Prawnik radzi: Polityka przestrzenną w ścisłej współpracy z mieszkańcami i przedsiębiorcami
W ostatnich latach w Polsce znacząco wzrosło zainteresowanie kwestiami planowania i zagospodarowania przestrzennego. Szczególnie istotną rolę odgrywają tu gminy, które realizują lokalną politykę przestrzenną w ścisłej współpracy z mieszkańcami i przedsiębiorcami.
Kluczowe znaczenie miała przełomowa data 24 września 2023 r., kiedy to weszła w życie ustawa z 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw. Wprowadziła ona obowiązek sporządzenia planów ogólnych dla całego obszaru gminy, z wyraźnym zaznaczeniem, że mają one być tworzone wyłącznie w formie cyfrowej.
Narastają wątpliwości
Plan ogólny zyskał tym samym rangę aktu prawa miejscowego, stanowiąc swego rodzaju nową podstawę dla przyszłego kształtowania przestrzeni gminnej. W praktyce plan ogólny ma w znacznej mierze zastąpić dotychczasowe studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin. Jednocześnie narastają wątpliwości, czy narzucone ustawowo terminy okażą się dla wszystkich gmin możliwe do dotrzymania. Z uwagi na tempo prac nad planami i pojawiające się problemy proceduralne rząd zdecydował o opracowaniu kolejnej nowelizacji.
W praktyce samorządy będą mogły dokończyć procedury planistyczne bez ryzyka paraliżu decyzyjnego.
Ma ona wydłużyć dotychczasowe terminy, a jednocześnie uściślić niejasności interpretacyjne i skorygować błędy ujawnione podczas wdrażania reformy. Prezentowany projekt ustawy wprowadza pakiet zmian w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz w kilku aktach prawnych z nią związanych. Głównym celem jest przesunięcie o pół roku terminu, po którym tracą ważność dotychczasowe studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin. Zgodnie z pierwszą reformą studia te miały przestać obowiązywać z 1 stycznia 2026 r. Teraz projekt zakłada, że ich moc wygaśnie 30 czerwca 2026 r. Z perspektywy samych gmin jest to ruch niezwykle ważny.
Łukasz i Jarosław Kuczyńscy.
Foto: Lucas Netter
Jak wskazują dane, prace nad planami ogólnymi ruszyły w wielu samorządach, ale wymagają znacznych konsultacji ze wszystkimi stronami postępowań, uzgodnień z różnymi organami i instytucjami, a także często wnikliwego przystosowywania dotychczasowych wytycznych do nowego modelu. Wydłużenie terminu oznacza więc, że w praktyce samorządy będą mogły dokończyć procedury planistyczne bez ryzyka paraliżu decyzyjnego w zakresie uchwalania planów miejscowych czy też wydawania decyzji o warunkach zabudowy.
Nie tylko charakter interwencyjny.
Wspomniana w tym projekcie korekta dat wywołuje kaskadowe skutki w wielu innych przepisach. W konsekwencji zmianie ulegną również inne powiązane terminy, określające wejście w życie poszczególnych znowelizowanych przepisów reformy systemu planowania przestrzennego. W tym czasie obowiązywania przepisów przejściowych, w zakresie:
– Terminu uwzględnienia złoża strategicznego w planie ogólnym i planie miejscowym (związany z przyjęciem pierwszego planu ogólnego)
– zakończenia wydawania uchwał o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej, związanego z utratą mocy obowiązującej ustawy z 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących, oraz uchwał o ustaleniu lokalizacji biogazowni rolniczej, a także uchylenia. niezbędnych odwołań do tych uchwał w innych przepisach.
– Uruchomienia Rejestru Urbanistycznego i udostępniania w nim danych przestrzennych, przyjętych dokumentów planistycznych oraz ich projektów, które do tego czasu są publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej.
– Uruchomienia „newslettera planistycznego” (informacje o sporządzanych dokumentach planistycznych.
– Obowiązku tworzenia danych przestrzennych dla miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w rozszerzonym zakresie.
– Obowiązku opracowania strategii rozwoju gminy.
– Zasad wydawania decyzji o warunkach zabudowy oraz decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
– Wprowadzenia 60-dniowego terminu na wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne.
Eliminacja błędów i niejasności
Radca prawny Łukasz Kuczyński, specjalista problematyki kredytów frankowych, które wraz z rozwojem doktryny i orzecznictwa bada od lat.
Foto: Lucas Netter
Pierwsze miesiące stosowania znowelizowanych przepisów pokazały, że przy tak szerokiej reformie nie sposób uniknąć pewnych omyłek i kontrowersji interpretacyjnych. Projekt ustawy zakłada więc ich wyeliminowanie i obejmuje:
– Potwierdzenie, że plany ogólne nie obejmują obszarów morskich wód wewnętrznych.
– Potwierdzenie, że wyznaczając w planie ogólnym strefy planistyczne pod zabudowę mieszkaniową uwzględnia się uwarunkowania rozwoju przestrzennego gminy oraz istniejącą zabudowę mieszkaniową.
– Przywrócenie omyłkowo usuniętej podstawy prawnej do uzgadniania projektu planu miejscowego ze Spółką Celową dedykowaną CPK.
– Potwierdzenie, że w planie miejscowym oraz w decyzji o warunkach zabudowy można uwzględnić wybrane elementy profilu funkcjonalnego strefy planistycznej określonej w planie ogólnym.
– Potwierdzenie, że równoczesne procedowanie zmiany planu ogólnego i planu miejscowego w tym samym przedmiocie nie blokuje innych procedur planistycznych.
– Potwierdzenie, że roboty budowlane niewymagające pozwolenia na budowę nie wymagają decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego.
– Potwierdzenie, że uchwalenie planu ogólnego i położenie na obszarze uzupełnienia zabudowy nie jest wymagane do wydania decyzji o warunkach zabudowy na terenach zamkniętych innych niż kolejowe.
– Usunięcie błędnych odesłań, w tym niezamierzonego przez ustawodawcę zawężenia zakresu analizy urbanistycznej sporządzanej w celu wydania decyzji o warunkach zabudowy.
– Umożliwienie przygotowania pierwszych planów ogólnych z pominięciem postanowień nieaktualnych strategii rozwoju.
– Uzupełnienie przepisów przejściowych umożliwiających kontynuowanie rozpoczętych procedur sporządzania planów miejscowych o odwołanie do konsultacji społecznych, które zastąpiły wyłożenie do publicznego wglądu.
– Uzupełnienie przepisów przejściowych umożliwiających dokończenie trwających procedur ustalania lokalizacji inwestycji mieszkaniowych prowadzonych na podstawie ustawy z 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących.
Kancelaria Radcy Prawnego Łukasz Kuczyński
Łukasz Kuczyński/K.Ś.
