Tarnowskie Góry to miasto o niezwykle barwnej historii, a jednym z jej najważniejszych świadków jest Kościół Zbawiciela. To świątynia ewangelicka, która od ponad 200 lat stoi przy tarnogórskim rynku. Jej historia splata się z dziejami miasta i losami górnośląskiej społeczności luterańskiej.
Już w XVI wieku Tarnowskie Góry przyciągały ludzi z różnych zakątków regionu, a wraz z nimi nowe idee religijne. W 1529 roku powstała pierwsza protestancka świątynia w mieście – dzisiejszy kościół parafialny świętych Piotra i Pawła. Jednak okres swobody religijnej przerwały wojny religijne w XVII wieku. Habsburgowie, umacniając katolicyzm, odebrali ewangelikom ich kościoły, a duchownych wygnano.
Od tymczasowej kaplicy do neoromańskiego Kościoła Zbawiciela
Sytuacja zmieniła się dopiero po zajęciu Śląska przez Prusy. W latach 40. XVIII wieku ewangelicy w Tarnowskich Górach ponownie postawili dom modlitwy przy rynku, na działce podarowanej przez kupca Fryschtazkiego. W 1780 roku tymczasową budowlę zastąpiono barokowym Kościołem Zbawiciela, zaprojektowanym przez architekta Christopha Worbs ze Strzelec Opolskich i wybudowanym przez cieślę Jana Karola Henninga z Opola.
Parafia ewangelicka w Tarnowskich Górach jest najstarszą tego typu wspólnotą na Górnym Śląsku. Jej początki sięgają czasów Reformacji, a obecna parafia powstała po 1742 roku, gdy pruskie władze pozwoliły na zakładanie nowych kościołów ewangelickich.
Pod koniec XIX wieku zdecydowano o gruntownej przebudowie świątyni. Projekt w stylu neoromańskim przygotował bawarski architekt Adolf Seiffhart. Powstała budowla z cechami sztuki romańskiej, czyli fryzem arkadowym, triforiami, rozetą z witrażem oraz półkolistym portalem. Od strony rynku widać pojedyncze ramię transeptu i wieżę na planie kwadratu. Jasne wnętrze kościoła obiegają empory, nad ołtarzem wznosi się ambona, a piękno dopełniają organy z 1904 roku, wykorzystywane dziś podczas Tarnogórskich Wieczorów Muzyki Organowej i Kameralnej. W świątyni zachowała się także XVII-wieczna płyta nagrobna Georga Friedricha von Wirbskiego, ufundowana przez jego żonę Annę Marię.
Die evangelische Gemeinde in Tarnowitz ist die älteste ihrer Art in Oberschlesien.
Foto: A. Polanski
Parafia ewangelicka w Tarnowskich Górach jest najstarszą tego typu wspólnotą na Górnym Śląsku. Jej początki sięgają czasów Reformacji, a obecna parafia powstała po 1742 roku, gdy pruskie władze pozwoliły na zakładanie nowych kościołów ewangelickich. W 1817 roku dołączyła do Ewangelickiego Kościoła Unii Staropruskiej. Choć po II wojnie światowej majątek parafialny uległ znacznemu zmniejszeniu, Kościół Zbawiciela i budynek przy ul. Stalmacha pozostały w rękach wiernych.
Współczesna rola świątyni
Dziś świątynia wciąż służy wiernym parafii ewangelicko-augsburskiej, której proboszczem jest ks. Sebastian Mendrok. Jest też miejscem wydarzeń kulturalnych – koncertów, wystaw i spotkań, przypominając zarówno o duchowej, jak i historycznej roli ewangelików w Tarnowskich Górach.
