Ważne miejsce spotkań polsko-niemieckich
W drugiej części naszego artykułu o Muzeum Ziemi Górnośląskiej (OSLM) w Ratingen-Hösel przyjrzymy się między innymi jego znaczeniu w stosunkach polsko-niemieckich oraz planom muzeum na przyszłość.
OSLM ma długą historię współpracy z instytucjami partnerskimi w Polsce, czego efektem są m.in. wspólne wystawy specjalne. Na przykład w 2025 roku zwiedzający mogli zobaczyć wystawę „Teatr Śląski: Historia i postacie”, stworzoną we współpracy z Teatrem Śląskim im. Wyspiańskiego w Katowicach. Opowiada ona historię katowickiego teatru od jego powstania w 1907 roku i pokazuje, jak kultura Górnego Śląska jest przedstawiana we współczesnych produkcjach teatralnych.
Największym projektem wewnętrznym w Ratingen będzie stworzenie nowej wystawy stałej. Jest ona przygotowywana przez grupę muzealników i ma zostać zrealizowana w 2027 roku.
Dla młodszych zwiedzających muzeum przygotowało wystawę dla dzieci „Jezderkusie! Czyli niełatwa historia Górnego Śląska”, opartą na książce o tym samym tytule autorstwa Moniki Rosenbaum. Dzięki współpracy z Domem Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz Konsulatem Niemiec w Opolu ekspozycja może być prezentowana w Ratingen.
Grupa historyków-muzealistów przygotowuje obecnie nowoczesną wystawę stałą, która ma być gotowa w przyszłym roku.
Foto: SHOS-OSLM, Nonnenmacher/Oberschlesisches Landesmuseum
Niemcy i Polacy spotykają się również w muzeum w Hösel podczas konferencji naukowych i projektów badawczych. Biblioteka muzealna posiada znaczącą kolekcję poświęconą historii i kulturze Górnego Śląska. Jest to cenne źródło wiedzy dla naukowców, a prace prowadzone na miejscu zaowocowały już kilkoma niemiecko-polskimi publikacjami. Relacje międzyludzkie są również integralną częścią działalności muzeum, w tym wyjazdy studyjne oraz wspieranie nawiązania kontaktów na Górnym Śląsku.
Pani Schieweck podkreśla także, że muzeum jest dla wielu osób kawałkiem „hajmatu”. Jednym z powodów jest kolekcja, ale również wielojęzyczność. Zwiedzający mogą rozmawiać z pracownikami muzeum w gwarze górnośląskiej, po niemiecku, polsku lub czesku.
Dyskusja o przyszłości muzeum
Wiek wystawy stałej jest jednym z powodów, dla których w ubiegłym roku dyskutowano o fuzji OSLM z Muzeum Ruhry w Essen. Pani Schieweck zwraca uwagę na wady przeniesienia: „Niestety oznaczałoby to, że wiele z naszych 15 000 obiektów nie mogłoby zostać przeniesionych lub musiałoby pozostać na stałe w magazynach”. Otwarcie tylko w weekendy poza głównym gmachem muzeum oraz utrata autonomii organizacyjnej skutkowałyby znacznym ograniczeniem pracy edukacyjnej.
Wiek wystawy jest jednym z powodów, dlaczego w zeszły roku dyskutowano o połączeniu Muzeum z Muzeum Rury w Essen. Foto: Martin Wycisk
Aktualnie kwestia przeprowadzki została jednak zdjęta z agendy. Komisja Budżetowa niemieckiego Bundestagu podjęła 13 listopada 2025 r. decyzję o sfinansowaniu odnowy wystawy stałej OSLM kwotą 870 000 euro w ciągu najbliższych dwóch lat.
Plany na nowy rok
OSLM przygotowało już program na rok 2026. „W nowym roku chcemy intensywniej skupić się na tematyce filmowej w muzeum. Stworzyliśmy program, w ramach którego raz w miesiącu będziemy wyświetlać film, a następnie go omawiać”, mówi pomysłodawczyni.
Otwarcie nowej wystawy specjalnej planowane jest na Międzynarodowy Dzień Muzeów, 17 maja 2026 roku. Będzie ona prezentować szeroki przekrój ponad 15 000 eksponatów, z których wiele jest ukrytych w magazynach. Na wystawie znajdą się obrazy, grafiki, rzeźby, porcelana, tkaniny, stroje ludowe oraz pamiątki osobiste.
Aktualna wystawa stała Muzeum. Foto: Martin Wycisk
Największym projektem wewnętrznym w Ratingen będzie stworzenie nowej wystawy stałej. Jest ona przygotowywana przez grupę muzealników i ma zostać zrealizowana w 2027 roku. Wystawa ta będzie miała bardziej nowoczesny charakter. Zamiast chronologicznego opowiadania historii Górnego Śląska powstaną sale tematyczne. Pani Schieweck wyjaśnia: „Chcemy wybrać konkretny eksponat i opowiedzieć wokół niego historię. W tym celu planujemy opracować wiele materiałów cyfrowych. Szczególnie ekscytujące będzie zintegrowanie map historycznych i uczynienie ich interaktywnymi. Będzie więc inaczej, w pozytywnym sensie, a jednocześnie chcemy odzwierciedlić to, jak dziś działa edukacja muzealna”.
Pracowniczka naukowa zdradza również, co na pewno pozostanie: „Już teraz staramy się coraz lepiej integrować escape roomy z naszą pracą i mogę powiedzieć, że staną się one częścią nowej wystawy stałej”.
