Pamięć o 1 września 1939 roku
Atak Niemiec na Polskę 1 września 1939 roku zapoczątkował II wojnę światową. Na zaproszenie Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich, Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Niemczech licznie przybyli goście z Niemiec i Polski – w tym politycy, przedstawiciele instytucji oraz organizacji pozarządowych – aby oddać hołd tragicznym wydarzeniom i milionom ofiar.
Miejsce pamięci w sercu Berlina
W czerwcu, w samym sercu Berlina, przy ulicy Heinrich-von-Gagern-Straße, otwarto „Miejsce Pamięci dla Polski 1939–1945”. Lokalizacja – w bezpośrednim sąsiedztwie Bundeskanzleramtu i Bundestagu – została wybrana celowo. W tym miejscu znajdowała się niegdyś Opera Krolla.
Stasstaminister Wolfram Weimer in der Mitte
Foto: Andrea Polanski
To właśnie tutaj, po pożarze naprzeciwległego budynku Reichstagu, obradował tzw. „parlament faszystowski” narodowych socjalistów. Adolf Hitler ogłosił tu 1 września 1939 roku niemiecki atak na Polskę, który rozpoczął II wojnę światową.
Uroczystość upamiętniająca i przemówienia
Uroczystość rozpoczęła się od przemówień dr. Gézy Andreasa von Geyra, sekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, Jana Tombińskiego, pełniącego obowiązki szefa Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Niemczech, oraz dr. Wolframa Weimera, ministra stanu ds. kultury i mediów.
Foto: Andrea Polanski
„Niemiecka odpowiedzialność za te zbrodnie trwa, nie ulega przedawnieniu. (…) Niemiecka odpowiedzialność trwa nadal, również odpowiedzialność za zapewnienie, że to, co się tam wydarzyło, nigdy się nie powtórzy. Przechodzi ona na wszystkie pokolenia Niemców, które jeszcze nadejdą” – powiedział minister stanu Weimer.
Następnie złożono wieńce i bukiety kwiatów.
Znaczenie dla Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich i mniejszości niemieckich
„Ważne jest, aby w tak znaczącym dniu, jak 1 września, rocznicy niemieckiego ataku na Polskę, wspólnie zatrzymać się na chwilę refleksji. Polska i polskie społeczeństwo cierpią do dziś z powodu skutków tej zbrodni” – wyjaśnia Peter Oliver Loew, dyrektor Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich. „Tym bardziej istotne są takie momenty, które, choć nie mogą być radosne, dają odwagę do dalszego intensywnego angażowania się w nasze polsko-niemieckie relacje”.
Foto: Andrea Polanski
Bernard Gaida, przewodniczący Grupy Roboczej Mniejszości Niemieckich w FUEN, złożył jako przedstawiciel wszystkich mniejszości niemieckich kwiaty:
„Dla mnie jako przewodniczącego grupy roboczej, zrzeszającej wszystkie mniejszości niemieckie to upamiętnienie jest szczególnie ważne. Zwłaszcza w obliczu ataku na Ukrainę i wojny w Europie staje się jasne, jak istotne jest przypomnienie sobie okrucieństw przeszłości. Pamięć jest jak tarcza – chroni wspomnienie i kieruje wzrok ku przyszłości. ‚Nigdy więcej wojny‘ brzmi tu szczególnie autentycznie”.
Karoline Gil mit Knut Abraham
Foto: Andrea Polanski
Karoline Gil, kierowniczka działu „Integracja i Media” w ifa, dodała:
„Właśnie spotkaliśmy się z naszymi wysłannikami ifa, menedżerkami kultury i redaktorkami w Berlinie na naszym seminarium wprowadzającym. Zawsze przypada ono na 1 września – bardzo ważny dzień dla całej Europy, a szczególnie dla Polski. Upamiętniamy niemiecki atak na Polskę w 1939 roku. Ten dzień ma dla nas duże znaczenie, nie tylko dla wysłanników, ale dla wszystkich, ponieważ stąd zaczęło się nieszczęście. Ważne jest, aby symbolicznie to pokazać i jednocześnie zastanowić się, jakie znaczenie ma ten dzień dla projektów kultury pamięci i współpracy z mniejszościami niemieckimi”.
Kontrowersje w mediach
Na prawicowych portalach internetowych w Polsce szybko pojawiły się doniesienia o rzekomym „skandalu” ogłoszonym przez TV Republika – sugerowano, że niemiecki rząd „uczcił pamięć polskich ofiar w krótkich spodenkach” lub w niewłaściwy sposób złożył wieńce. W rzeczywistości zdjęcia, które wywołały kontrowersje, przedstawiają mężczyznę w bermudach, który ustawia wieniec kilka godzin przed rozpoczęciem oficjalnej ceremonii, podczas gdy przygotowywano scenę, podium i stojaki na wieńce. Pracownik został sfotografowany około godziny 13:00. Oficjalne złożenie wieńców miało miejsce o przewidzianej godzinie (16:00) zgodnie z ceremoniałem dyplomatycznym, z udziałem polskiego ambasadora, niemieckich przedstawicieli rządu i innych oficjalnych gości.
Uczestnicy uroczystości oddali hołd polskim ofiarom wojny i okupacji oraz podkreślili pełną odpowiedzialność Niemiec za te tragedie. Fałszywe doniesienia, które pojawiły się przed rozpoczęciem ceremonii, zostały wyrwane z kontekstu i wprowadziły opinię publiczną w błąd, obciążając stosunki polsko-niemieckie.
