Przekraczanie granic, doświadczanie historii: niemieckojęzyczna wymiana młodzieży łączy Polskę i Litwę

Co kultura pamięci oznacza dla młodych ludzi dzisiaj – i dlaczego jest nadal aktualna 80 lat po zakończeniu wojny? Czternaścioro młodych ludzi z mniejszości niemieckich w Polsce i na Litwie zgłębiało te pytania podczas projektu wymiany „Doświadczanie pamięci”, który odbył się w dniach 2–7 lipca w Olsztynie.

Różne warsztaty na temat znaczenia kultury pamięci przyniosły nowe perspektywy.
Foto: Miriam Mähner

Pamięć, dialog, zrozumienie

Najważniejszym celem było zainspirowanie uczestników do zrozumienia znaczenia kultury pamięci oraz pokazanie im, w jaki sposób historia kształtuje teraźniejszość. Młodzi ludzie dyskutowali, dlaczego pamięć pozostaje ważna, jak mogą wyglądać cyfrowe formy kultury pamięci oraz jak mogą się do niej przyczynić. Innym kluczowym celem było wzmocnienie języka niemieckiego jako elementu jednoczącego i wspólne doskonalenie jego znajomości.

Formaty online i praca z mediami społecznościowymi były również częścią wymiany.
Foto: Miriam Mähner

Pojmowanie miejsc historii

Przez tydzień uczestnicy obcowali z pełną wydarzeń przeszłością regionu. Podczas wycieczek po Olsztynie oraz wizyty w Wilczym Szańcu, który zyskał ponury rozgłos jako „Kwatera Główna Führera” Adolfa Hitlera, doświadczyli, jak namacalna staje się europejska historia w regionalnych miejscach pamięci.

Wspólna pamięć, wspólny rozwój – młodzi ludzie z Polski i Litwy odkrywają na nowo historię i język.

Intensywny program obejmował różne warsztaty, wycieczki po Olsztynie oraz wizyty w miejscach o znaczeniu historycznym. Szczególne wrażenie wywarła wycieczka do Kortowa – terenu dawnego nazistowskiego szpitala psychiatrycznego, który jest obecnie częścią kampusu uniwersyteckiego. Historia tego miejsca – niegdyś sztandarowej instytucji – jest ściśle związana ze zbrodniami ery nazistowskiej: przymusowymi sterylizacjami, eksperymentami medycznymi i mordowaniem pacjentów. Po wojnie Kortowo na długo popadło w niepamięć. Dopiero dzięki zaangażowaniu studentów powstała niewielka tablica pamiątkowa jako miejsce pamięci – ciche odniesienie do wypartej przeszłości, która jest ledwie widoczna w dzisiejszym krajobrazie miasta.

W projekcie wzięło udział 14 uczestników z Polski i Litwy.
Foto: Zofia Czerwińska

Kreatywne komunikowanie pamięci

Oprócz zajęć merytorycznych odbyły się również warsztaty praktyczne, dotyczące m.in. produkcji materiałów wideo do mediów społecznościowych, a także warsztaty online z Lilją Girgensohn z Arolsen Archives, poświęcone cyfrowej kulturze pamięci. Młodzi ludzie stworzyli własne materiały na konto ifa „Mind_Netz” i kreatywnie zgłębiali temat.

Opinie były niezmiennie pozytywne: uczestnicy wykazali duże zainteresowanie programem i podkreślali, jak wiele z niego wynieśli. Towarzysząca nauczycielka z Litwy również pochwaliła intensywną eksplorację historii i języka.

Wycieczki i zwiedzanie miasta Allenstein były również częścią programu.
Foto: Miriam Mähner

Projekt zostało zorganizowane przez Miriam Mähner, menedżerkę ds. kultury z ramienia ifa przy Związku Młodzieży Mniejszości Niemieckiej (BJDM), we współpracy z Chantal Stannik, menedżerką ds. kultury z ramienia ifa przy Związku Niemieckich Stowarzyszeń na Warmii i Mazurach (ZSNWIM), Domem Simona Dacha i Gimnazjum im. Hermanna Sudermanna w Kłajpedzie na Litwie. Wsparcie finansowe zapewniły: Instytut Stosunków Kulturalnych z Zagranicą (ifa) ze środków Federalnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz Federalne Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (BMI).