Burgrabice – historia, dziedzictwo i dwaj wielcy synowie wsi
Burgrabice (do 1947 roku Borkowice, wcześniej niem. Borkendorf) to malowniczo położona wieś w województwie opolskim, niedaleko Głuchołaz i granicy z Czechami. Jej historia sięga średniowiecza, a dziedzictwo kulturowe i artystyczne – dzięki wyjątkowym postaciom, które się tu urodziły – daleko wykracza poza granice regionu.
Korzenie nazwy i dzieje miejscowości
Pierwsza wzmianka o wsi pojawiła się już w 1284 roku jako Burgravici. W średniowiecznym rejestrze dziesięcin biskupstwa wrocławskiego wieś występuje jako Burccerabsdorph (1295–1305), a w 1417 jako Burgrosindorff. Etymologia tej nazwy wiąże się prawdopodobnie z niemieckim słowem „Burg” (zamek) i urzędem burgrabiego (zarządcy zamku), co wskazywałoby na średniowieczne powiązania administracyjne lub obronne.
Kościół św. Bartłomieja w Borkendorfie
Foto: Ralf Lotys
Przez wieki wieś należała do różnych właścicieli – m.in. szlacheckiej rodziny von Betsch, czego dowodem są ich renesansowe nagrobki przy kościele św. Bartłomieja. Do 1945 roku Burgrabice (wówczas Borkendorf) pozostawały w granicach niemieckiego Śląska i liczyły ok. 1 300 mieszkańców. Posiadały wtedy cegielnię, browar, szkołę, młyn oraz dostęp do linii kolejowej.
Po II wojnie światowej wieś przyłączono do Polski, a niemiecka ludność została wysiedlona. W 1947 roku miejscowość otrzymała obecną nazwę – Burgrabice.
Kaplica cmentarna w Borkendorfie
Foto Ralf Lotys
Zabytki Burgrabic
Najważniejszym zabytkiem jest kościół pw. św. Bartłomieja – romańsko-neobarokowa świątynia z XIV wieku, rozbudowana w XVI i XVIII w., a w XX wieku zyskała nowy neobarokowy wieżowy portal. Kościół otacza stary cmentarz z licznymi, zachowanymi nagrobkami z czasów niemieckich oraz Mauzoleum z 1830 roku. Do dziś przetrwały również: XVIII-wieczne plebania, ruiny zabytkowego spichlerza, pozostałości dawnego folwarku, a także park po nieistniejącym już dworze z XVI/XVII wieku.
Pierwsza wzmianka o wsi pojawiła się już w 1284 roku jako Burgravici. W średniowiecznym rejestrze dziesięcin biskupstwa wrocławskiego wieś występuje jako Burccerabsdorph, a w 1417 jako Burgrosindorff.
Dwaj wybitni synowie Burgrabic
Friedrich Hauptmann – muzyczny ambasador Śląska
Urodzony w Burgrabicach (Borkendorf) Friedrich Wilhelm Theobald Hauptmann (1860 – po 1923) był wybitnym dyrygentem i chórmistrzem. Kształcił się jako chłopięcy śpiewak katedralny we Wrocławiu, później służył jako oboista w Metz. Pracował m.in. w Strasburgu, Stettinie, Świnoujściu i Würzburgu, a przez wiele lat związany był z Hoftheater Neustrelitz, gdzie awansował aż do stanowiska dyrektora muzycznego i dyrygenta orkiestry dworskiej.
W 1910 roku prowadził wykonanie „Pasji wg św. Mateusza” Bacha, a w 1914 otrzymał srebrny Order Sztuki i Nauki Księstwa Mecklenburg-Strelitz. Mimo że jego kariera rozwijała się z dala od rodzinnej miejscowości, to Burgrabice mogą być dumne z tego utalentowanego syna.
Pomnik nagrobny fabrykant Konrad Methner w Ziegenhals – dzieło Krautwalda
Foto: Bonio/Wikipedia
Joseph Krautwald – artysta, o którym Burgrabice nie zapomniały
Znacznie bardziej obecny w świadomości mieszkańców jest jednak Joseph Krautwald (1914–2003), światowej klasy rzeźbiarz, którego twórczość zakorzeniona była w duchowości i sztuce sakralnej. Urodził się w Burgrabicach i już jako nastolatek wykazał niezwykły talent rzeźbiarski, co pozwoliło mu szybko przejść z nauki kamieniarstwa do prestiżowych szkół artystycznych – w Cieplicach Śląskich-Zdroju, Monachium i Dreźnie.
Tablica pamiątkowa poświęcona Josephowi Krautwaldowi
Foto: Ralf Lotys
Po wojnie osiedlił się w Rheine, w Westfalii, gdzie prowadził własne atelier i zrealizował setki dzieł sztuki sakralnej: ponad 300 przedstawień Drogi Krzyżowej, a także liczne rzeźby, ołtarze, tabernakula i nagrobki. Jego prace znajdują się w świątyniach na terenie całych Niemiec, szczególnie w diecezji Münster. Można je znaleźć jednak również na Śląsku, między innym na cmentarzu w Głuchołazach.
Mimo że Krautwald większość życia spędził poza rodzinną miejscowością, Burgrabice nie zapomniały o swoim wybitnym synu. W miejscu jego narodzin znajduje się tablica pamiątkowa, a jego dom rodzinny jest oznaczony jako zabytek lokalnego dziedzictwa.
