Kościół metodystyczny w Ostródzie przyjął tablice upamiętniające mieszkańców podostródzkiego Kajkowa poległych podczas I wojny światowej. W ich rodzinnej miejscowości nie było dla nich miejsca przez prawie 80 lat.
W niedzielę 25 października w kościele metodystycznym pw. Łaski Bożej w Ostródzie uroczyście odsłonięto tablice pamiątkowe upamiętniające 19 mieszkańców Kajkowa poległych podczas I wojny światowej. Mieli najczęściej od 18 do 21 lat. Uroczystość była wstępem do obchodów jubileuszu 35-lecia Stowarzyszenia Mniejszości Niemieckiej „Jodły” w Ostródzie.
„Sprawa tablic nie dawała mi jednak spokoju. Cały czas myślałem, gdzie można by je umieścić, nie narażając ich na wandalizm i protesty”. – Henryk Hoch, przewodniczący Stowarzyszenia „Jodły”.
Tablice poświęcili dwaj pastorzy: Waldemar Eggert, superintendent Okręgu Mazurskiego Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego, oraz pastor Zbigniew Reichelt z Kraplewa. W uroczystości wzięli udział nie tylko członkowie „Jodeł”, lecz także osoby zaangażowane w odnowienie tablic oraz ostródzcy przewodnicy turystyczni.
Miejsce z tablicami pamiątkowymi w kościele.
Foto: Lech Kryszałowicz
Dlaczego nie w Kajkowie?
Były powody, dla których tablice znalazły się w Ostródzie, a nie w Kajkowie, i zostały poświęcone właśnie w dniu jubileuszu „Jodeł”.
Dwie tablice wraz z żelaznym krzyżem i figurą pruskiego orła znajdowały się na obelisku. W okresie międzywojennym mieszkańcy Kajkowa wznieśli go ku czci swoich poległych. Stał na skrzyżowaniu dróg prawdopodobnie jeszcze w 1946 roku. W jakich okolicznościach pomnik zniknął – tego już nikt nie wie.
O pomniku i tablicach dowiedziałem się w 2007 roku od Wernera Gertza z Niemiec, który wcześniej mieszkał w moim domu. Bardzo mnie to zainteresowało, ale nic nie mogłem z tym zrobić. Okazja do działania nadarzyła się w 2014 roku. Podczas przebudowy skrzyżowania spod ziemi wyłonił się fragment jednej z tablic. Szybko namówiłem kolegów – Olgierda Wojciechowskiego i Piotra Matusa – i zaczęliśmy kopać. Nie szło nam, bo wszędzie było pełno korzeni. Zamówiliśmy więc jeszcze koparkę. Grzebaliśmy w ziemi do późnej nocy, ale znaleźliśmy wszystko: tablice, krzyż, a nieco później także orła. Przy okazji odkryliśmy resztki dwóch rowerów, fragment gąsienicy czołgowej, zardzewiały karabin maszynowy i pocisk do Panzerfausta – wspomina Grzegorz Szymański.
Trzej mężczyźni, którzy uratowali tablice. Od lewej: Olgierd Wojciechowski, Grzegorz Szymań-ski i Piotr Motus.
Foto: Lech Krysztalowicz
Klimat się zmienił
Mężczyzna zawiadomił o znalezisku Urząd Gminy Ostróda.
– Zamierzaliśmy odnowić te tablice i umieścić je w setną rocznicę wybuchu I wojny światowej obok ronda i kapliczki Matki Boskiej, która powstała z przebudowanego obelisku. Ksiądz nie miał nic przeciwko temu. Okazało się jednak, że nie jest to takie proste. Trzeba było uzgodnić umieszczenie tablic z różnymi instytucjami. Zajęło nam to rok – dopowiada Cezary Wawrzyński, ówczesny sekretarz Urzędu Gminy w Ostródzie.
W 2015 roku formalności były już załatwione. Rada Gminy podjęła stosowną uchwałę, a tablice zostały odnowione. W sprawę włączyli się jednak ówczesny poseł Zbigniew Babalski, wcześniej burmistrz Ostródy, oraz senator Bogusława Orzechowska, oboje z PiS. Na skutek ich interwencji i petycji mieszkańców Kajkowa Rada Gminy wycofała się z planów odsłonięcia tablic. Chociaż po zebraniu wiejskim, podczas którego inicjatorzy odsłonięcia tablic wyjaśnili mieszkańcom całą sprawę, Kajkowiacy przestali protestować, Rada Gminy nie podjęła już kolejnej inicjatywy w tej sprawie.
– Zmienił się klimat polityczny w kraju – wyjaśnia Cezary Wawrzyński.
Tablice trafiły do garażu Grzegorza Szymańskiego. Spędziły w nim 11 lat.
Żelazny krzyż z obelisku i tablica z napisem: „Poległym bohaterom wielkiej wojny ku czci i pa-mięci, żyjącym ku przestrodze”.
Foto: Lech Kryszałowicz
Godne miejsce
Niedługo po odkryciu tablic do działania włączył się Henryk Hoch, przewodniczący Stowarzyszenia Mniejszości Niemieckiej „Jodły” w Ostródzie, a wówczas także ostródzki radny. Zainteresował nimi Wspólnotę Byłych Mieszkańców Powiatu Ostródzkiego. Wspólnota zebrała pieniądze i sfinansowała renowację tablic. Tyle że zamiast na pomnik trafiły one do garażu.
Tablica z nazwiskami 19 mieszkańców Kajkowa poległych podczas I wojny światowej.
Foto: Lech Kryszałowicz
– Sprawa tablic nie dawała mi jednak spokoju. Cały czas zastanawiałem się, gdzie można by je umieścić, aby nie narazić ich na wandalizm i protesty. Aż wreszcie przyszedł mi do głowy pomysł: kościół metodystyczny w Ostródzie. Znajdują się tam już tablice upamiętniające mieszkańców Ostródy poległych podczas kampanii napoleońskiej, poległych w czasie wojny francusko-pruskiej w latach 1870–1871 oraz mieszkańców Ostródy poległych podczas I wojny światowej. Pastor Waldemar Eggert, gospodarz parafii, chętnie wyraził zgodę. Zamontowaliśmy więc tablice, a ich oficjalne poświęcenie i odsłonięcie odbyło się w dniu naszego jubileuszu – informuje Henryk Hoch.
Grzegorz Szymański ma Heimatbrief z przedwojennym planem Kajkowa i wykazem mieszkańców. Bez trudu ustalił, w którym domu mieszkał każdy z poległych.
