Zawód

6 stycznia 2026 r. minęło 25 lat od prywatnej wizyty w Rosji kanclerza Niemiec Gerharda Schrödera wraz z małżonką. Para kanclerska spędziła rodzinnie prawosławne święta Bożego Narodzenia z małżeństwem Putinów. W tym dniu objawił się światu nowy rozdział relacji niemiecko-rosyjskich. W Niemczech ukazała się książka pary uznanych dziennikarzy Katji Gloger i Georga Mascolo, będąca wynikiem wnikliwego śledztwa oraz kwerendy w odtajnionych archiwach.

Mocną stroną książki są rozmowy z bezpośrednimi świadkami wydarzeń. Pozycja, która ma już w Niemczech status bestsellera, ukazała się pod wieloznacznym tytułem „Das Versagen”, który można by przetłumaczyć jako: klęska, niepowodzenie, zawód, niewypał itp. Katja Gloger i Georg Mascolo rzetelnie opisują niemiecką politykę wobec Rosji. Lektura „Zawodu” wciąga, mimo iż zawiera bardzo wiele przypisów i odniesień do nieznanych źródeł oraz faktów.

Die Investigativ-Journalisten Georg Mascolo und Katja Gloger
Foto: Jana Edisonga

Polityka rosyjska Niemiec jest bardzo złożona, a z dzisiejszej perspektywy widzimy, że jedni politycy zaskakiwali dalekowzrocznością, inni zdumiewali poziomem zaślepienia lub zwykłym wyrachowaniem. Zaskoczyło mnie, że już 17 lutego 1993 r. odbyło się posiedzenie rządu niemieckiego, podczas którego szef niemieckiego MSZ Klaus Kinkel dzielił się wnioskami ze spotkań z politykami ukraińskimi i mówił o „prawdziwej trwodze” panującej w Ukrainie już od początku lat dziewięćdziesiątych. Powiedział wtedy, że w Kijowie mówi się tylko o jednym wyjściu: „pełnoprawne członkostwo w NATO”.

Działania niemieckich dyplomatów oraz raport Klausa Kinkela były związane z przygotowaniem wizyty kanclerza Niemiec w Ukrainie, która doszła do skutku w czerwcu 1993 r. Helmut Kohl był pierwszym przywódcą państwa zachodniego, który złożył oficjalną wizytę w Ukrainie po zwycięskim referendum w sprawie ogłoszenia niepodległości.

Polityka rosyjska Niemiec jest bardzo złożona, a z dzisiejszej perspektywy widzimy, że jedni politycy zaskakiwali dalekowzrocznością, inni zdumiewali poziomem zaślepienia.

Polityka rosyjska oraz stosunki z Ukrainą znajdowały się w polu zainteresowań rządu kanclerza Helmuta Kohla. Dziś może zadziwiać przenikliwość ówczesnych dyplomatów i ich wnioski. Niespełna trzy miesiące po tym posiedzeniu sztab ds. planowania w niemieckim MSZ przygotował dokument o podstawowym znaczeniu (Grundsatzpapier) zatytułowany „Ukraina: uwag kilka”, w którym eksperci i naukowcy wchodzący w skład tego ważnego gremium doradczego niemieckiego ministra spraw zagranicznych zwracali uwagę, iż problemy związane z bezpieczeństwem Ukrainy należy zaliczyć „potencjalnie do najbardziej destabilizujących w Europie. Zbliżenie Zachodu z Kijowem nie może być wyłącznie produktem ubocznym polityki Zachodu wobec Moskwy”. Przypomnijmy, że dokument ten sporządzono niemal 30 lat przed napaścią Rosji na Ukrainę.

Książka Katji Gloger i Georga Mascolo jest efektem wnikliwego śledztwa oraz kwerendy w odtajnionych archiwach.
Foto: www.amazon.pl

W pamięci zbiorowej żywe są jeszcze obrazy prezydenta Michaiła Gorbaczowa, który w przedpołudnie 13 czerwca 1989 r. na balkonie ratusza w Bonn wziął małego chłopca na ręce, a tłum skandował „Gorbi, Gorbi”. Twórca pierestrojki zdobył serca Niemców swoim wizjonerstwem oraz otwarciem drogi do zjednoczenia Niemiec. W pamięci zbiorowej pozostanie również obraz Władimira Putina przy mównicy Bundestagu 25 września 2001 r., gdy powiedział: „Der stabile Frieden auf dem Kontinent ist das Hauptziel” (Stabilny pokój na kontynencie jest głównym celem). Znamienne, że prezydent Federacji Rosyjskiej wybrał właśnie Berlin jako cel swojej pierwszej wizyty zagranicznej po objęciu urzędu.