Z okazji 35. rocznicy podpisania polsko-niemieckiego traktatu o dobrym sąsiedztwie Niemieckie Forum Kultury Europy Wschodniej wspólnie z partnerami planuje wyjątkowy projekt. Młodzi ludzie z obu krajów będą mogli w dniach 8–12 września 2026 r. nie tylko zobaczyć region przygraniczny, lecz i doświadczyć go – i to z siodełka roweru.
Pomysł tego dwunarodowego projektu rowerowego narodził się dzięki osobistemu odkryciu. Ariane Afsari z Niemieckiego Forum Kultury Europy Wschodniej wspomina: „Nasza stażystka Oliwia Drozdowicz była u nas przez dłuższy czas i w tym czasie ukończyła pracę magisterską. Oliwia, pochodząca z Dolnego Śląska, intensywnie zajmowała się mostami wzdłuż Odry i Nysy. Odkryła przy tym, że jest ich tam nieco ponad sto”, opowiada Afsari. Szczególnie interesujący okazał się odcinek wzdłuż Nysy, gdzie mosty często leżą bardzo blisko siebie.
O zaginionych i zapomnianych drogach
Dla pani Afsari szybko stało się jasne, że te mosty to coś więcej niż tylko kamień i stal. Są symbolami historii regionu, który po 1945 roku doświadczył radykalnych wstrząsów. „Są mosty zaginione, odbudowane, zachowane i całkowicie zapomniane”, wyjaśnia. Wraz z ośmiorgiem młodych Niemców i ośmiorgiem młodych Polaków w wieku od 18 do 26 lat chce odkrywać te miejsca.
Źródło: kulturaktiv.org, Foto: Thomas Vosbeck
Nie chodzi przy tym o czysto sportowe wyczyny, lecz o wymianę poglądów. „Chcemy naświetlić różne perspektywy na historię tego regionu”, mówi Afsari. Inspiracją jest przy tym podejście niemal filozoficzne: podobnie jak w przypadku polsko-niemieckiego podręcznika do historii, również przy trudnych debatach zawsze powinny być wysłuchane obie strony, aby wypracować prawdziwe zrozumienie.
Mobilne studio w bagażu
Projekt oferuje uczestnikom szczególną wartość dodaną: sami staną się kronikarzami wyprawy. „Mamy ze sobą mikrofony. Na poszczególnych przystankach – na przykład przy elektrowni Hirschfelde, kopalni odkrywkowej w Turowie czy w klasztorze St. Marienthal – prowadzone będą rozmowy. Młodzi ludzie sami biorą mikrofon do ręki, przeprowadzają wywiady ze świadkami historii, dyrektorami muzeów czy też z matką przełożoną w klasztorze”, zdradza pani Afsari.
Te mosty to coś więcej niż tylko kamień i stal. Są symbolami historii regionu, który po 1945 roku doświadczył radykalnych wstrząsów.
Efekty nie mają trafić do szuflady. Forum Kultury Europy Wschodniej oferuje możliwość stworzenia na ich podstawie podcastów lub napisania artykułów do czasopisma „Kulturkorrespondenz Östliches Europa”. Ważną rolę odgrywają też media społecznościowe: każdego wieczoru grupa ma się zbierać i zastanawiać: „Które zdjęcie wrzucamy jutro? Jaki tekst do niego pasuje? Co było dla nas dziś najważniejsze?”
Na rowerze przez Łużyce
Organizacyjnie projekt zaplanowano tak, aby był wykonalny dla młodych dorosłych. Start 8 września w Żytawie (Zittau), celem jest Forst na Łużycach. „Nie trzeba być w stanie przejechać 50 kilometrów dziennie”, uspokaja pani Afsari. Plan zakłada spokojny dystans 25–35 kilometrów dziennie. Uczestnicy muszą jednak przywieźć własny, sprawny technicznie rower oraz odpowiednie wyposażenie.
Przewidziano również przygotowania: aby grupa mogła się poznać przed wyprawą i ustalić szczegóły dotyczące dojazdu, zaplanowano spotkania przygotowawcze przez Zoom. A kto zastanawia się, jak po wyprawie wrócić z rowerem do domu: w razie potrzeby organizatorzy pomogą grupie przy organizacji drogi dojazdu do Żytawy oraz drogi powrotnej pociągiem.
Kto stoi za projektem?
To, że projekt w ogóle dochodzi do skutku, jest zasługą ścisłej współpracy. Wyprawę organizują Kultur Aktiv e.V., Niemieckie Forum Kultury Europy Wschodniej oraz Centrum im. Willy’ego Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego.
Kto nabrał ochoty, aby aktywnie „doświadczyć” historii, może zgłaszać się do 20 sierpnia 2026 r. Opłata za uczestnictwo wynosi 50 euro i obejmuje nocleg, wyżywienie oraz ubezpieczenie. „Szukamy młodych ludzi, którzy mają ochotę na międzynarodowe spotkania”, mówi Ariane Afsari, która już z niecierpliwością czeka na wymianę nad Nysą.
A tak przy okazji: kto – podobnie jak Oliwia Drozdowicz – jest zainteresowany stażem w Forum Kultury Europy Wschodniej, może zgłaszać się w każdej chwili. Należy znać język z obszarów pracy i mieć ochotę na tematykę historii i kultury.
Najważniejsze informacje:
- Termin: 08.09. – 12.09.2026 r.
- Trasa: Zittau – Forst (Łużyce) rowerem
- Grupa docelowa: 18–26 lat (Niemcy i Polska)
- Zgłoszenia: poprzez Google Forms https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScX6Y58_e9BObVMjZ70C-rd49-DHXz_wXZXjXSzoOTNdVA00A/viewform
- Pytania: e-mail na adres afsari@kulturforum.info
- Wymagania: własny rower, ciekawość, kondycja na ok. 30 km dziennie.
