Mural upamiętniający tradycję
Niedawno w Chróścicach powstał piękny mural upamiętniający lokalne dziedzictwo plecionkarstwa. Przedstawia pracownice przy pracy, przy wyplataniu wikliny, i jest hołdem dla pokoleń rzemieślników, którzy rozwijali to rzemiosło w regionie.
Początki rzemiosła
Tradycja plecenia wikliny w Chróścicach rozwijała się dzięki sprzyjającym warunkom przyrodniczym. Rzeka Odra i liczne starorzecza tworzyły idealne środowisko do uprawy wikliny – elastycznego i wytrzymałego materiału roślinnego, który łatwo poddaje się obróbce.
Foto: Gminny Dom Kultury w Dobrzeniu Wielkim
Już w XIX wieku mieszkańcy Chróścic wytwarzali przedmioty użytkowe: kosze, maty, płoty, pułapki na ryby oraz elementy wyposażenia gospodarstw. Umiejętności te przekazywano z pokolenia na pokolenie, a lokalne rzemiosło stało się istotnym źródłem dochodu dla mieszkańców.
Plecionkarstwo w okresie międzywojennym
W okresie międzywojennym plecionkarstwo w Chróścicach osiągnęło wysoki poziom organizacyjny. Rzemieślnicy przekształcili swoje warsztaty w prawdziwe przedsiębiorstwa, zatrudniające znaczną część mieszkańców. Wyroby wiklinowe z Chróścic trafiały nie tylko na lokalny rynek, ale były eksportowane do Niemiec, Austrii, Belgii, Danii, Szwecji i Szwajcarii.
Foto: Gminny Dom Kultury w Dobrzeniu Wielkim
Według danych z początku XX wieku, w Chróścicach działało około 20 profesjonalnych producentów koszy, współpracujących z 300–400 wyplataczami. Produkcja obejmowała kosze gospodarskie, meble, kapelusze, pułapki na ryby oraz elementy dekoracyjne. Wyroby te docierały do większych miast regionu, takich jak Brzeg, Opole czy Skorogoszcz, a także do Królewca, Gdańska i Hamburga, świadcząc o renomie miejscowych rzemieślników.
Plantacje wikliny i materiały
Rozwój przemysłu wiklinowego wymusił systematyczną uprawę roślin. Oprócz dziko rosnącej wikliny zakładano plantacje, aby zaspokoić rosnący popyt. Najczęściej stosowano wierzby: „konopiankę” (Salix viminalis), „migdałówkę” i wierzba czerwoną (Salix purpurea), sprowadzaną w XIX wieku z Ameryki. Jednoroczne pędy wierzby pozyskiwano zimą poprzez ogławianie drzew, a młode witki zbierano przed rozpoczęciem wegetacji i układano w tzw. kopki.
„Chróścice były kolebką plecionkarstwa na Śląsku i jednym z najważniejszych ośrodków wyplatania wikliny na terenach obecnej Polski.”
Chróścice były jednym z najważniejszych ośrodków plecionkarstwa na Śląsku Opolskim, obok Ciska i Zakrzowa Turawskiego. Masowa produkcja wyrobów generowała duży popyt na surowiec, a w regionie pojawiały się zorganizowane grupy złodziei wikliny, które wchodziły w konflikty ze strażnikami leśnymi – problem odnotowano m.in. w „Roczniku Śląskiego Związku Leśnego” z 1873 roku.
Foto: Gminny Dom Kultury w Dobrzeniu Wielkim
Rozkwit plecionkarstwa po II wojnie światowej
Po II wojnie światowej, w 1947 roku, powstała Spółdzielnia Koszykarska „Jedność”, działająca aż do lat 90. XX wieku. Zakład mieścił się przy ul. J. Cebuli 22a w Chróścicach, posiadał sklepy w Chróścicach i Opolu oraz własną plantację wikliny koło Wołczyna. Produkowano tam kosze, meble, skrzynie i wózki dziecięce, które trafiały także na eksport do krajów Europy Zachodniej.
Foto: Gminny Dom Kultury w Dobrzeniu Wielkim
Współczesność
Obecnie plecionkarstwem w Chróścicach zajmują się pojedyncze osoby, wytwarzające kosze, zabawki i elementy dekoracyjne z wikliny, słomy, sitowia czy rogożyny. Choć rzemiosło nie ma już skali przemysłowej, mural w Chróścicach przypomina o jego znaczeniu i zachęca młodsze pokolenia do poznania lokalnej historii.
Foto: Gminny Dom Kultury w Dobrzeniu Wielkim
Mural w Chróścicach powstał dzięki Stowarzyszeniu Seniorów „Aktywni” oraz ich partnerom: Gminnemu Ośrodkowi Kultury w Dobrzeniu Wielkim i Gminie Dobrzeń Wielki. Zespół MURKI perfekcyjnie przeniósł na ścianę kadry archiwalnych fotografii, a Klemens Weber udostępnił materiały źródłowe. Projekt „Opolska Wieś Malowana” był współfinansowany z budżetu Województwa Opolskiego w ramach zadania wspierającego rozwój lokalnych społeczności.
Uroczyste odsłonięcie muralu na budynku biblioteki w Chróścicach odbyło się 17 września.
