Jak doświadczenia historyczne kształtują stosunki polsko-niemieckie? Jaki ślad pozostawili Polki i Polacy w Niemczech i jak oba społeczeństwa postrzegają się nawzajem dzisiaj? Tym zagadnieniom poświęcony jest wspólny cykl wykładów online organizowany przez Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz Niemiecki Instytut Spraw Polskich (Deutsches Polen-Institut). W ramach projektu „LernRAUM” odbędą się trzy spotkania online: 18 i 25 listopada oraz 3 grudnia 2026 roku.
Cykl przybliża relacje polsko-niemieckie z perspektywy historycznej i współczesnej – od kultur pamięci i poczucia przynależności narodowej po aktualne wzajemne postrzeganie się obu społeczeństw. Pokazuje, że doświadczenia historyczne wciąż oddziałują na teraźniejszość, a migracje i osobiste kontakty wpływają na przemiany w relacjach między sąsiadami.
W 2026 roku przypada 35. rocznica podpisania Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy. Jubileusz ten stanowi okazję do podsumowania dotychczasowych relacji oraz refleksji nad ich przyszłością.
Agata Rychter: „Doświadczenia historyczne oddziałują aż po czasy współczesne, podczas gdy migracje i kontakty osobiste zmieniają relacje między sąsiadami”.
Agata Rychter, koordynatorka projektów w Domu Współpracy Polsko-Niemieckiej, podkreśla wartość tej współpracy: „Współpraca z Niemieckim Instytutem Spraw Polskich jest dla nas cenna przede wszystkim ze względu na fachowe spojrzenie tej instytucji na Polskę oraz relacje polsko-niemieckie. Wspólnie przygotowany cykl wykładów łączy zagadnienia pamięci historycznej, obecności Polek i Polaków w Niemczech oraz współczesnych relacji między naszymi społeczeństwami. W roku, w którym przypada 35. rocznica podpisania Traktatu o dobrym sąsiedztwie, szczególnie interesujące będzie przyjrzenie się tym relacjom przez pryzmat wyników Barometru Polska – Niemcy”.
Przynależność narodowa ponad granicami państwowymi
Cykl rozpocznie się 18 listopada 2026 roku o godz. 18:00 wykładem Bastiana Sendhardta pt. „Polska poza swoimi granicami. Polityka wobec diaspory a przynależność narodowa w kontekście polsko-niemieckim”.
Granice państwowe nie wyznaczają bynajmniej końca narodu. Polska utrzymuje relacje z osobami przebywającymi poza jej terytorium, które postrzegane są jako część narodu polskiego, Polonia lub osoby polskiego pochodzenia. Służą temu m.in. działania na rzecz wspierania języka i kultury, Karta Polaka oraz programy repatriacyjne i ułatwiające powrót do kraju.
Sendhardt analizuje ewolucję polskiej polityki wobec diaspory oraz sposób rozumienia przynależności narodowej, jaki się w niej przejawia. Autor zestawia również odmienne doświadczenia mniejszości historycznych, emigrantów i ich potomków, a także przygląda się niemieckiej polityce wobec mniejszości niemieckich za granicą – ze szczególnym uwzględnieniem Polski.
Bastian Sendhardt jest politologiem i pracownikiem naukowym w berlińskim biurze Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich. Zajmuje się tematyką Polski oraz relacji polsko-niemieckich.

Źródło: DWPN
Polskie ślady w niemieckiej kulturze pamięci
25 listopada 2026 roku o godz. 18:00 Julia Röttjer wygłosi wykład pt. „Lebenszeichen: Znaki życia. Polska i II wojna światowa – miejsca pamięci w Niemczech”.
II wojna światowa jest w Niemczech obecna w wielu miejscach pamięci. Jakie jednak miejsce zajmuje w nich Polska? W czasie wojny oraz bezpośrednio po niej na terenie dzisiejszych Niemiec przebywały blisko trzy miliony osób z Polski. Ich historia pozostaje słabo widoczna w niemieckiej kulturze pamięci. A przecież miejsca, przedmioty i dokumenty przypominają o ich doświadczeniach – niektóre ślady są ukryte i zapomniane, inne zostały na nowo odkryte.
Wykład stanowi próbę odnalezienia tych śladów: gdzie upamiętnia się Polki i Polaków? Kto podejmuje takie działania? Czyje historie są opowiadane, a czyje biografie pozostają niewidoczne? Kultura pamięci kształtuje również współczesne postrzeganie sąsiedniego kraju.
Julia Röttjer jest pracowniczką naukową w Niemieckim Instytucie Spraw Polskich. W swojej pracy zajmuje się przede wszystkim kulturami pamięci, polityką historyczną oraz edukacją historyczną. W ramach projektu „Lebenszeichen” („Znaki życia”) bada polskie miejsca pamięci w Niemczech.

Źródło: DWPN
Jak Niemcy i Polacy postrzegają się nawzajem dzisiaj?
Cykl zakończy się 3 grudnia 2026 roku o godz. 18:00 wykładem dr Agnieszki Łady-Konefał, poświęconym „Barometrowi Polska – Niemcy 2026”.
Jak Niemcy i Polacy postrzegają kraj sąsiadów 35 lat po podpisaniu traktatu? „Barometr” analizuje kontakty osobiste, współpracę gospodarczą, podejście do wspólnej historii oraz wyzwania w dziedzinie polityki bezpieczeństwa. W 2026 roku szczególny nacisk położono na doświadczenia osób mieszkających na terenach przygranicznych.
Wykład przybliży wyniki badania – pokaże, gdzie występują podobieństwa, a gdzie różnice oraz jakie rysują się perspektywy. Spojrzenie na region przygraniczny ukazuje, jak sąsiedztwo przejawia się w codziennych spotkaniach, pracy i współpracy.
Dr Agnieszka Łada-Konefał jest zastępczynią dyrektora Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich. Wcześniej kierowała programem europejskim w Instytucie Spraw Publicznych w Warszawie. Zajmuje się badaniami nad relacjami polsko-niemieckimi oraz wzajemnym postrzeganiem obu społeczeństw.

Źródło: DWPN
Trzy perspektywy na złożone sąsiedztwo
Trzy wykłady przybliżają relacje polsko-niemieckie – od aspektów historycznych, przez kwestie tożsamości i pamięci, aż po współczesny wymiar społeczny. Przeszłość kształtuje nasze postrzeganie, a bieżące kontakty otwierają nowe perspektywy.
Wspólny cykl spotkań, organizowany przez Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz Niemiecki Instytut Spraw Polskich (Deutsches Polen-Institut) w ramach projektu „LernRAUM”, zachęca do krytycznego spojrzenia na utarte punkty widzenia i bardziej zniuansowanego postrzegania naszych relacji sąsiedzkich.
Wszystkie trzy wydarzenia odbędą się online za pośrednictwem platformy Zoom. Link do spotkania zostanie przesłany zarejestrowanym uczestnikom drogą mailową w dniu danego wydarzenia. Rejestracja oraz szczegółowe informacje dostępne są na stronie: www.deutsches-polen-institut.de/termine.
Terminy:
· 18 listopada 2026 roku, godz. 18:00: Bastian Sendhardt – „Polska poza swoimi granicami. Polityka wobec diaspory a przynależność narodowa w kontekście polsko-niemieckim”
· 25 listopada 2026 roku, godz. 18:00: Julia Röttjer – „Lebenszeichen: Znaki życia. Polska i II wojna światowa – miejsca pamięci w Niemczech”
· 3 grudnia 2026 roku, godz. 18:00: dr Agnieszka Łada-Konefał – „Barometr Polska – Niemcy 2026”