Znani Ślązacy w centrum Europy

Tegoroczne Seminarium Śląskie odbędzie się w dniach 28–30 października w ramach Dni Kultury Niemieckiej na Śląsku Opolskim. Tematem przewodnim wydarzenia są znani Górnoślązacy, a sam zjazd będzie również okazją do świętowania jego 30-lecia.

Niektórzy ludzie dokonują w życiu osiągnięć, które mają znaczenie dla wielu innych. Na Górnym Śląsku nie brakuje postaci, których działalność wywarła trwały wpływ – często daleko poza granicami regionu. Miliony ludzi przeczytały książki Janoscha, a prawdopodobnie jeszcze więcej regularnie sięga po krem Nivea, wynaleziony przez Oskara Troplowitza z Gliwic. Inni, jak Maria Göppert-Mayer z Katowic, zostali uhonorowani Nagrodą Nobla za swoje odkrycia naukowe.

Tegoroczne Seminarium Śląskie przyjrzy się bliżej wkładowi, jaki osobistości z Górnego Śląska wniosły do kultury i nauki europejskiej. Wydarzenie naukowe odbędzie się w dniach 28–30 października w Kamieniu Śląskim i Opolu i tradycyjnie zakończy tegoroczne Dni Kultury Niemieckiej na Śląsku Opolskim. Organizatorem jest Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej (Haus der Deutsch-Polnischen Zusammenarbeit).

Lucjan Dzumla i Irena Machura na konferencji prasowej Seminarium Śląskiego.
Foto: M.O.

Wtorek to dzień otwarcia. Od godziny 15:00 uczestnicy i uczestniczki mogą się zarejestrować w Kamieniu Śląskim. O godzinie 15:30 seminarium zostanie oficjalnie otwarte. Dyrektor DWPN, Lucjan Dzumla, cieszy się, że inauguracyjny wykład wygłosi prof. Joanna Rostropowicz – filolog klasyczna z Uniwersytetu Opolskiego, autorka książek o sławnych Ślązakach. Naukowczyni prowadziła m.in. badania nad chrześcijańskim archeologiem Josephem Wilpertem (1857–1944), urodzonym w Dzielowie (Eiglau).

Trzy dekady tradycji

Druga część dnia otwarcia upłynie pod znakiem trzydziestej rocznicy tego wydarzenia. Wspomnienia z przeszłości przywoła Waldemar Gielzok, prezes Niemieckiego Towarzystwa Oświatowego i tłumacz, który w swoim wykładzie omówi historię seminarium. W jubileuszowym filmie dokumentalnym pojawią się również świadkowie początków spotkań.

Od 1998 roku seminarium jest organizowane przez Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej. Jak podkreśla Lucjan Dzumla, wydarzenie to przeszło od tego czasu wiele zmian. „Musieliśmy stać się szybsi – tak jak szybsze stało się samo życie” – podsumowuje. Wspomina też, jak wyglądało seminarium, gdy uczestniczył w nim po raz pierwszy: „Wówczas trwało ono sześć dni. Dobrze pamiętam, że każdy dzień poświęcony był innemu tematowi.”

Dzumla zwraca również uwagę na znaczenie, jakie seminarium ma do dziś dla DWPN. To jedno z najważniejszych wydarzeń organizowanych przez Dom. „To odpowiedzialność, z której w pełni zdajemy sobie sprawę. Chcemy nadal o to dbać.”
Pierwszy dzień seminarium zakończy się uroczyście – koncertem i bankietem.

Program i współpraca

Seminarium będzie kontynuowane w środę i czwartek w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Opolu.
Zaplanowano trzy panele tematyczne i dwie rundy dyskusyjne.

Naukowcy z Polski, Niemiec i Austrii będą mówić o różnych górnośląskich osobowościach ze świata nauki, sztuki i polityki.
Dr Andrzej Kałuża (Niemiecki Instytut Spraw Polskich w Darmstadt) skupi się w swoim wystąpieniu na miejscowości Biała (dawniej Zülz). Jego wykład zatytułowany „Zülz (Biała) jako ojczyzna wybitnych naukowców i rabinów” odbędzie się w ramach drugiego panelu, w środę o godzinie 16:30.

Lucjan Dzumla zauważa, że omawiane będą zarówno biografie znanych, jak i mniej znanych postaci:
„Zależy nam na tym, aby pokazać rzeczywiście całe spektrum. Są oczywiście osobowości, które wiele osób zna, ale także takie, które nawet w regionie nie są zbyt rozpoznawalne, choć miały duże znaczenie dla Europy.”

Tematyka polityki zostanie poruszona w trzecim panelu. Między innymi prof. dr hab. Małgorzata Świder (Akademickie Centrum Badań Środkowoeuropejskich i Niemcoznawczych Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie) wygłosi wykład zatytułowany „Z Górnego Śląska do Bundestagu (1949–2025)”.

Dyskusje organizowane są we współpracy z Fundacją Friedricha Eberta oraz Fundacją Konrada Adenauera. Pierwszy panel poświęcony będzie „Zaangażowaniu społecznemu i aktywizmowi kobiet w regionie”, a drugi „Miękkiej sile we współczesnych stosunkach międzynarodowych”.

Podobnie jak w poprzednich latach, także i tym razem przewidziano program towarzyszący dla młodzieży. W środę i czwartek w Centrum Młodzieżowym Mniejszości Niemieckiej odbędą się warsztaty poświęcone tematowi demokracji.

Dzumla wyjaśnia, czego będą dotyczyć zajęcia:
„Zależy nam na tym, aby młodzież była uwrażliwiona na wartości demokratyczne, by była ich świadoma i by odgrywały one w jej życiu coraz większą rolę. Chodzi także o wielokulturowość i tolerancję.”