Knedle ze śliwkami

Wrzesień puka już do drzwi, a wraz z nim zaczyna się edukacja. Ciekawostką jest, że w wielu śląskich miastach funkcjonowały dawniej szkoły, w których dziewczęta poznawały zasady prowadzenia domu, gotowania, podejmowania gości czy robienia zakupów. W nieobcym mi duchu oszczędności. W Kłodzku jednym z przedmiotów była sztuka prowadzenia książki kucharskiej. Każda absolwentka, kończąc naukę, dysponowała ręcznie pisanymi przepisami potraw, których uczyła się w tejże szkole. Takie kulinarne pamiętniki znajdowały kontynuację w życiu codziennym, a zapisywano kolejne interesujące, nowe pomysły.

Kulinarna Edukacja Dawniej i Dziś

Z taką formą spotkałam się… w niemieckiej Saksonii, w Austrii oraz na Słowacji. Uczestniczyłam przez 2 lata jako obserwator w lekcjach gotowania, gdzie uczniowie najpierw zapisywali ręcznie przepis, potem robili listę zakupów, by następnie w szkolnej kuchni przystąpić do praktyki. W takich zajęciach brali też czynny udział moi podopieczni. Byłam wówczas pod wrażeniem współpracy w grupie, podziału zadań i oczywiście degustowaliśmy wspólnie potrawy. Czytając o dawnym Hrabstwie Kłodzkim, wspomnienia te ożywiły się i bardzo wysoko oceniam tego rodzaju edukację. Wszak praktyka jest najlepszym nauczycielem.

Foto: Małgorzata Janik

Kluski w Tradycji Hrabstwa Kłodzkiego

Kulinaria, będąc z jednej strony kulturą materialną, a z drugiej jednak jako element życia codziennego, wskaźnik sposobu odżywiania, ale i mody kuchennej, są dziedzictwem kulturowym historycznego Dolnego Śląska. Czasem trudno jest odtworzyć recepturę na podstawie skąpych opisów – jednak nie dotyczy to na szczęście Hrabstwa Kłodzkiego. Tu przepisy zachowały się we wspomnieniach pochodzącej z dawnego Glatz pani Margarete Erber. Z jej książki kucharskiej dowiedziałam się, że kluski (Klöße) trafiały na rodzinny stół w niedzielę. Kluski z mąki jęczmiennej lub białe (z mąki pszennej) to ewidentny klasyk w Hrabstwie Kłodzkim. Bazą mogło być ciasto drożdżowe lub też smażone z mleka i jajek. Podawano je z twarożkiem lub owocami. A że właśnie sezon na późne śliwki właśnie się rozpoczyna, wybrałam przepis bardzo smakowity oraz, jak lubię – sezonowy, oparty na dobrym produkcie lokalnym.

Foto: Wikimedia Commons

Przepis na Węgierkowe Kluski z Piernikową Polewką

Nasze węgierkowe kluski w polewce z prażonej tartej bułki i masełka piernikowego, doprawione odrobiną miodu z Kotliny Kłodzkiej smakowały niebiańsko. Inspiracją był przepis z położonej w Górach Bystrzyckich osady Pokrzywna (Nesselgrund).

Składniki na 4 porcje:

400 g mąki
1/5 l letniego mleka
25 g drożdży
1 łyżka cukru
1 jajko
2 łyżki roztopionego masła
Sól
Śliwki (bez pestki)

Sposób przygotowania klusek:

Ciasto podzielić na 8 części, każdą rozciągnąć, ułożyć 1-2 śliwki (bez pestki) i zamknąć ciastem, starannie łącząc kluskę. Następnie kluski zostawić do wyrośnięcia na około 20 minut. Kluski wrzucamy (w dwóch porcjach) na wrzątek i gotujemy minutę od wypłynięcia. Wykładamy łyżką cedzakową na talerz.

Foto: Małgorzata Janik

Składniki na polewkę:

60 g bułki tartej
20 g rozdrobnionego w moździerzu piernika
80 g masła
1 łyżka miodu

Sposób przygotowania polewki:

Na suchej patelni podprażamy bułkę tartą, aż się zarumieni, około 5 minut. Dodajemy masło utarte z piernikiem, roztapiamy i dokładnie mieszamy z bułką. Następnie wlewamy miód i energicznie łączymy wszystkie składniki, uważając, aby się nie przypaliły.

Przepis na Kluski Twarogowe z Jagodami

400 g twarogu półtłustego (polecam twaróg ze Strzałkowa)
2 jajka
1/2 płaskiej łyżeczki soli
100 g mąki pszennej + do podsypania

Złocista bułka tarta:

60 g bułki tartej
60 g masła

Do podania:

250 g kwaśnej śmietany 18% wymieszanej z 2 łyżeczkami cukru i 1 łyżeczką cukru waniliowego
250 g świeżych jagód
Cukier do posypania

Foto: Małgorzata Janik

Sposób przygotowania klusek twarogowych:

W misce rozgniatamy twaróg, dodajemy jajka, sól i mąkę. Wszystko razem łączymy i przenosimy na blat podsypany mąką. Wyrabiamy kulę i dzielimy ją na 4 równe części. Z każdej formujemy wałek, spłaszczamy nożem i kroimy skośnie na kawałki. W dużym garnku zagotowujemy wodę. Kluski wrzucamy (w dwóch porcjach) na wrzątek i gotujemy minutę od wypłynięcia. Wykładamy łyżką cedzakową na talerz.

Na suchej patelni podprażamy bułkę tartą, aż się zarumieni, około 5 minut. Dodajemy masło, roztapiamy i dokładnie mieszamy z bułką. Wyłączamy palnik, wrzucamy kluski i mieszamy, podrzucając patelnią, żeby każda kluska pokryła się bułką. Przekładamy na talerze, nakładamy kleksy śmietany, posypujemy jagodami i cukrem. Smacznego!

Zbiór legend hrabstwa Glatz z 1926 roku można znaleźć na stronie internetowej Śląskiej Biblioteki Cyfrowej.