[:pl]

Centrum życia ewangelickiego w Bielsku-Białej

Syjon to miejsce święte, związane ze Świątynią Jerozolimską, którą zbudował król Salomon. Jest także symbolem całej Jerozolimy i jej mieszkańców – Synów Syjonu, ludu wybranego przez Boga. Bielski Syjon w Bielsku-Białej nawiązuje do tego obrazu: jest centrum ewangelickiego życia miasta – miejscem wspólnoty i wiary.

Bielski Syjon

Położony na pograniczu Dolnego i Górnego Przedmieścia w Bielsku-Białej obszar ten – serce społeczności ewangelickiej od ponad 240 lat – to teren wokół placu Marcina Lutra, gdzie znajdują się kościół, szkoły i liczne instytucje związane z ewangelikami.

Pomnik Lutra w Bielsku-Białej jest jedynym takim w Polsce.
Foto: Andrea Polanski

Wyznawcy nauk Marcina Lutra mieszkali w Bielsku-Białej już w XVI wieku, ale przez długi czas musieli praktykować swoją wiarę w ukryciu. Punktem zwrotnym stał się edykt tolerancyjny wydany przez cesarza Józefa II w 1781 roku. Od tego momentu ewangelicy mogli legalnie budować kościoły i szkoły w mieście. W 1782 roku powstała gmina ewangelicka, obejmująca Bielsko i okoliczne wsie. Podczas pierwszego nabożeństwa pastor Jan Traugott Bartelmus po raz pierwszy użył określenia „bielski Syjon”, które na stałe weszło do języka.

„Bielski Syjon to przestrzeń, w której historia splata się z teraźniejszością, a tradycja ewangelicka pozostaje żywa.”

W kolejnych dekadach powstały szkoły, kościół Odkupiciela, seminarium nauczycielskie, sierociniec i dom diakonis. Wiele z tych budynków przetrwało do dziś, część zaadaptowano do współczesnych potrzeb – w dawnym kolegium mieści się obecnie Wyższa Szkoła Administracji, a w dawnym sierocińcu działa ewangelicki dom opieki „Soar”.

Najbardziej znanym punktem bielskiego Syjonu jest pomnik Lutra, uroczyście odsłonięty 8 września 1900 roku. Ma on znaczenie nie tylko lokalne – w całej monarchii habsburskiej znajdowały się tylko dwa takie pomniki: jeden w Aš w Czechach i drugi w Bielsku. Po I wojnie światowej, gdy miasto znalazło się w granicach Polski, stał się jedynym pomnikiem Lutra w kraju. Reformator w sutannie, z Biblią w ręku, wciąż góruje na granitowym cokole w centrum placu Marcina Lutra, przypominając o historii i tradycji bielskich ewangelików.

Byłe ewangelickie Kolegium Nauczycielskie do dziś pełni funkcję edukacyjną – mieści się w nim Wyższa Szkoła Administracji.
Foto: Andrea Polanski

Dziś bielski Syjon to nie tylko miejsce historii, lecz także edukacji i życia społecznego. Plac Marcina Lutra otaczają szkoły, dawny budynek seminarium duchownego i wydawnictwo Augustana. Bielski oddział Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego ma swoją siedzibę w plebanii kościoła Odkupiciela. To przestrzeń, w której historia splata się z teraźniejszością, a tradycja ewangelicka pozostaje żywa.