Wywiad z Joanną Raźniewską, Opolską Kurator Oświaty
O zmianach w nauczaniu języka niemieckiego jako języka mniejszości, ich znaczeniu dla uczniów i szkół oraz o kwestiach, które wciąż budzą wątpliwości, z Opolską Kurator Oświaty Joanną Raźniewską rozmawia Manuela Leibig.
Pani Kurator, od nowego roku szkolnego wchodzą w życie istotne zmiany w nauczaniu języka niemieckiego jako języka mniejszości. Na czym polega ta kluczowa zmiana?
Najważniejsza nowość polega na zrównaniu statusu języka niemieckiego jako języka mniejszości z drugim językiem obcym nowożytnym. W praktyce oznacza to, że uczeń, który kontynuuje naukę języka mniejszości, nie musi już realizować zajęć z drugiego, dodatkowego języka obcego. Jest to jednak decyzja, którą muszą podjąć rodzice, składając odpowiedni wniosek w szkole. W tym roku, w okresie przejściowym, termin składania wniosków to koniec lipca.
Joanna Raźniewska, Opolska Kurator Oświaty
Foto: Manuela Leibig
To bardzo ważna informacja dla ósmoklasistów. Czy w związku z tą zmianą język niemiecki jako język mniejszości będzie można wybrać jako przedmiot na egzaminie ósmoklasisty?
To niezwykle istotna kwestia: na ten moment nie ma takiej możliwości. Uczeń, który zdecyduje się na naukę języka angielskiego i języka niemieckiego jako mniejszościowego (rezygnując z drugiego języka obcego), nie będzie mógł zdawać egzaminu z języka niemieckiego. Należy pamiętać, że w systemie prawnym istnieje rozróżnienie między językiem obcym nowożytnym a językiem mniejszości narodowej – różnią się one zarówno podstawą programową, jak i statusem. Pierwszy krok w kierunku zmian został zrobiony, ale na dziś możliwość zdawania go na egzaminie nie istnieje.
Nauczyciele zgłaszają już pierwsze wątpliwości organizacyjne. Co w sytuacji, gdy w danej klasie tylko część uczniów będzie chciała kontynuować naukę niemieckiego jako języka mniejszości, a reszta wybierze inny, drugi język obcy?
Takie rozwiązanie jest możliwe, ale wiąże się z wyzwaniami organizacyjnymi dla szkoły. W takim przypadku dyrekcja będzie musiała zorganizować osobne zajęcia z drugiego języka obcego dla tej grupy uczniów. Może to być problematyczne, szczególnie w mniejszych szkołach, które do tej pory miały wyłącznie oddziały z językiem mniejszościowym. Myślę, że dyrektorzy będą musieli wykazać się tutaj pewną gimnastyką logistyczną.
A czy uczeń, który w przeszłości zrezygnował z nauki języka mniejszości, może teraz na nią wrócić?
Tak, jest taka możliwość. To również jest kwestia do ustalenia bezpośrednio w szkole, podobnie jak przy zmianie innych przedmiotów. Jeśli przerwa w nauce była dłuższa, powrót prawdopodobnie powinien być poprzedzony egzaminem klasyfikacyjnym w celu wyrównania poziomu.
Joanna Raźniewska, Opolska Kurator Oświaty
Foto: Manuela Leibig
Co z uczniami, którzy po klasie szóstej nie chcą już uczyć się języka mniejszości, a zamiast tego wolą wybrać niemiecki jako standardowy drugi język obcy? Czy zmiana następuje automatycznie?
Nie, to nie dzieje się automatycznie. Uczeń, a w zasadzie jego rodzice, muszą złożyć formalną rezygnację z nauki języka mniejszości. Warto dodać, że w kolejnych latach termin na składanie takich oświadczeń będzie upływał 31 marca, co da szkołom więcej czasu na zaplanowanie organizacji pracy. Ten rok jest pod tym względem wyjątkowy i ma charakter przejściowy.
Na koniec przypomnijmy najważniejszy termin. Do kiedy rodzice muszą podjąć ostateczną decyzję na nadchodzący rok szkolny?
Rodzice mają czas na podjęcie decyzji i złożenie wniosku o objęcie dziecka nauczaniem lub oświadczenia o rezygnacji z nauki do 31 lipca. Mamy więc jeszcze chwilę, aby spokojnie to przemyśleć. Chcę podkreślić, że zmiana ta została wprowadzona przede wszystkim na wniosek samych środowisk mniejszości niemieckiej z województw opolskiego, śląskiego i warmińsko-mazurskiego.
Szczegółowe informacje na temat zmian oraz wzory dokumentów można znaleźć na stronach:
• Kuratorium Oświaty w Opolu
• Platforma Supereule.pl
Ministerstwo Edukacji Narodowej odpowiedziało na pytania w sprawie znowelizowanych rozporządzeń regulujących nauczanie języka mniejszości w szkołach. Pytania zadawali uczestnicy spotkania online organizowanego przez Związek Niemieckich Stowarzyszeń. Pytania i odpowiedzi znajdą Państwo tutaj: KLIK
Na temat języka niemieckiego, jako języka mniejszości również mowa w audycji Schlesien Aktuell – das Magazin z dnia 20.07.2025
