Unikatowy album z nieznanymi zdjęciami miasta

Do zbiorów Muzeum Architektury we Wrocławiu trafił prawdziwy „biały kruk” – ręcznie wykonany, jedyny na świecie album fotograficzny zatytułowany „Die Hauptstadt Breslau ihrem scheidenden Stadtbaurat Dr. Günther Trauer”. Zawiera on 137 oryginalnych fotografii przedwojennego Wrocławia, z których wiele nigdy wcześniej nie było publikowanych. To wyjątkowy dokument urbanistyki i historii miasta.

Jak album trafił do Wrocławia?

Na początku 2024 roku album pojawił się w jednym z antykwariatów w Kilonia. Pracownicy Muzeum Architektury już wcześniej próbowali go pozyskać, jednak za pierwszym razem uprzedził ich inny kupiec. Gdy obiekt ponownie trafił na rynek, muzeum zdołało go kupić i włączyć do kolekcji.
– To był drugi moment, kiedy album pojawił się na rynku antykwarycznym. Za pierwszym razem nie zdążyliśmy – ktoś nas ubiegł. Właśnie ten antykwariusz z Kilonii – mówił TVP 3 Michał Duda, dyrektor Muzeum Architektury we Wrocławiu.

Znaki drogowe na Placu Jana Pawła II. Fotografia z albumu „Die Hauptstadt Breslau ihrem scheidenden Stadtbaurat Dr. Günther Trauer“.

Album powstał tylko w jednym egzemplarzu i został przygotowany jako prezent dla odchodzącego na emeryturę miejskiego radcy budowlanego. Trafił więc do Wrocławia po ponad 80 latach swoistej „emigracji”.

Miasto dla urbanisty

Pełny tytuł albumu oznacza: „Stołeczne miasto Wrocław swemu odchodzącemu miejskiemu radcy budowlanemu dr. Güntherowi Trauerowi”. Był to dar władz miasta dla wieloletniego urzędnika i urbanisty, wręczony w sierpniu 1939 roku po 31 latach jego pracy w magistracie.

Album jest obecnie digitalizowany i poddawany szczegółowym badaniom. Dla historyków i urbanistów to prawdziwa kopalnia wiedzy – zawiera także plany osiedli, które nigdy nie zostały zrealizowane.

To wyjątkowy prezent, który władze miasta podarowały Güntherowi Trauerowi. Zawiera 137 oryginalnych fotografii miejsc we Wrocławiu, z którymi był związany – jako radca budowlany, nadzorujący budowę osiedli czy konstruktor. Günther Trauer, niemiecki inżynier budowlany, urbanista był wysokim urzędnik wrocławskiego magistratu. Urodzony w 1878 roku w Dreźnie, studiował budownictwo w Dreźnie i Darmstadt, a doktorat obronił w 1907 roku.

Od 1908 roku pracował w administracji budowlanej Breslau, przechodząc drogę od inspektora do miejskiego radcy budowlanego do spraw urbanistyki. Najbardziej znany jest jako współtwórca konstrukcji Hala Stulecia, gdzie odpowiadał za rozwiązania inżynierskie, współpracując z architektem Maxem Bergiem. Nadzorował także budowę mostów, elektrowni wodnych oraz rozbudowę infrastruktury drogowej.

Fragment albumu „Die Hauptstadt Breslau ihrem scheidenden Stadtbaurat Dr. Günther Trauer“.

Od 1925 do 1939 roku był miejskim radcą budowlanym odpowiedzialnym za planowanie przestrzenne. To właśnie jego działalność dokumentuje album – pokazując Wrocław jako nowoczesne, dynamicznie rozwijające się miasto. Album Trauer otrzymał od miasta, kiedy przechodził na emeryturę po 31 latach pracy.

Co widać na fotografiach?

W albumie znalazły się m.in.:
– zdjęcia przedwojennej zabudowy ulic Powstańców Śląskich i Curie-Skłodowskiej,
– fotografie Mostu Grunwaldzkiego i Placu Strzegomskiego,
– dokumentacja budowy i modernizacji dróg, w tym tzw. „uliczka instruktażowa”, gdzie robotnikom krok po kroku pokazywano, jak prawidłowo układać bruk,
– zdjęcia nowej remizy strażackiej przy ul. Borowskiej oraz przebudowy ratusza,
– fotografie związane z modernizacją akustyki Hali Stulecia,
– ujęcia balkonu dobudowanego do hotelu Monopol na wizytę Adolfa Hitlera.

Szczególną ciekawostką są materiały dotyczące infrastruktury rowerowej. Jak podkreślają muzealnicy, album pokazuje, że sieć ścieżek rowerowych powstawała we Wrocławiu już w latach 20. i 30. XX wieku i była niemal tak gęsta jak współcześnie.

Ścieżka rowerowa przy ul Marie Curie Skłodowskiej. Fotografia z albumu „Die Hauptstadt Breslau ihrem scheidenden Stadtbaurat Dr. Günther Trauer“.

Bezcenne źródło wiedzy

Album jest obecnie digitalizowany i poddawany szczegółowym badaniom. Dla historyków i urbanistów to prawdziwa kopalnia wiedzy – zawiera także plany osiedli, które nigdy nie zostały zrealizowane.
– To cenny dokument urbanistyki i wyjątkowy „biały kruk” – nie tylko ze względu na osobę, której został wręczony, ale przede wszystkim ze względu na swój charakter i zawartość – podkreślają pracownicy muzeum.

Pierwsze fotografie są już prezentowane publicznie, a Muzeum Architektury zapowiada, że wyniki analiz i odkryć związanych z albumem będą stopniowo ujawniane. Dzięki temu przedwojenny Wrocław – utrwalony okiem jednego z najważniejszych jego urbanistów – znów przemawia do współczesnych mieszkańców miasta.

Anna Durecka