Od Rumunii, przez Szlezwik Północny i Węgry, aż po Czechy – mniejszości niemieckie i społeczności niemieckojęzyczne stoją przed różnorodnymi wyzwaniami. Chodzi o zachowanie języka i dziedzictwa kulturowego, wspieranie młodego pokolenia oraz poszukiwanie nowych form współpracy – w szkołach, stowarzyszeniach i ponad granicami państw.
Wizyta u rodaków
Spotkanie sprawiło radość obu stronom. Pełnomocnik rządu federalnego ds. przesiedleńców i mniejszości narodowych Bernd Fabritius odwiedził niedawno Rumunię. Wizyta była wyjątkowa również dlatego, że sam Fabritius wywodzi się ze społeczności Niemców rumuńskich. Polityk spotkał się z przedstawicielami Forum Okręgowego Niemców w Bistrițy (Kreisforum der Deutschen in Bistritz), aby odbyć serdeczną i konstruktywną rozmowę. Głównymi tematami spotkania były działalność stowarzyszeń, aktualne wydarzenia w lokalnej społeczności, a w szczególności wspieranie młodego pokolenia. Ważnym zagadnieniem była renowacja ewangelickiego kościoła miejskiego, który w 2008 roku został poważnie uszkodzony w wyniku pożaru. Fabritius podkreślił, że Niemcy również w przyszłości zamierzają przeznaczać środki na ochronę tego rodzaju zabytków za pośrednictwem Fundacji Kościołów Warownych (Stiftung Kirchenburgen). Lokalna społeczność zmaga się także z innym problemem: od pewnego czasu w szkołach w Bistrițy brakuje nauczycieli języka niemieckiego. Ponieważ nauczanie w języku niemieckim ma ogromne znaczenie dla tej społeczności, Fabritius obiecał, że będzie zabiegał w Berlinie o pozyskanie nowych nauczycieli w ramach programów delegowania kadry pedagogicznej. Aby uczynić przeprowadzkę bardziej atrakcyjną dla nauczycieli, Forum zamierza nawet zapewnić im zakwaterowanie. Źródło: aussiedlerbeauftragter.de
Bernd Fabritius.
Zdjęcie: Gerd Seidel / Wikimedia Commons.
Niemcy z Kazachstanu w Szlezwiku Północnym
Trudno byłoby wyobrazić sobie większe różnice. Młoda kobieta niemieckiego pochodzenia z Kazachstanu podczas wizyty u mniejszości niemieckiej w Danii zetknęła się z zupełnie nowym dla siebie krajobrazem językowym i kulturowym. 24-letnia studentka Darya Koppel wyjechała na pięć dni do Szlezwiku Północnego w ramach projektu wymiany finansowanego przez Unię Europejską. Towarzyszyła jej grupa osób niemieckiego pochodzenia z Rosji. Nowym i zaskakującym doświadczeniem było dla niej to, jak żywa jest kultura niemieckojęzyczna na duńskim pograniczu. W jej dawnej ojczyźnie, Kazachstanie, językiem niemieckim posługują się dziś przede wszystkim starsze osoby, chociaż działające tam stowarzyszenia kulturalne organizują uroczystości i letnie obozy. Tym większe wrażenie zrobiła na młodej kobiecie rozbudowana sieć niemieckich przedszkoli, szkół i bibliotek w odwiedzanym regionie. Najbardziej zaskoczyła ją jednak tożsamość młodych mieszkańców. Podczas gdy potomkowie Niemców nadwołżańskich w Azji Środkowej często muszą mierzyć się z pytaniami dotyczącymi swojego pochodzenia, młodzi ludzie na północy Danii najwyraźniej w zupełnie naturalny sposób łączą dwie przynależności kulturowe. Niemal wszyscy deklarowali, że czują się zarówno Duńczykami, jak i Niemcami. Po uzyskaniu tytułu magistra w Berlinie młoda absolwentka planuje podjąć pracę w Niemczech i w niedalekiej przyszłości ponownie odwiedzić ten region. Źródło: nordschleswiger.dk
Minister będzie wspierał projekty na rzecz mniejszości
Minister stanu Wolfram Weimer podczas spotkania z przedstawicielami fundacji Stiftung Verbundenheit wyraził zainteresowanie projektami dotyczącymi mniejszości narodowych. Podczas obszernej rozmowy z pełnomocnikiem rządu federalnego ds. kultury i mediów omawiano przede wszystkim możliwości wspierania mniejszości niemieckich oraz społeczności niemieckojęzycznych na całym świecie. W spotkaniu, oprócz Weimera, uczestniczyli również wysocy rangą pracownicy jego ministerstwa oraz czołowi przedstawiciele fundacji. Uczestnicy rozmawiali o różnorodnych programach organizacji, która działa obecnie w ponad 35 krajach, podejmując działania na rzecz zachowania języka, tradycji i obyczajów. Minister stanu docenił zaangażowanie fundacji i określił mniejszości niemieckie oraz społeczności niemieckojęzyczne za granicą jako ważnych ambasadorów kultury i pomosty łączące różne narody. Szczególne wrażenie zrobiła na nim działalność fundacji w Izraelu, gdzie podejmowane są m.in. działania na rzecz wzmacniania więzi z młodszym pokoleniem Izraelczyków niemieckiego pochodzenia, określanych mianem „Jeckes”. Wolfram Weimer zadeklarował wsparcie dla przyszłych projektów. Ponieważ promocja języka niemieckiego za granicą odgrywa istotną rolę w niemieckiej polityce kulturalnej, obie strony zamierzają kontynuować dialog i zbadać możliwości pogłębienia współpracy. Źródło: stiftung-verbundenheit.de
Niemiecko-duńska poetka rozwija swoją karierę literacką
Talenty literackie wśród przedstawicieli mniejszości niemieckich nie należą do rzadkości. Potwierdza to kolejny przykład – niemiecko-duńskiej autorki. 29-letnia poetka Liv Thastum opublikowała swój niezwykły debiutancki tom poezji zatytułowany „åben die erda”, w którym łączy kilka języków. Dorastała w Berlinie. Jej matka jest Dunką, a ojciec Niemcem. Pisze po niemiecku i duńsku, a także tworzy teksty na pograniczu obu języków. Pracując nad swoim najnowszym dziełem, udała się do Hamburga, a dokładniej do dzielnicy Altona, aby odkrywać ślady historii tego miejsca. Altona do 1864 roku znajdowała się pod panowaniem duńskim, a po wojnie duńsko-pruskiej została włączona do Prus. Thastum fascynuje wspólna i zarazem podzielona historia północnej Europy, którą wykorzystuje w swojej twórczości. Jej wiersze łączą wydarzenia historyczne, dzieje granicy niemiecko-duńskiej oraz dawne mity i postacie legendarne. Jednym z nawiązań jest również hasło „Up ewig ungedeelt” – „na wieki niepodzielone”, pochodzące z traktatu z Ribe z 1460 roku i odnoszące się do Szlezwiku i Holsztynu. Po ukończeniu studiów na kierunku kreatywnego pisania na Uniwersytecie w Hildesheim młoda autorka wykonała swoim debiutanckim tomem ważny krok na drodze kariery poetyckiej.
Liv Thastum.
Zdjęcie: Schauspiel Leipzig.
Przedstawiciele Roding odwiedzili Niemców na Węgrzech
Przedstawiciele miasta Roding odwiedzili niedawno węgierski region partnerski Sankt Lorenz–Sankt Emmerich. Okazję tę wykorzystali również do bliższego zapoznania się z życiem mniejszości niemieckiej zamieszkującej ten obszar. Po uroczystym powitaniu w ratuszu goście zwiedzili niemiecką szkołę narodowościową. Podczas rozmów omówiono już pierwsze pomysły na wspólne przedsięwzięcia. Wśród nich znalazły się wymiana uczniów, wspólne ćwiczenia straży pożarnych, a także zaproszenie zespołów muzycznych i tanecznych na organizowane w obu regionach festyny ludowe. Bogaty program weekendowego pobytu zapewnił delegacji również wiele atrakcji kulturalnych. Po wycieczce na Plac Bohaterów oraz degustacji win w okolicy głównym punktem sobotniego programu był udział w Oktoberfeście połączonym z Schwabenball. W wydarzeniu uczestniczył również radny miejski Alex Luger, który zadbał o oprawę muzyczną. W niedzielę, po wizycie na lokalnym targu, podróż zakończyła się uroczystością upamiętniającą. Przy pomniku poświęconym wypędzonym delegacja złożyła wieniec, a następnie odwiedziła miejscowy Schwabenhaus. Głównymi osobami kontaktowymi ze strony mniejszości niemieckiej byli: dr Zoltán Sági – przewodniczący Samorządu Mniejszości Niemieckiej, Henrietta Jóga – referentka ds. mniejszości narodowych, oraz Anita Gáller – wiceprzewodnicząca Samorządu Mniejszości Niemieckiej. Źródło: roding.de
Dyskutowano o ochronie języka niemieckiego w Pradze
Podczas konferencji w Pradze przedstawiciele mniejszości niemieckiej, naukowcy i politycy wymieniali poglądy na temat tego, w jaki sposób można lepiej chronić i wspierać język niemiecki w Czechach. 28 lutego 2024 roku Czechy rozszerzyły swoje zobowiązania wynikające z Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych, obejmując język niemiecki w ośmiu okręgach postanowieniami części III Karty. W ten sposób rozszerzono zakres ochrony języka niemieckiego na tych obszarach. Wdrażanie nowych zobowiązań w codziennym życiu pozostaje jednak wyzwaniem. Podczas spotkania w czeskim Ministerstwie Spraw Zagranicznych przedstawiciele mniejszości niemieckiej oraz świata polityki poszukiwali możliwych rozwiązań. Chociaż Niemcy należą do najważniejszych partnerów handlowych Czech, a powiązania gospodarcze między oboma krajami są bardzo silne, wspieranie języka niemieckiego nadal napotyka poważne trudności – szczególnie w systemie edukacji, administracji publicznej i mediach. Jednym z głównych problemów jest brak wykwalifikowanych nauczycieli, którzy mogliby zapewnić nauczanie w języku niemieckim. Językoznawca Vít Dovalil z Uniwersytetu Karola w Pradze podkreślił, że państwo powinno teraz aktywnie podejmować działania, zamiast czekać, aż pojawi się zapotrzebowanie. Aby zwiększyć świadomość na temat rozszerzonych praw ochronnych, rząd w Pradze pracuje obecnie nad planem działania, który ma obejmować również kampanię informacyjną. Na zakończenie zaprezentowano udane przykłady działań realizowanych w praktyce, w tym projekty Centrum Koordynacyjnego Czesko-Niemieckiej Wymiany Młodzieży Tandem. Jedno jest jednak pewne: konkretne wdrażanie zobowiązań dotyczących ochrony i wspierania języka niemieckiego w Czechach znajduje się dopiero na początkowym etapie. Źródło: landesecho.cz.
