Uczniowie ze Śląska gościli w Karyntii: Język, muzyka, historia

Realizując wspaniały projekt, idealiści z Karyntii, najdalej na południe wysuniętego kraju związkowego Republiki Austrii, wsparli uczniów z mniejszości niemieckiej na Śląsku. Już w okresie, gdy niezliczona liczba dzieci znajdowała się w trudnej sytuacji z powodu ograniczenia przez państwo polskie finansowania nauki języka niemieckiego jako języka ojczystego, ekspert ds. mniejszości, dr Bruno Burchhart, skontaktował się z kierownictwem Związku Niemieckich Stowarzyszeń (ZNSSK) pod kierownictwem Rafała Bartka i Bernarda Gaidy. Odwiedzano również szkoły, aby omówić z nauczycielami możliwe sposoby pomocy w tej niepewnej sytuacji.

Wreszcie, we współpracy z zespołem szkolnym w Gosławicach opracowano zrównoważony projekt, w którym zajęcia prowadzone są w języku polskim i niemieckim od przedszkola do matury: uczniowie mieli zostać zaproszeni na pobyt językowy w kraju niemieckojęzycznym. Ponieważ Karyntia oferowała obecnie najlepsze ku temu możliwości, podjęto się realizacji projektu.

Przyjęcie przez władze kraju

Bardzo imponujące było to, z jaką życzliwością przedstawiciele Karyntii potraktowali ten wzorcowy projekt. Rzadko zdarza się tak uroczyste przyjęcie grupy uczniów  z państwa członkowskiego UE, jak to, którego doświadczyli śląscy uczniowie w Sali Zwierciadlanej rządu krajowego Karyntii.

Schlesier im Wappensaal mit Landtags-Präsident Rohr
Foto: Dr. Bruno Burchhart

Wojewoda Karyntii (premier) dr Peter Kaiser był pod ogromnym wrażeniem występu śląskich uczniów w ich wspaniałych strojach ludowych, z pieśniami i tańcami. Wyraził zadowolenie, że takie spotkanie, w ramach wymiany kulturowej w duchu europejskim, odbyło się w świadomej ojczyzny, kosmopolitycznej Karyntii i pochwalił dr. Burchharta za jego stałe zaangażowanie na rzecz mniejszości w Europie. Pozytywnym efektem ubocznym tego ciepłego przyjęcia był entuzjastyczny odzew w najważniejszych mediach kraju, a także pełen uznania program o Ślązakach w austriackiej telewizji. Nie zdarza się to codziennie.

Drugi najwyższy rangą przedstawiciel kraju, przewodniczący landtagu Karyntii, inż. Reinhart Rohr, również przyjął Ślązaków w szczególnym miejscu, w słynnej Sali Herbowej parlamentu krajowego. Tę wspaniałą renesansową budowlę nie tylko zdobi ponad 400 herbów dawnych karynckich arystokratów, lecz także dokumentuje ona kluczowe wydarzenia historyczne. Jak podkreślił przewodniczący, w historii Śląska i Karyntii istnieje wiele podobieństw.

Powiązania historyczne

Przez wieki Śląsk był częścią Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, rządzonego przez Habsburgów. Chociaż Śląsk został wyrwany Habsburgom za panowania Fryderyka Wielkiego, pozostał częścią cesarstwa do 1806 roku. Kolejne powiązania ujawniły się w referendach po I wojnie światowej: Ślązacy opowiedzieli się za pozostaniem częścią Niemiec w ponad 59%, podczas gdy Karyntianie opowiedzieli się za pozostaniem częścią Austrii w takiej samej większości. Późniejsze wydarzenia przyniosły różne rezultaty: Karyntia pozostała wolna i niepodzielona, ​​podczas gdy Śląsk doświadczył straszliwych zniszczeń pod rządami komunistycznej dyktatury.

Schlesier vor Landhaus Klagenfurt
Foto: Dr. Bruno Burchhart

Te i inne aspekty, takie jak wspólna Unia Europejska, były również poruszane podczas kolejnych przyjęć dla grupy uczniów, organizowanych przez burmistrzów w stołecznym Klagenfurcie i innych miastach, takich jak St. Jakob im Rosental. Osobistości towarzyszące grupie uczniów, dyrektorka szkoły Martina Osuchowski i dyrektorka przedszkola Zuzanna Misztela, potrafiły sugestywnie przedstawić sytuację mniejszości niemieckiej. Pozwoliło to przedstawicielom Karyntii uzyskać jasny obraz sytuacji edukacyjnej, historycznej i kulturalnej Ślązaków w ich państwie oraz dokonać porównań z traktowaniem mniejszości.

Przede wszystkim kwestie edukacyjne znacznie różnią Śląsk i Karyntię. Niewielka mniejszość Słoweńców zamieszkująca południową Karyntię (około 1% populacji) ma tę przewagę, że wszystkie dzieci w obszarze mieszanym językowo otrzymują codzienne lekcje języka ojczystego. Ponadto istnieją publiczne gimnazja, akademie handlowe i szkoły muzyczne, w których nauka odbywa się w języku słoweńskim. Ślązacy chcieliby, aby takie możliwości istniały również w ich ojczyźnie.

Wymiana kulturalna

Wraz z lokalnymi muzykami Ślązacy dali imponujące koncerty w różnych miejscach. Publiczność entuzjastycznie przyjęła ich występy, na przykład w Klagenfurcie, gdzie wystąpili z chórem Emmersdorf Sängerrunde, cieszącym się międzynarodową renomą. Doprowadziło to do wzajemnej muzycznego inspiracji: śląscy uczniowie zaprezentowali muzykę ze swojej ojczyzny, a chór  z Emmersdorfu – pieśni z Karyntii. Doskonała wymiana kulturalna.

Auftritt mit Dr. Burchhart beim Carinthischen Sommer
Foto: Dr. Bruno Burchhart

Kolejny występ Ślązaków odbył się w ramach Karynckiego Lata, największego festiwalu kulturalnego w Karyntii. Fachowa publiczność świętowała występ grupy uczniów w St. Urban, gdzie zostali oni serdecznie powitani przez burmistrza. W St. Jakob burmistrz i publiczność również byli zachwyceni śpiewem i tańcem.

Promowanie języka niemieckiego

Najważniejszym celem zaproszenia do Karyntii było promowanie używania ojczystego języka niemieckiego. Chociaż uczniowie władali językiem niemieckim, początkowo byli niepewni w rozmowach. Sytuacja uległa zmianie, gdy spotkali młodzież z Austrii. Szczególne wrażenie wywarła wizyta nad jeziorem Turnersee, gdzie odbywał się młodzieżowy obóz gimnastyczny. Ślązacy zostali serdecznie przyjęci po przybyciu na miejsce.

„Wraz z lokalnymi muzykami, Ślązacy dali imponujące koncerty w różnych miejscach. Publiczność entuzjastycznie ich przyjęła.“

Dr Burchhart powitał młodzież w imieniu śląskiej grupy. Wspólne śpiewanie, gry i konkursy szybko zaowocowały nowymi przyjaźniami. Pływanie i nurkowanie w jeziorze Turnersee, a także ognisko, zakończyły dzień. To było niezapomniane przeżycie.

Doświadczanie piękna Karyntii

Ślązakom pokazano oczywiście również piękno Karyntii: wycieczki do wieży Pyramidenkogel nad jeziorem Wörthersee, wędrówka do zamku Hochosterwitz oraz wizyta w miejscu pamięci bojowników ruchu oporu w St. Jakob in Rosental. Uczniowie mieli okazję w żywy sposób poznać historię i przyrodę.

Dyskusje ekspertów i wiedza europejska

Prezentacje ekspertów dotyczące polityki wobec mniejszości w Karyntii i krajach sąsiednich były pouczające zarówno pod względem językowym, jak i merytorycznym. Posłanka do Parlamentu Europejskiego przedstawiła mechanizmy UE i wyjaśniła możliwości dla młodych ludzi w zakresie dalszej edukacji i podróży. Ekspert ds. folkloru wyjaśnił, że mniejszości niemieckie w wielu krajach UE są uważane za budowniczych mostów między kulturą, nauką a krajami ojczystymi.

Lagerfeuer am Turnersee
Foto: Bruno Burchhart

Pożegnanie i podziękowania

W ten sposób pobyt grupy w Karyntii, pełen spotkań, wymiany kulturowej i nauki języków, minął zdecydowanie za szybko. Pożegnanie przebiegło w atmosferze nostalgii, a przekazany przez dr. Burchharta aniołek stróż został zabrany na pamiątkę. Serdeczne podziękowania przekazano sponsorom – Austriackiemu Stowarzyszeniu Regionalnemu, Niemieckiemu Stowarzyszeniu Studenckiemu, Karynckiej Służbie Ojczyźnianej i innym. Wyrażono gorące życzenie szybkiego ponownego spotkania w Karyntii lub na Śląsku.

dr Bruno Burchhart