Ta książka przyciąga uwagę nie tylko kolorem okładki, lecz przede wszystkim ambicją wypełnienia luki w historiografii Śląska. Wydana przez Editio Silesia w Łubowicach publikacja „Kobiece autorytety w kulturze Śląska” poświęca ponad 400 stron bohaterkom, które przez lata pozostawały w cieniu historii: kobietom.
Pod redakcją prof. dr hab. Joanny Rostropowicz i dr. Manfreda Kutymy tom oferuje znacznie więcej niż tylko biograficzne noty – to swoisty hołd dla kobiecego wkładu w kulturę Górnego Śląska.
Foto: Mauro Oliveira
Za projektem stoją dwoje uznanych badaczy regionu. Prof. dr hab. Joanna Rostropowicz, urodzona w 1943 roku w Zdzieszowicach, jest wybitną znawczynią filologii klasycznej z Uniwersytetu Opolskiego i redaktorką serii „Ślązacy od czasów najdawniejszych do współczesności”. Towarzyszy jej dr Manfred Kutyma – historyk urodzony w 1941 roku w Nowych Siołkowicach, który w latach 1965–1980 pracował w Instytucie Śląskim i Wyższej Szkole Pedagogicznej w Opolu. Od ponad czterech dekad mieszka we Frankfurcie nad Menem, gdzie pracował m.in. w firmie Fraport AG i jest autorem wielu książek poświęconych historii i kulturze Śląska.
Professorin Joanna Rostropowicz, Vorsitzende der Stiftung für Wissenschaft und Kultur in Schlesien
Foto: Manuela Leibig
„Dr Kutyma przekonał mnie, że warto pisać o śląskich kobietach – ale dokładnie, a nie skrótowo, jak to zwykle bywa w encyklopediach” – wyjaśnia prof. Rostropowicz, wspominając początki projektu.
Od ciemności do światła
Książka świadomie zrywa z tradycyjną, męskocentryczną narracją historyczną. W przedmowie dr Kutyma przywołuje mocne słowa Liny Bauer-Morgenstern z Wrocławia z 1896 roku: „My, kobiety, żądamy nie miłosierdzia, lecz sprawiedliwości”. Sam podkreśla, że nadszedł czas, aby „wydobyć biografie ważnych kobiet z mrocznego zakątka zapomnienia i podkreślić ich wkład w kulturę i życie społeczne Śląska”.
Tom w pełni realizuje tę ideę. Zamiast krótkich biogramów każda z bohaterek otrzymuje pięcio- lub dziesięciostronicowe opracowanie, pozwalające czytelnikowi naprawdę wejść w jej świat.
Od astronomki do bajarki
Prof. Rostropowicz poświęciła swoją część między innymi astronomce Marii Cunitz. „Przyznam, że wymagało to ogromu pracy, bo jej dzieła powstały w dwóch językach: po łacinie i niemiecku. To oznacza dodatkowy wysiłek” – opowiada badaczka, która zgłębiała życie i dorobek „Śląskiej Pallas”, autorki przełomowych tablic astronomicznych z XVII wieku.
Foto: Manuela Leibig
W książce znajdziemy także portret pisarki Valeski von Bethusy-Huc. „To moja ukochana autorka; tak pięknie pisała o Śląsku. Sama zawsze podkreślała: »Jestem Ślązaczką«”. Nie zabrakło również Elisabeth Grabowski, znanej śląskiej „bajarki”, niestrudzenie popularyzującej kulturę ludową.
Nauka dostępna dla każdego
Choć wśród autorów tekstów są naukowcy – m.in. biskup prof. dr hab. Jan Kopiec, autor eseju o Edycie Stein – książka nie jest trudna w odbiorze. Prof. Rostropowicz podkreśla, że zależało jej na przystępności. Publikacja jest skierowana do każdego, kto chce lepiej zrozumieć, jak bardzo kobiety współtworzyły historię Śląska. Nieważne, czy chodzi o św. Jadwigę, noblistki czy pionierki walki o prawa kobiet – teksty są dobrze udokumentowane, a jednocześnie napisane przystępnym językiem.
Niedawno wydana książka jest już dostępna w Centrum im. Eichendorffa w Łubowicach.
