się z powstania nowych państw i przeżywano żałobę. 09.11.1918 r. w Berlinie dwukrotnie – w odstępie zaledwie dwóch godzin – obwołano republikę, najpierw parlamentarną, a następnie socjalistyczną, a 11.11.1918 r. w Polsce Rada Regencyjna Królestwa Polskiego przekazała władzę nad wojskiem Józefowi Piłsudskiemu, który dzień wcześniej przybył pociągiem specjalnym z Magdeburga do Warszawy. W listopadzie w wielu państwach odwiedza się tysiące cmentarzy, takich jak cmentarz wojenny nr 40 w podkarpackiej Bieździedzy, na którym spoczywają obok siebie żołnierze armii niemieckiej, austro-węgierskiej i rosyjskiej różnych narodowości. Na Górnym i Dolnym Śląsku, na Warmii i Mazurach, na Pomorzu i w Lubuskiem stawiano pomniki poległym mieszkańcom, którzy spoczywali w mogiłach rozsianych niemal po całym świecie lub nie mieli grobów.

Dziś jak nigdy potrzeba nam głosu wołającego o pokój.

Od 1919 r. Związek Ludowy Niemieckiej Opieki nad Grobami Wojennymi zabiegał o ustanowienie jednego wspólnego dnia żałoby narodowej. Przewodniczący katolickiej Niemieckiej Partii Centrum Karl Trimborn (1854–1921) złożył 07.11.1920 r. w Reichstagu wniosek, w którym wezwano rząd do przygotowania projektu ustawy o narodowym dniu żałoby ku pamięci ofiar wojny. Minister spraw wewnętrznych przedstawił projekt ustawy już 24.11.1920 r. Po raz pierwszy w parlamencie niemieckim uroczystość upamiętniająca ofiary wojny odbyła się 05.03.1922 r. Prezydent Reichstagu Paul Löbe podzielił się ze zgromadzonymi refleksją o tym, jak należy przeżywać żałobę: „Przynieść ulgę w cierpieniu, uleczyć rany, ale również oddać cześć zmarłym i opłakiwać tych, których straciliśmy, co oznacza odwrócenie się od nienawiści i zwrócenie się ku miłości, a nasz świat potrzebuje miłości”. Po przejęciu władzy przez narodowych socjalistów zmieniono retorykę. Od 1934 r. obchodzono dzień pamięci o ofiarach pod nazwą Dzień Pamięci Bohaterów. Paul Löbe – jak wielu działaczy politycznych – stał się ofiarą terroru i został osadzony w obozie koncentracyjnym Groß-Rosen w Rogoźnicy.

Po zakończeniu II wojny światowej przywrócono pierwotny charakter Dnia Żałoby Narodowej, czyniąc go symbolem pamięci o ofiarach wojen i totalitaryzmów oraz apelem o pokój. Stały termin obchodów – przedostatnia niedziela roku liturgicznego – to efekt porozumienia wypracowanego przez rząd federalny, kraje związkowe i przedstawicieli Kościołów. Od 1952 roku uroczystości odbywają się w całym kraju. Ich centralnym punktem są oficjalne obchody w sali plenarnej Bundestagu, w których biorą udział zaproszeni goście honorowi. W roku 80. rocznicy wybuchu II wojny światowej mowę wygłosił dr Rafał Dutkiewicz. Apel pamięci wygłaszany przez prezydenta Republiki Federalnej Niemiec rozpoczyna się zawsze od słów: „Dziś wspominamy ofiary przemocy i wojny – dzieci, kobiety i mężczyzn wszystkich narodów”. Dziś jak nigdy potrzeba nam głosu wołającego o pokój.


15.11.2026 r. zostanie odprawione uroczyste nabożeństwo ekumeniczne w kościele pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Opolu. Nabożeństwo będzie dwujęzyczne i rozpocznie się o godz. 14.30. Tę podniosłą chwilę uświetni występ chóru „Cantate Deo”, który w tym roku świętuje swój setny jubileusz.

Udostępnij:
Śladem złotej gęsi
Poprzedni artykuł

Śladem złotej gęsi

Ostatni panowie Mąkoszyc
Następny artykuł

Ostatni panowie Mąkoszyc

Reklama

Punkt Widzenia

Neues Wochenblatt - Gazeta Niemców w Rzeczypospolitej Polskiej
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.