W naszej serii „Niemieckie mniejszości w Europie” spoglądamy poza granice i przyglądamy się temu, co porusza niemieckie mniejszości w całej Europie.
Kobiety w Danii muszą nadrobić zaległości
W strukturach mniejszości niemieckiej nadal ton nadają mężczyźni – przynajmniej na stanowiskach kierowniczych w Danii. Taki wniosek płynie z analizy przeprowadzonej z okazji Międzynarodowego Dnia Kobiet. Aktualne dane z 2026 roku pokazują, że kobiety są nadal niedoreprezentowane w kierownictwie stowarzyszeń. Rozbieżność ta jest szczególnie wyraźna w zarządzie głównym BDN: tylko 8 z 31 członków to kobiety. Mężczyźni dominują również w kierownictwie dużych organizacji. Podczas gdy w organizacjach takich jak służby socjalne czy biblioteki liderkami są kobiety lub występują w nich mieszane struktury kierownicze, Związek Młodzieży, LHN czy Deutsche Nachschule pozostają w rękach mężczyzn. Jasny punkt pojawił się w 2026 roku w DSSV – po raz pierwszy przewodnictwo komisarycznie objęła kobieta. Zupełnie inny obraz przedstawia sektor edukacji. Kobiety przejęły stery w szkołach DSSV, zajmując 11 z 15 stanowisk kierowniczych. Pomimo tego sukcesu w dziedzinie edukacji szklany sufit nadal utrzymuje się na najwyższych stanowiskach politycznych i rolniczych. Analiza jasno pokazuje, że docelowy parytet w środowisku mniejszości pozostaje odległym celem również w 2026 roku.
Źródło: nordschleswiger.dk
Nowa książka rzuci światło na zapomnianą grup
Szwabowie z Satu Mare – odłam niemieckiej mniejszości w Rumunii – są w całej Europie praktycznie nieznani. Ma się to zmienić dzięki książce dr. Răzvana Roșu. Ten uznany historyk, który prowadził badania na kilku europejskich uniwersytetach, poświęcił tej niewielkiej grupie dwie dekady. Jego nadchodząca praca wypełnia istotne luki w naszej wiedzy i wykracza daleko poza utarte schematy. Roșu przeprowadził wywiady z ponad 500 świadkami współczesnymi, aby zrekonstruować „sagę” Szwabów. Rzuca on światło nie tylko na ich historię od XVIII wieku, lecz także na charakterystyczne cechy architektury, kuchni i mentalności. Centralnym aspektem jest dialekt, którego sam badacz się nauczył. Stanowi on klucz do głęboko zakorzenionej tożsamości społeczności, charakteryzującej się pracowitością i dyscypliną. Co ciekawe, niektóre z tych tradycji przetrwały silniej w diasporze w USA czy Niemczech niż w ojczystej Rumunii. Roșu koryguje również jednostronny pogląd, polegający na postrzeganiu grupy wyłącznie przez pryzmat madziaryzacji. Jego celem jest ukazanie wielowymiarowej, niezależnej kultury tej „chłopskiej” mniejszości w całej jej rozciągłości.
Źródło: adz.news
Niemcy na Węgrzech pod znakiem rewolucji politycznej
W tym roku na węgierskiej scenie politycznej może dojść do przełomowych zmian, a mniejszość niemiecka znajdzie się w samym ich centrum. Według sondaży długoletni premier może stracić stanowisko. Aktualne dane instytutów badawczych Publicus i Zavecz wskazują na możliwą historyczną zmianę władzy – w niektórych badaniach opozycyjna partia TISZA wyprzedza rządzący Fidesz o dwucyfrową liczbę punktów procentowych. W obliczu tej polaryzacji Krajowy Samorząd Niemców na Węgrzech (LdU) przygotowuje się do wyborów parlamentarnych, które odbędą się 12 kwietnia 2026 r. Z własną listą narodową i doświadczonym kandydatem Gregorem Gallai mniejszość dąży do wzmocnienia swojej pozycji w parlamencie. Cel jest jasny: ochrona autonomii kulturowej, edukacji i języka niemieckiego, niezależnie od przynależności partyjnej. Gallai podkreśla, że reprezentacja mniejszości nie jest przedłużeniem polityki partyjnej. Choć deklarują gotowość do konstruktywnej współpracy z przyszłym rządem w celu zapewnienia dalszego wsparcia instytucji, wyraźnie zastrzegają sobie prawo do odrzucenia niekorzystnych rozwiązań. W sytuacji, gdy wielu obywateli pozostaje niezdecydowanych, LdU pozycjonuje się jako stabilny i transparentny partner, którego celem jest zabezpieczenie przyszłości społeczności poprzez prowadzenie niezależnej polityki.
Źródło: stiftung-verbundenheit.de
Niemcy walczą o zabytkowe organy
Jednym z głównych zadań mniejszości niemieckich w Europie jest zachowanie niemieckiego dziedzictwa kulturowego poza granicami Niemiec. Niemcy w Czechach, dążąc do tego celu, starają się uratować stare organy kościelne. Zabytkowy instrument w kościele św. Jakuba w Nečtinach jest w stanie krytycznym, dlatego Związek Niemców w Czechach rozpoczął akcję ratunkową. Ten barokowy instrument pochodzi z 1752 roku i jest rzadkim świadectwem kunsztu Johanna Leopolda Rauscha. Wiedeński mistrz stworzył w ciągu swojego życia ponad 30 organów, ale do dziś przetrwało tylko sześć jego dzieł. Podczas gdy porównywalne instrumenty, takie jak ten w Horšovským Týnie, zostały już przywrócone do dawnej świetności, organy w Nečtinach ulegają stopniowej degradacji. Renowacja będzie prowadzona etapami i została zaplanowana na kilka lat. Richard Šulko ze Związku Niemców szacuje całkowity koszt na około pięć milionów koron. Ponieważ dotacje rządowe mają pokryć 80 procent tej kwoty, około miliona koron (ok. 41 200 euro) musi zostać zebrane ze środków prywatnych i darowizn. Renowacja ma na celu zachowanie nie tylko elementu muzycznego dziedzictwa Czech, lecz także tożsamości miasta, którego barokowa nawa kościelna od zawsze dominuje w panoramie Nečtin.
Źródło: landesecho.cz
Jednolite nauczanie języka
Ujednolicenie edukacji językowej nie jest łatwym zadaniem w zróżnicowanym kraju. Z takim wyzwaniem mierzą się etniczni Niemcy w Rosji, którzy niedawno zorganizowali seminarium poświęcone temu zagadnieniu. Pod koniec lutego koordynatorzy z różnych części kraju zebrali się w Domu Rosyjsko-Niemieckim w Moskwie, aby wyznaczyć kierunki działań na kolejne lata. Czterodniowe spotkanie koncentrowało się na strategicznym rozwoju pracy językowej do 2026 roku. Eksperci wykorzystali ten czas na intensywną wymianę doświadczeń. Szczególny nacisk położono na współpracę między doświadczonymi specjalistami a nowicjuszami, aby zapewnić wysoką jakość etnokulturowych projektów językowych w całym kraju. Pod kierownictwem Natalii Kozłowej opracowano innowacyjne metody nauczania, wykraczające poza tradycyjne formy szkolne. Punktem kulminacyjnym była prezentacja koncepcji „Historia 4 w 1” z Omska, która sprawia, że tematy historyczne stają się bardziej przystępne i angażujące. Spotkanie stanowiło również przygotowanie do zbliżającej się konferencji krajowej w Jekaterynburgu w maju. Dla wielu regionów, takich jak Iwanowo, była to okazja do optymalizacji własnych programów i zdobycia nowych inspiracji do pracy z młodzieżą. Uczestnicy są teraz zmotywowani do wdrożenia wypracowanych koncepcji w swoich regionach.
Źródło: rusdeutsch.ru
Celem seminarium było ujednolicenie działań w zakresie nauczania języka.
Foto: Rusdeutsch.ru
Wsparcie języka niemieckiego na Ukrainie trwa
Rząd Ukrainy zatwierdził niedawno zmiany w przepisach Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych, potwierdzając swoje zaangażowanie w ochronę języka niemieckiego w tym kraju. Wraz z przyjęciem ustawy nr 14120 przez Werchowną Radę wprowadzono istotną korektę do zaktualizowanego oficjalnego tłumaczenia dokumentu. Nowe przepisy nie tylko doprecyzowują nazwę Karty, lecz także aktualizują listę języków objętych szczególnym wsparciem na Ukrainie. Oprócz języka niemieckiego obejmuje ona język polski, czeski oraz języki zagrożone, takie jak tatarski krymski i jidysz. Dla mniejszości niemieckiej oznacza to większą stabilność planowania: sprawdzone instrumenty wspierania języka w edukacji, mediach i kulturze pozostają prawnie zagwarantowane. Pomimo tego osoby odpowiedzialne napotykają na praktyczne trudności. Choć język niemiecki – w przeciwieństwie do niektórych innych języków mniejszości – nie wymaga nowej kodyfikacji, nadal brakuje wykwalifikowanych nauczycieli. Eksperci podkreślają, że konieczne będą dalsze działania, zwłaszcza w zakresie uznawania kwalifikacji nauczycieli zagranicznych, aby zapewnić długofalową stabilność nauczania.
Źródło: deutsche.in.ua
Łukasz Biły
