Pierwsza uczelnia wyższa na Górnym Śląsku
Pierwsza uczelnia wyższa na Śląsku powstała we Wrocławiu – była nią Academia Leopoldina, a świadectwem jej znaczenia pozostaje dziś przepiękna barokowa aula obecnego uniwersytetu. Ale jak było na Górnym Śląsku?
Król pruski patrzył pragmatycznie – potrzebował wojska, przemysłu do jego wyposażenia, a także zdrowych rekrutów i robotników. Potrzebna była również żywność wysokiej jakości dla jego poddanych, a 120 hektarów ziemi niedaleko Odry wydawało się idealne. W pobliżu znajdowały się także lasy służące do wypasu świń (tak, tak – kiedyś świnie pasło się w lasach, jak dziś w Hiszpanii). W związku z tym pojawiły się konkretne i precyzyjne zalecenia dla miejscowych właścicieli ziemskich – i nie tylko. Efekt?
W gronie najlepszych
W 1847 r. w Prószkowie, w odbudowanym po zniszczeniach wojny trzydziestoletniej zamku, powstała Królewska Akademia Rolnicza. Była ona jedną z najlepszych uczelni rolniczych w Europie! Jej pierwszym dyrektorem został Ernst Heinrich – prawnik, uczestnik wojen wyzwoleńczych 1813–1815 oraz dzierżawca majątków rolnych. To jemu minister spraw wewnętrznych powierzył misję stworzenia szkoły i instytutu badawczego na ziemiach należących do króla. Heinrich kierował Akademią od 1847 r. aż do swojej śmierci w roku 1863.
Budynek Królewskiej Akademii Rolniczej w Prószkowie
Po nim stanowisko objął jego zastępca z czasów zakładania uczelni – specjalista od hodowli zwierząt Hermann Settegast. Jego zainteresowania nie ograniczały się wyłącznie do praktycznego rolnictwa – wiele miejsca poświęcił kształceniu rolniczemu od strony teoretycznej. W latach 1863 i 1874 opublikował ważne opracowania z tego zakresu. W 1868 r. wydał dzieło „Die Thierzucht” (Hodowla zwierząt), które miało fundamentalne znaczenie dla rozwoju rolnictwa. Do 1888 r. ukazało się pięć jego wydań – ostatnie nawet w 2011 r.! W czasie jego rządów systematycznie wzrastała liczba studentów: z 62 w pierwszym roku do 72, a w 1865 r. już do 105.
Pod batutą Settegasta i Stolla
W 1881 r. Akademia Rolnicza została rozwiązana. Jej kadra naukowa oraz znaczna część wyposażenia zostały przeniesione do Uniwersytetu Wrocławskiego oraz nowo powołanej Królewskiej Akademii Rolniczej w Berlinie, gdzie rektorem został Hermann Settegast.
Nie można jednak pominąć innej istotnej postaci – Gustava Stolla, ogrodnika pochodzącego z Wielkopolski. Uczył się on fachu w królewskich ogrodach w Charlottenburgu, a doświadczenie zdobywał także we Francji i we Włoszech. Do ojczyzny powrócił w 1866 r., a dwa lata później został dyrektorem powstałego właśnie Królewskiego Instytutu Pomologicznego w Prószkowie.
W 1847 r. w Prószkowie powstała Królewska Akademia Rolnicza – jedna z najlepszych uczelni rolniczych w Europie!
Jego zadaniem były aklimatyzacja i badanie różnych gatunków owoców – od jagodowych po drzewa owocowe. Stoll zajmował się także tworzeniem nowych odmian, sposobami ich przechowywania oraz przetwarzania. Założył również ogród botaniczny o charakterze naukowym, w którym wiele rosnących wówczas okazów drzew możemy podziwiać do dziś – po ponad 150 latach! Instytut prowadził wymianę naukową i publikacyjną z czołowymi ośrodkami w Europie i USA.
Krzysztof Wysdak
