Pamięć o człowieku nie kończy się wraz z jego odejściem. Pozostają słowa, obrazy, miejsca i dzieła, do których inni będą wracać. Pozostaje też to, co udało się wspólnie zbudować – w lokalnych społecznościach, organizacjach mniejszości niemieckiej i relacjach między ludźmi. Z okazji Wszystkich Świętych przypominamy osoby, których już z nami nie ma, ale których ślady wciąż są obecne w życiu innych.
Rita Süssmuth
Niemiecka polityczka CDU, była przewodnicząca Bundestagu i pierwsza minister federalna ds. kobiet. Należała do najważniejszych przedstawicielek pokolenia pojednania i przez lata angażowała się w rozwój dialogu polsko-niemieckiego. W 2025 roku została uhonorowana Polsko-Niemiecką Nagrodą Specjalną za zasługi dla pojednania między oboma krajami. Przewodniczyła także Niemieckiemu Instytutowi Spraw Polskich, działała w Fundacji Genshagen i wspierała ideę upamiętnienia polskich ofiar II wojny światowej w centrum Berlina. W polityce krajowej opowiadała się m.in. za prawami kobiet, wsparciem osób chorych na AIDS oraz uznaniem Niemiec za kraj imigracyjny.
Foto: Wikipedia
Henryk Steinhoff
Społecznik i pasjonat historii Krapkowic, wieloletni działacz mniejszości niemieckiej. W 1997 roku założył koło Towarzystwa Dobroczynnego Niemców na Śląsku w Krapkowicach, a od 2002 roku zasiadał w zarządzie tej organizacji. Przez lata pełnił również funkcję przewodniczącego koła TSKN w Krapkowicach. Szczególne miejsce w jego dorobku zajmuje polskie tłumaczenie monumentalnej pracy dr. Johannesa Chrząszcza „Historia miasta Krapkowice na Górnym Śląsku AD 1914”. Przez kilka lat pracował nad przekładem, uzupełniając go przypisami, fotografiami, rycinami i dodatkowymi opracowaniami. Dzięki jego determinacji ważne źródło do dziejów miasta Krapkowice stało się dostępne dla kolejnych pokoleń mieszkańców i regionalistów.
Foto: Lucas Netter
Helena Kokot
Badaczka historii Dobrzenia Wielkiego, kolekcjonerka archiwalnych fotografii i dokumentów oraz osoba, która przez lata z niezwykłą starannością gromadziła wiedzę o mieszkańcach i ich rodzinnych dziejach. W 1994 roku Instytut Śląski w Opolu wydał jej książkę „Odra w życiu mieszkańców Dobrzenia”, dokumentującą znaczenie rzeki dla lokalnej społeczności. Rok później przygotowała poprawione wydanie „Kroniki Parafii Wielkodobrzeńskiej” ks. Rocha Szajcy z 1935 roku. Jej wieloletnie poszukiwania pozwoliły ocalić od zapomnienia wiele historii i cennych informacji. Przygotowała również listę ofiar I i II wojny światowej pochodzących z Dobrzenia, upamiętnionych na tablicach odsłoniętych ponownie po uzupełnieniu nazwisk pod koniec 2025 roku. Za swoje zasługi dla regionu została uhonorowana odznaczeniem Marszałka Województwa Opolskiego. Dla wielu mieszkańców była nie tylko badaczką przeszłości, lecz także przewodniczką pomagającą odkrywać rodzinne korzenie.
Foto: Leonard Kokot
Doris Stempowska
Świadkini historii Książa i Wałbrzycha oraz wieloletnia działaczka mniejszości niemieckiej. Urodziła się na terenie majątku Książ, w rodzinie od pokoleń związanej z Hochbergami. Była świadkiem wojennych przemian zamku i powojennego życia w polskim już Wałbrzychu. Mimo że jako dwunastolatka rozpoczęła naukę w polskiej szkole, nie znając języka, szybko opanowała polszczyznę i przez całe życie pozostała związana z miejscem swojego urodzenia. W 1988 roku dołączyła do Niemieckiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego w Wałbrzychu, a w 2014 roku stanęła na jego czele. Organizowała regularne spotkania, podczas których członkowie mogli rozmawiać po niemiecku i śpiewać pieśni znane z dzieciństwa. Była także inicjatorką spotkań chóralnych „Beati Cantores”, łączących zespoły z Dolnego i Górnego Śląska oraz Niemiec. Za działalność na rzecz kultury, pamięci i polsko-niemieckiego dialogu otrzymała m.in. Brązowy Krzyż Zasługi RP, Krzyż Zasługi na Wstędze Orderu Zasługi RFN oraz tytuł Zasłużonej dla Miasta Wałbrzycha.
Foto: VdG
Bernhard Serwuschok
Społecznik i dobroczyńca, który przez niemal trzy dekady organizował transporty humanitarne z Niemiec na Śląsk Opolski. Pomoc dla mieszkańców regionu rozpoczął po powodzi w 1997 roku, dostarczając potrzebne rzeczy do szpitali, domów dziecka i domów pomocy społecznej. Z czasem jego działalność objęła również osoby starsze, chore, dzieci oraz ochotnicze straże pożarne. W ramach inicjatywy „Schlesien Hilfe” zorganizował, według szacunków, ponad 300 transportów, obejmujących przeszło 800 ton darów o wartości blisko 23 milionów złotych. Na pomoc przeznaczał własny czas i urlopy, a działalności nie przerwał nawet po przejściu na emeryturę. Był członkiem Zakonu Maltańskiego w Niemczech i otrzymał jego Złoty Medal Zasługi. W 2008 roku został Honorowym Obywatelem Gminy Dobrzeń Wielki. Zapamiętano go jako człowieka niezwykle życzliwego, który pomagał bez oczekiwania na wdzięczność.
Foto: Freiwillige Feuerwehr Czarnowanz
Andrzej von Dramsky
Działacz mniejszości niemieckiej i współtwórca inicjatyw sportowych, który szczególne miejsce w swojej działalności poświęcił dzieciom i młodzieży. Założył pierwszą w województwie śląskim szkółkę Miro Deutsche Fußballschule, działającą w Wieszowej. Był przewodniczącym tamtejszego DFK oraz członkiem zarządu TSKN w województwie śląskim. Z zaangażowaniem wspierał młodych zawodników, pomagając im rozwijać umiejętności sportowe, a zarazem poznawać język niemiecki. Współtworzył życie społeczne i kulturalne lokalnej społeczności, angażując się w pielęgnowanie tożsamości i budowanie więzi. Pozostanie w pamięci jako człowiek oddany swojej misji, młodym ludziom i Śląskowi.
Foto: Miro Deutsche Fußballschule
Józef Mandla
Przewodniczący koła DFK w Lędzinach oraz przewodniczący Komisji Rewizyjnej Klubu Plastyka-Kontrast w Lędzinach. Był zaangażowany w życie społeczne i kulturalne swojej miejscowości, a jego działalność przyczyniała się do pielęgnowania tradycji oraz wspierania inicjatyw integrujących mieszkańców. Łączył aktywność w środowisku mniejszości niemieckiej z pracą na rzecz lokalnej społeczności.
Foto: www.lendziny.pl
Heidi Freifrau von Rosenberg
Społeczniczka, która przez dziesięciolecia niosła pomoc mieszkańcom ubogich regionów dawnych Prus Wschodnich, szczególnie na Mazurach. Od 1991 roku kilka razy w roku osobiście prowadziła ciężarówki z tysiącami paczek i tonami darów do placówek socjalnych Zakonu Joannitów na Mazurach. Wielogodzinne podróże, często odbywane w trudnych warunkach pogodowych i drogowych, wymagały od niej ogromnej wytrwałości. Wraz z mężem, Adalbertem Freiherr von Rosenberg, angażowała się w pomoc potrzebującym, która – jak sama podkreślała – pozostawała konieczna także wiele lat po rozpoczęciu akcji. Jej działalność była świadectwem tego, że solidarność nie kończy się na deklaracjach, lecz wymaga czasu, wysiłku i osobistego zaangażowania.
Józef Kuck
Wieloletni społecznik i członek zarządu Olsztyńskiego Stowarzyszenia Mniejszości Niemieckiej. Z dużym zaangażowaniem działał na rzecz osób należących do niemieckiej społeczności w regionie, wspierając jej inicjatywy i codzienną działalność. Był także związany z lokalnym życiem kulturalnym – angażował się m.in. w działalność organów nadzorczych Towarzystwa Śpiewaczego „Canticorum” w Olsztynie. Jego praca stanowiła część wieloletniego wysiłku na rzecz zachowania aktywności społecznej i kulturalnej mniejszości niemieckiej na Warmii i Mazurach.
Jan Mencler
Wieloletni działacz mniejszości niemieckiej i burmistrz Głogówka w latach 1998–2006. Sprawował tę funkcję z ramienia mniejszości niemieckiej, angażując się w rozwój gminy oraz dialog i współpracę polsko-niemiecką. Od 2023 roku był członkiem zarządu gminnego TSKN na Śląsku Opolskim – Miasta Głogówek, gdzie dzielił się swoim doświadczeniem i wiedzą. Przez lata pozostawał aktywnym uczestnikiem życia publicznego regionu, wspierając działania na rzecz lokalnej społeczności i mniejszości niemieckiej.
Foto: Stadt- und Gemeindeamt Oberglogau
