Owsianka – łyżka historii i smaku

Panaceum na chłodne jesienne poranki, sycący posiłek po obiedzie, pachnący piernikiem deser albo pożywna kolacja po długim dniu – płatki owsiane i kasza to prawdziwi mistrzowie wszechstronności. Ich elastyczność i nieskończona liczba możliwości zastosowania sprawiają, że są popularne od stuleci.

Owies wywodzi się prawdopodobnie z krajów naddunajskich, choć inne źródła wskazują raczej na Szwajcarię. Bezsprzeczne jest jedno: owies lubi chłód i wilgoć. Nic więc dziwnego, że w północnej i środkowej Europie stał się podstawą do wypieku chleba, a owsianka przez wieki zajmowała stałe miejsce w kuchni.

Lubimy ją na ciepło lub na zimno, kremową albo gęstą – a szczególnie jesienią i zimą smakuje po prostu wyśmienicie. Kiedy dziś patrzę przez okno na niebo od dni spowite szarością, przychodzi mi na myśl dzieło Henninga Klesa: „Niebo miało kolor zimnej owsianki.” Trafniej nie da się tego ująć.

Nie wyobrażam sobie śniadania bez płatków owsianych, orzechów i świeżych owoców.
Jako dziecko nie znosiłam żadnej zupy mlecznej – każda wyglądała okropnie i smakowała jeszcze gorzej. Ale to było dawno.

Rzut oka w dawne gazety pokazuje, jaką rolę owsianka odgrywała niegdyś na Śląsku.
W ogłoszeniu w Bismarckhütter Zeitung (Königshütte-Bismarck, 1921) firma H. Chmiel polecała na święta między innymi kawę, czekoladę, figi – i płatki owsiane.

Bismarckhütter Zeitung, 1921, Nr. 39.
Quelle: Schlesische Digitalbibliothek

Z kolei w gazecie Der Oberschlesische Wanderer (Gleiwitz, 1906) znalazłam zabawną reklamę niezrównanego Dr. Oetkera, który zachęcał młode panny do zgłębiania tajników sztuki kulinarnej i oferował każdej egzemplarz swojej książki kucharskiej – z przepisami na wypieki, dania mleczne i desery. Z pewnością znalazło się tam też kilka pomysłów na wykorzystanie płatków owsianych.

Der Oberschlesische Wanderer, 1906, Nr. 251.
Quelle: Schlesische Digitalbibliothek

Owies był również cennym produktem spożywczym. W 1920 roku płatki owsiane pojawiły się nawet na kartkach żywnościowych w Lublińcu (Lublinitz), o czym informował starosta na łamach Lublinitzer Kreisblatt.
Z kolei z Schlesische Zeitung (Breslau, 1876) dowiadujemy się, że pod adresem Ohlauerstraße 34 bracia Heck oferowali w swoim sklepie najlepsze herbaty, kawy, tajemniczo brzmiący puder pszenny oraz doskonale prażoną kaszę owsianą. Co ciekawe, płatkami zagęszczano wówczas zupy, a firma Knorr reklamowała swoje „zagęstniki” i gotowe zupy zawierające owies.

Dwadzieścia lat później ta sama gazeta opublikowała ogłoszenie więzienia w Rawiczu (Rawitsch) o przetargu na dostawy żywności – z dokładną listą ilości. Wśród nich znalazło się aż 4000 kilogramów kaszy owsianej!

Lublinitzer Kreisblatt, 1920, St. 23
Quelle: Schlesische Digitalbibliothek

Jak dokładnie jadano owsiankę w XIX wieku, dowiadujemy się z fragmentu opowiadania w czasopiśmie Der Bote aus dem Riesengebirge (1834):

„Teraz ponownie weszła matka Else, niosąc parującą miskę owsianki, na której leżał kawałek żeber porządnego wieprza. (…) ‘W pośpiechu nie znalazłam nic lepszego niż owsianka – to codzienna kolacja naszych ludzi. Ten kawałek żeberka wzięłam ze spiżarni pani…’”

A dziś?
Nie wyobrażam sobie śniadania bez płatków owsianych, orzechów i świeżych owoców.
Jako dziecko nie znosiłam żadnej zupy mlecznej – każda wyglądała okropnie i smakowała jeszcze gorzej. Ale to było dawno. Dziś owsianka gości na naszym stole kilka razy w tygodniu, zawsze na ciepło, kremowa i pożywna. Po takim śniadaniu można przez wiele godzin pracować lub się uczyć, a jej wartościowy skład uwalnia energię powoli i równomiernie.
Płatki owsiane są pyszne, zdrowe i błyskawiczne w przygotowaniu.

🥄 Przepis: Kremowa owsianka z orzechami i owocami

Kremowa owsianka z orzechami i owocami.
Foto: M. Janik

Składniki:

• ½ szklanki pełnoziarnistych płatków owsianych
• 350 ml dowolnego mleka
• 1 łyżeczka miodu
• sezonowe owoce
• orzechy, pestki dyni i słonecznika, siemię lniane
• cynamon – według uznania

Przygotowanie:

Płatki należy zalać niewielką ilością wrzątku i odstawić na kilka minut, aż napęcznieją – można to zrobić także wieczorem, dzień wcześniej. Następnie dodać orzechy, pestki, siemię i cynamon, wlać mleko i gotować na małym ogniu, mieszając, aż owsianka zgęstnieje. Przełożyć do miseczki, udekorować owocami i skropić miodem. Gotowe!

Rada:
Jeśli chcemy, by owsianka była słodsza, można od razu dodać posiekane suszone owoce – jabłka, gruszki lub morele.