VdG: „Polityczny błąd w dziedzinie kultury”
Przyszłość Muzeum Ziemi Górnośląskiej w Ratingen stoi pod znakiem zapytania. Decyzja Rady Fundacji Haus Oberschlesien o zamknięciu dotychczasowej siedziby wywołała protesty – nie tylko w Nadrenii Północnej-Westfalii, lecz także na Górnym Śląsku. Związek Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych w Polsce (VdG) wystosował 3 lipca oficjalne pismo do minister kultury Nadrenii Północnej-Westfalii, Iny Brandes.
Związek Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych w Polsce (VdG) wyraża w nim głębokie zaniepokojenie decyzją Rady Fundacji, która 2 lipca niewielką większością głosów opowiedziała się za zamknięciem muzeum w Ratingen-Hösel. Nikolaus Pohr, przedstawiciel Konsulatu Niemiec w Opolu, należał do członków Rady, którzy głosowali za zamknięciem. Redakcja zwróciła się do niego z prośbą o komentarz, jednak dotychczas nie uzyskała odpowiedzi.
Muzeum Ziemi Górnośląskiej w Ratingen zostało założone w 1983 roku przez Fundację Haus Oberschlesien, powołaną do życia w 1970 roku, i w 1998 roku przeniosło się do nowoczesnego budynku o powierzchni ok. 1600 m².
Źródło: Muzeum Ziemi Górnośląskiej Fundacji Haus Oberschlesien
Związek przypomina o szczególnym znaczeniu muzeum dla mniejszości niemieckiej w Polsce: nie jest ono jedynie miejscem upamiętnienia historii, lecz również przestrzenią wymiany i spotkań, która przez lata budowała mosty między Niemcami a Polską.
„Muzeum Ziemi Górnośląskiej od momentu powstania jest nie tylko dowodem wspólnej historii niemiecko-polskiej, ale przede wszystkim żywym miejscem spotkań” – podkreślono w liście VdG. Przypomniano także, że Nadrenia Północna-Westfalia już od 1964 roku sprawuje patronat nad Górnoślązakami, a region nad Renem i Ruhrą jest historycznie silnie związany z Górnym Śląskiem – m.in. przez migrację, integrację i wspólną historię przemysłu. To ścisłe powiązanie jest częścią tożsamości Nadrenii Północnej-Westfalii i zobowiązuje także dziś do zaangażowania kulturalnego i odpowiedzialności.
Obawy o utratę znaczenia
VdG widzi w decyzji zagrożenie dla kultury pamięci i pracy nad tożsamością Górnoślązaków – nie tylko w Niemczech, lecz zwłaszcza w Polsce. Jako miejsce o symbolicznym znaczeniu muzeum przyczynia się do upowszechniania dziedzictwa regionu, który jest silnie naznaczony historią niemiecką, polską i europejską.
Związek apeluje do władz Nadrenii Północnej-Westfalii o ponowne przemyślenie stanowiska i jednocześnie deklaruje gotowość do współpracy. Celem powinno być wspólne znalezienie trwałego rozwiązania, które zapewni dalsze funkcjonowanie muzeum także w dłuższej perspektywie.
Muzeum Ziemi Górnośląskiej stoi przed końcem – ważne miejsce historii niemiecko-polskiej i spotkań jest zagrożone.
Fundacja powołuje się na względy finansowe
Według Fundacji Haus Oberschlesien brakuje wystarczających środków, aby utrzymać lokalizację w Ratingen-Hösel na stałe. Także władze Nadrenii Północnej-Westfalii – jak donoszą media – oświadczyły, że cele finansowania, zwłaszcza dostępność dla szerokiej publiczności, nie są już spełnione w dotychczasowej lokalizacji. Dodatkowych środków nie przewiduje się.
Przewodniczący Rady Fundacji, Sebastian Wladarz, dał jednak do zrozumienia, że cofnięcie decyzji jest możliwe – jeśli do końca sierpnia zostanie przedłożony kompletny, sfinansowany plan dla placówki. Czy to się uda, pozostaje kwestią otwartą.
Krytyka ze strony dyrekcji muzeum
Dyrektor muzeum, dr David Skrabania, wyraził rozczarowanie decyzją. Liczba odwiedzających ostatnio wzrosła, m.in. dzięki nowym formatom, takim jak dwa escape roomy. Tym bardziej niezrozumiałe jest grożące zamknięcie. „Nie mówi się już tutaj o przeprowadzce, lecz o zamknięciu” – powiedział w rozmowie z WAZ. Eksponaty mają być sukcesywnie przenoszone do Essen, lecz zmniejszenie powierzchni wystawowej z 1600 do zaledwie 300 metrów kwadratowych stanowi problem. „14 000 obiektów po prostu nie zmieści się na tak małej przestrzeni” – podkreślił Skrabania.
Muzeum Ziemi Górnośląskiej prezentuje dziedzictwo kulturowe Górnego Śląska, poruszając przy tym kluczowe tematy, takie jak migracja, utrata ojczyzny czy przemiany społeczne w kontekście całej Europy.
Źródło: Muzeum Ziemi Górnośląskiej Fundacji Haus Oberschlesien
VdG widzi odpowiedzialność po niemieckiej stronie
Związek Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych w Polsce stanowczo apeluje, aby historia Górnego Śląska nie stała się marginalnym tematem niemieckiej polityki pamięci. Muzeum jest widocznym wyrazem tej historii – a jego ewentualne zamknięcie wysłałoby fatalny sygnał zarówno do mniejszości niemieckiej w Polsce, jak i do całego regionu.
Czy Muzeum Ziemi Górnośląskiej rzeczywiście zostanie zamknięte, czy też uda się je uratować, rozstrzygnie się prawdopodobnie do końca sierpnia.
