Austriacka Wiosna
Z okazji 80. urodzin laureatki Nagrody Nobla, pisarki Elfriede Jelinek, Biblioteka Austriacka we współpracy z Instytutem Germanistyki zorganizowała wykład poświęcony jej twórczości i życiu w ramach tegorocznego festiwalu „Austriacka Wiosna”.
Wykład ku czci Elfriede Jelinek
Podczas wydarzenia, które odbyło się w Studenckim Centrum Kultury Uniwersytetu Opolskiego, młoda publiczność miała okazję zapoznać się z ciekawym kontekstem kulturowym życia Austriaczki, Elfriede Jelinek, a także poznać bliżej innych przedstawicieli współczesnej literatury austriackiej.
Na początku kierownik projektu, dr Małgorzata Jokiel z Instytutu Językoznawstwa Uniwersytetu Opolskiego, opowiedziała o życiu Elfriede Jelinek: „Jest znana z protestowania przeciwko niesprawiedliwościom. Znajduje to odzwierciedlenie również w jej twórczości. Przede wszystkim krytykuje nieadekwatne rozliczenie się z historią Austrii oraz społeczeństwo jako całość – na przykład w odniesieniu do takich tematów jak przeszłość nazistowska, przemoc wobec kobiet czy społeczeństwo konsumpcyjne i kapitalizm.”
Foto: Jonas Goddek
Oprócz pisania Jelinek uczyła się gry na różnych instrumentach:
„Jest wykształconą muzyczką i uczyła się między innymi gry na fortepianie, gitarze, skrzypcach i flecie. To pragnienie pochodziło jednak raczej od jej matki, która uważała Jelinek za swoje cudowne dziecko. Początkowo zaczęła studiować teatrologię, ale porzuciła studia i całkowicie poświęciła się pisaniu” – relacjonowała Jokiel.
Analiza fragmentu utworu „Der Atem-Automat”
W ramach projektu translatorskiego w Bibliotece Austriackiej studenci germanistyki czwartego semestru przeanalizowali fragment artykułu Jelinek „Der Atem-Automat”. Pomysł napisania tego tekstu zrodził się w Wiedniu w 2024 roku, podczas demonstracji przeciwko prawicowemu ekstremizmowi i faszyzmowi.
„Wgląd w literaturę i fascynujące życie niezwykłej austriackiej pisarki Elfriede Jelinek pokazał, jak wpływowe i ważne pozostają jej dzieła do dziś.”
Studenci doszli do wniosku, że utwór „Der Atem-Automat” można rozumieć jako głośny sygnał ostrzegawczy oraz przestrogę przed mroczną przeszłością. Jelinek funkcjonuje jako swego rodzaju marionetka, zmuszona do nieustannego powtarzania ostrzeżenia przed epoką nazistowską. Studenci podkreślali: „Analiza tego tekstu wymagała od nas ogromnego wysiłku, zarówno pod względem merytorycznym, jak i językowym. Jelinek zakłada, że znamy mroczny rozdział w historii Europy i rozumiemy powiązaną z nim frazę ‘Nigdy więcej’.”
Gramatyka również stanowiła wyzwanie ze względu na różne interpretacje językowe – wyjaśniła Jokiel: „Określenie ‘mówiąca lalka’ można rozumieć jako dziecięcą zabawkę, ale także – w sensie teatralnym – jako marionetkę. Co więcej, w języku polskim płeć narratora jest wskazywana w czasie przeszłym. Czynniki te nie wpływają jednak ani na zrozumienie tekstu, ani na przesłanie ‘Nigdy więcej’.”
Foto: Jonas Goddek
Podczas wydarzenia dyrektor Biblioteki Austriackiej, Monika Wójcik-Bednarz, zaprezentowała kolejne dzieła Jelinek, a także współczesnych autorów austriackich, w tym Mareike Fallwickl i Martina Pollacka, który – jak stwierdziła – jest jednym z najchętniej czytanych autorów w Polsce ze względu na swoje rozległe kompetencje językowe.
Wójcik-Bednarz była bardzo zadowolona z wydarzenia „Świat.Autor.Jelinek”:
„Wgląd w literaturę i fascynujące życie niezwykłej austriackiej pisarki Elfriede Jelinek pokazał, jak wpływowe i ważne pozostają jej dzieła do dziś. Zarówno to wydarzenie, jak i spotkanie autorskie z Franzobelem spotkały się z bardzo dobrym odbiorem publiczności.”
