Po raz pierwszy Dzień Niemców Sudeckich odbył się w Czechach – przy akompaniamencie napięć politycznych, ale także wyraźnych oznak porozumienia. Tysiące uczestników upamiętniło w Brnie wypędzenia i zbrodnie narodowosocjalistyczne, stawiając tym samym znak pojednania i wspólnej czesko-niemieckiej przyszłości.
Kontrowersyjna rezolucja czeskiej Izby Poselskiej przed tegorocznym Dniem Niemców Sudeckich w Brnie wywołała medialną burzę. Spotkanie Niemców sudeckich i festiwal „Meeting Brno” stały jednak pod znakiem pojednania i porozumienia między narodami.
Premier Bawarii Markus Söder i niemiecki minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt wzięli udział w Dniu Niemców Sudeckich w Brnie. Na zdjęciu: Bernd Posselt, rzecznik Niemców sudeckich, oraz Alexander Dobrindt.
Foto: Landesecho/Yannis Weber
W Poniedziałek Zielonoświątkowy zakończyło się coroczne spotkanie Niemców sudeckich uroczystością upamiętniającą w dawnym domu studenckim Kaunitz, byłej siedzibie Gestapo w Brnie. Już podczas otwarcia na głównym dworcu kolejowym w Brnie upamiętniono ofiary nazizmu.
Pojednanie w centrum uwagi
Dzień Niemców Sudeckich odbył się w tym roku po raz pierwszy na zaproszenie „Meeting Brno” w Czechach. Inicjatywa obywatelska organizuje corocznie festiwal, który koncentruje się na dialogu i porozumieniu między narodami. Tradycyjnym elementem jest marsz pojednania z Pohořelic do Brna. Upamiętnia on brneński marsz śmierci, podczas którego niemieckojęzyczna ludność Brna została wypędzona w 1945 roku w kierunku Austrii. W Pohořelicach znajduje się masowa mogiła około 890 osób, które nie przeżyły marszu.
Prominentni goście polityczni
W uroczystości upamiętniającej w Pohořelicach wzięli udział między innymi niemiecki minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt i bawarska minister spraw socjalnych Ulrike Scharf. Następnie, według portalu Landesecho, około 2000 osób wzięło udział w marszu pojednania do Brna.
Uczestnicy marszu pojednania przechodzą z Pohořelic do Brna – około 2000 osób wzięło udział w drodze pamięci.
Foto: Jakub_Šnajdr/Meeting Brno
Ulrike Scharf podkreśliła znaczenie pamięci: „Upamiętniamy, pamiętamy, niczego nie ukrywamy. Pamięć nie jest bowiem spojrzeniem wstecz, ona wyznacza kierunek”. Jednocześnie podkreśliła jednoczący charakter marszu: wspólne upamiętnianie i opłakiwanie tworzy mosty tam, gdzie wcześniej istniały podziały.
Marsz pojednania był kontynuowany przez uczestników Dnia Niemców Sudeckich aż do terenów targowych w Brnie. Tam odbyły się wydarzenia tematyczne oraz program kulturalny z tańcem i muzyką.
„Ogromny historyczny krok”
W centrum niedzielnych obchodów znajdowała się główna manifestacja z przemówieniami rzecznika Niemców sudeckich Bernda Posselta i premiera Bawarii Markusa Södera.
„Upamiętniamy, pamiętamy, niczego nie ukrywamy. Pamięć nie jest bowiem spojrzeniem wstecz, ona wyznacza kierunek.”
Ulrike Scharf, bawarska minister stanu ds. rodziny, pracy i spraw socjalnych
Podczas konferencji prasowej Posselt określił pierwsze zorganizowanie spotkania w Czechach jako „ogromny historyczny krok, że możemy obchodzić 80. rocznicę naszego wypędzenia w pozytywnej atmosferze, w ojczyźnie naszych przodków”. W tym kontekście wspomniał, że większość Niemców sudeckich została wypędzona dopiero w 1946 roku.
Markus Söder po swoim pobycie w Brnie udał się dalej do Pragi na spotkanie z prezydentem Czech Petrem Pavlem. Na platformie X Söder mówił o „ważnym dniu dla przyjaźni, porozumienia między narodami, Bawarii i Czech”.
Premier Bawarii Markus Söder i niemiecki minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt wzięli udział w Dniu Niemców Sudeckich w Brnie. Na zdjęciu: Bernd Posselt, rzecznik Niemców sudeckich, oraz premier Bawarii Markus Söder.
Foto: Landesecho/Yannis Weber
Pełnomocnik rządu federalnego ds. przesiedleńców i mniejszości narodowych Bernd Fabritius również wziął udział w Dniu Niemców Sudeckich i także określił wydarzenie jako historyczne: „Szczególne podziękowania składam brneńskiemu stowarzyszeniu Meeting Brno, którego zaproszenie umożliwiło to historyczne spotkanie w Republice Czeskiej”.
W ramach głównej manifestacji przyznano także Europejską Nagrodę Karola Wielkiego Niemców sudeckich. Uhonorowany został pisarz i były dysydent Milan Uhde za swoje zasługi dla pojednania między Czechami a Niemcami sudeckimi.
Protesty pozostają ograniczone
Podczas kilku wydarzeń doszło do pomniejszych protestów. Według portalu Landesecho w Pohořelicach policja spisała dane mężczyzny, który zakłócał przemówienia. Ogólnie liczba kontrdemonstrantów pozostała jednak niewielka – około 30 osób. Wcześniej jednak pomnik w Pohořelicach został oszpecony swastykami.
Mimo pojedynczych protestów całe wydarzenie stało pod znakiem dialogu i czesko-niemieckiego porozumienia.
Foto: Landesecho/Yannis Weber
W niedzielę przeciwnicy Dnia Niemców Sudeckich demonstrowali na placu Dominikańskim w Brnie. Według informacji Radio Prague International w protestach wzięło udział kilka tysięcy osób. Szacunki wahały się od 2500 do 4000 uczestników.
Dzień Niemców Sudeckich po raz pierwszy w Czechach: Znak pojednania, któremu towarzyszą protesty
Czytaj więcej →
Gliwice uczciły ofiary Tragedii Górnośląskiej
Czytaj więcej →Bernd Posselt zareagował spokojnie na protesty. W rozmowie z portalem informacyjnym Brněnská Jednička powiedział, że protesty są częścią demokracji, dopóki pozostają w ramach prawnych.
Perspektywa dalszych spotkań w Czechach
Ani rezolucja czeskiego parlamentu, ani protesty nie zmąciły trwale atmosfery wydarzenia. Lennard Halfmann, redaktor Landesecho, opisał ją jako „w większości pokojową i otwartą”. Zainteresowanie czeskiej ludności było duże.
Według organizatorów przyjechało około 1500 gości z Niemiec oraz podobna liczba uczestników z Czech.
Premier Bawarii Markus Söder i niemiecki minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt wzięli udział w Dniu Niemców Sudeckich w Brnie.
Foto: Landesecho/Yannis Weber
Wspólne wydarzenie „Meeting Brno” i Dnia Niemców Sudeckich mogło być kolejnym krokiem czesko-niemieckiego pojednania. Politycy czeskiej opozycji również dołączyli do ostatniego odcinka marszu pojednania. To oraz pozytywne sygnały od prezydenta Petra Pavla pokazują po raz kolejny, że negatywne stanowisko czeskiego parlamentu pozostaje w czeskiej polityce kwestią kontrowersyjną.
Jak donosi Landesecho, Bernd Posselt zaproponował podczas spotkania zamykającego w dawnym domu studenckim Kaunitz, aby w przyszłości organizować Dzień Niemców Sudeckich na przemian w Bawarii i Czechach. Kilka czeskich miast już zasygnalizowało zainteresowanie. W przyszłym roku Dzień Niemców Sudeckich ma się odbyć w Norymberdze.
Festiwal „Meeting Brno” trwa jeszcze do 31 maja. W programie znajdują się między innymi wycieczki z przewodnikiem po historii Romów w Brnie oraz dyskusje na temat dekretów Beneša.
