Willa Łąkowy Kamień (Wiesenstein), dawny dom noblisty Gerharta Hauptmanna, już 5 września stanie się miejscem niezwykłego powrotu do przeszłości. Muzeum Miejskie w Jagniątkowie otwiera wystawę „Erich Fuchs. Etnograf Karkonoszy” – to jedyna i niepowtarzalna okazja, by zobaczyć unikatowe dzieła dokumentujące życie dawnych mieszkańców Sudetów.
Willa Łąkowy Kamień (Wiesenstein), historyczna siedziba noblisty Gerharta Hauptmanna, staje się we wrześniu centrum regionalnej pamięci. Wybór miejsca nie jest przypadkowy – Erich Fuchs (1890–1983) był nie tylko sąsiadem noblisty z pobliskiej Przesieki, ale także artystą, który wizualnie dopełnił literacką wizję Hauptmanna.
Villa Wiesenstein w Jagniątkowie. Foto: Aleksandra Kania
Wspólna wrażliwość: Fuchs i „Tkacze”
– Erich Fuchs był osobą, która dokumentowała życie – ówczesne życie ludzi mieszkających u podnóża Karkonoszy, czyli tkaczy, hutników i rzemieślników, ich prace i ich życie codzienne – wyjaśnia Katarzyna Nadzieja Soboczyńska, dyrektor Muzeum Miejskiego „Dom Gerharta Hauptmanna”. – Podobnie jak Hauptmann w swoich dziełach, Fuchs skupiał się na tym, co działo się tu, blisko nas. Można powiedzieć, że obaj dzielili tę samą etnograficzną pasję do uwieczniania świata, który na ich oczach powoli odchodził w przeszłość.
Szczególne miejsce w relacji obu twórców zajmuje dramat „Tkacze”. To właśnie Fuchs, dzięki swojej znajomości realiów regionu, stał się jednym z jego najważniejszych ilustratorów. Jak podkreśla dyrektor Soboczyńska: – To był artysta, który żył tuż obok, w Przesiece – sporą część życia spędził bardzo blisko Jagniątkowa. Był silnie związany z regionem karkonoskim, ale to, co dla nas najważniejsze, to fakt, że to właśnie on w latach dwudziestych XX wieku zilustrował „Tkaczy” Hauptmanna. Jego grafiki stanowią wizualny fundament dla zrozumienia dramatów noblisty.
Skarby z prywatnych archiwów rodzinnych
Na wystawie zaprezentowanych zostanie blisko 100 prac, w tym grafiki, akwarele i rysunki. Wydarzenie ma charakter unikatowy, ponieważ znaczna część eksponatów oraz pamiątek osobistych pochodzi bezpośrednio od spadkobierców artysty i nigdy wcześniej nie była dostępna dla szerokiej publiczności.
Foto: Aleksandra Kania
– Wystawa ma ambicję pokazania w największym zakresie prac artysty – mówi dyrektor muzeum. – Fakt, że te prace – często wypożyczone od rodziny artysty – wracają na moment do Jagniątkowa, jest dużym wydarzeniem. To jedyna szansa, by zobaczyć tę niezwykłą kolekcję w miejscu, w którym ci dwaj wielcy twórcy mogli się spotykać.
„Fuchs dokumentował świat dawnych mieszkańców Karkonoszy, który na jego oczach powoli odchodził w przeszłość.”
Wzbogacenie ekspozycji było możliwe również dzięki zakupom poczynionym przez samo Muzeum Miejskie w ramach programu „Rozbudowa zbiorów muzealnych” Narodowego Instytutu Muzeów. Partnerem projektu jest Stiftung Kulturwerk Schlesien z Würzburga.
Krótki czas na spotkanie z historią
– To jedyna szansa, żeby zobaczyć te grafiki w takim zestawieniu – zaznacza dyrektor Soboczyńska. – Ze względu na wymogi konserwatorskie oraz fakt, że po wystawie cenne pamiątki zostaną zwrócone rodzinie, prace te nie mogą być eksponowane przez długi czas. To unikatowy moment, by dotknąć historii, która na co dzień pozostaje w prywatnych rękach.
Źródło: Ze zbiorów Muzeum Miejskiego „Dom Gerharta Hauptmanna” w Jeleniej Górze.
© Copyright for the works of Erich Fuchs by Renate Baumgärtner, 2026.
Dla tych, którzy nie będą mogli pojawić się w Jagniątkowie osobiście lub będą chcieli zachować pamięć o pracach Fuchsa, Muzeum przygotowało obszerny, dwujęzyczny katalog (polsko-niemiecki). Publikacja zawiera reprodukcje ponad 200 prac i szczegółową biografię artysty. – Niezwykła kolekcja powstanie tylko na ten krótki moment. Po zamknięciu wystawy to właśnie ten katalog pozostanie najważniejszym trwałym śladem naszego projektu – dodaje na zakończenie Katarzyna Nadzieja Soboczyńska.
Wernisaż wystawy odbędzie się 5 września 2026 r. (sobota) o godz. 12:00.
Informacje:
- Wernisaż: 5 września 2026 r., godz. 12:00.
- Dane techniczne: 100 eksponatów (grafiki, akwarele, rysunki, materiały archiwalne, memorabilia).
- Autorzy wystawy: Karolina Matusewicz-Górniak, Cezary Romaczyk.
- Zbiory: własne i wypożyczone od spadkobierców Ericha Fuchsa, prywatnych kolekcjonerów, Stiftung Kulturwerk Schlesien.
- Miejsce: Muzeum Miejskie „Dom Gerharta Hauptmanna” w Jeleniej Górze, ul. Michałowicka 32, Jelenia Góra-Jagniątków.
- Finansowanie: Projekt „Karkonosze Ericha Fuchsa” współfinansowany jest ze środków Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej.
- Wystawa dostępna do dnia: 25.10.2026.
