Na pierwszy rzut oka niepozorny – w środku zapierający dech w piersiach

Na pierwszy rzut oka wygląda jak wiele starych, drewnianych kościołów w tym regionie. Jednak zabytkowy kościół w Klępsku, wsi położonej na północ od Zielonej Góry, kryje wyjątkowy skarb – bogatą polichromię niespotykaną nigdzie indziej. To dokładnie 117 zachwycających malowideł ściennych.

Arcydzieło sztuki sakralnej z XVI wieku

Ściany i sklepienie kościoła są w całości pokryte malowidłami z XVI wieku. Zawierają one niemal 120 scen figuralnych z motywami biblijnymi, osadzonymi w protestanckiej duchowości. Gotycki ołtarz, powstały w średniowieczu, przetrwał zmiany wyznaniowe – początkowo służył ewangelikom, a po II wojnie światowej również katolikom. Całe wyposażenie świątyni liczy prawie 400 lat!

Pierwszy kościół w Klemzig został zbudowany między 1367 a 1377 rokiem. Jednak pisemna wzmianka o nim pojawiła się dopiero w 1421 roku.
Foto: Sławomir Milejski

Miejsce o burzliwej historii

Pierwszy kościół w Klępsku powstał między 1367 a 1377 rokiem, choć w dokumentach wzmianka pojawia się dopiero w 1421. To właśnie z tego okresu, gdy była to katolicka parafia, pochodzi gotycki tryptyk z przełomu XIV i XV wieku. W 1576 roku, w czasie rozkwitu reformacji, świątynię przejęli ewangelicy. Mimo że kult Maryi nie był typowy dla protestantyzmu, zachowano rzeźbiony ołtarz z Madonną z Dzieciątkiem. W kolejnych latach budynek i jego wyposażenie ulegały jednak sporym przemianom.

Ewolucja architektury – malarstwo jako wyraz wiary

W 1581 roku pierwotna konstrukcja zrębowa została zastąpiona szachulcową, zachowując drewnianą ścianę szczytową od zachodu. Wnętrze przekształcono zgodnie z ewangelicką tradycją – dodano empory obiegające nawę, przedsionek z klatką schodową oraz murowaną zakrystię. Co najważniejsze, całe wnętrze pokryto malowidłami – tworząc wizualne wyznanie wiary. Dzieło jest stylistycznie i teologicznie spójne.

Ściany i sufit kościoła są w całości pokryte malowidłami z XVI wieku.
Foto: P.R.Schreyner

Sceny biblijne, cnoty chrześcijańskie i Sąd Ostateczny

Na balustradach empor w pobliżu głównego ołtarza jest zilustrowane Dziesięć Przykazań, stworzenie Adama i Ewy, cuda Chrystusa, nawróceni grzesznicy oraz personifikacja zmysłów. Na sklepieniach nawy i prezbiterium można zobaczyć apostołów, proroków i cnoty chrześcijańskie. Szczytowa ściana prezbiterium ukazuje Sąd Ostateczny, a ściana wschodnia – Zwiastowanie.

Gotycki ołtarz i najstarsze elementy wyposażenia

Do głównego ołtarza – gotyckiego tryptyku prawdopodobnie wykonanego przez mistrza ołtarza z Gościszowic – w 1610 roku dodano predellę z Ostatnią Wieczerzą, a w 1667 roku scenę Ukrzyżowania jako zwieńczenie. Do najstarszych elementów wyposażenia należą również chrzcielnica z 1581 roku i ambona z 1614 roku z rzeźbami Marcina Lutra i Filipa Melanchtona.

Pastor August Kavel – założyciel Klemzig w Australii.
Quelle: Wikipedia

Z Klępska do Australii – historia Klemzig

Klępsk to nie tylko miejsce znane z kościoła Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny, ale również z niezwykłej historii emigracji. Wielu Australijczyków może prześledzić swoje korzenie właśnie do tej niewielkiej wioski. Na początku XIX wieku król Fryderyk Wilhelm III Pruski próbował zjednoczyć wyznania protestanckie. Wprowadzona w 1821 roku nowa agenda liturgiczna spotkała się z oporem luteranów – dla wielu oznaczała kompromis w wierze.

„Całe wnętrze było pokryte malowidłami przedstawiającymi 'obrazkową’ protestancką Biblię”.

Narastający konflikt doprowadził do emigracji wielu luteranów – początkowo do USA i Rosji, a później także do Australii. Pastorem, który zainicjował emigrację do kraju kangurów, był August Kavel z Klępska. Pierwsza grupa ponad 200 emigrantów opuściła wieś Cigacice 8 czerwca 1838 roku, dotarła do Hamburga, skąd udała się w czteromiesięczną podróż morską na żaglowcach „Prince George” i „Bengalee” – wokół Afryki, ponieważ Kanał Sueski jeszcze nie istniał.

Klemzig – nowe życie z dala od ojczyzny

Żaglowce dotarły do rejonu Port Adelaide w połowie listopada. Wkrótce przypłynęły kolejne dwa statki: „Zebra” i „Catharina”. Osadnicy znaleźli odpowiednie miejsce około 7 km na północny wschód od centrum dzisiejszego Adelaide. Tam założyli osadę Klemzig – nazwaną na cześć rodzinnej miejscowości. Obecnie Klemzig to dzielnica Adelaide i symbol historii emigracji luteranów.