Głębowice – historia wsi, pałacu i ostatniego właściciela
Głębowice (niem. Glumbowitz) to wieś położona w gminie Wińsko, w powiecie wołowskim na Dolnym Śląsku. Choć obecnie to niewielka miejscowość, jej przeszłość skrywa wyjątkowe dziedzictwo kulturowe i artystyczne. Znajdują się tu dwa niezwykle cenne zabytki: barokowy klasztor z kościołem oraz neoklasycystyczny pałac, który w przeszłości należał do jednego z najważniejszych niemieckich dyplomatów – hrabiego Friedricha von Pourtalès.
Klasztor i kościół św. Eliasza Proroka
Pierwszym zabytkiem Głębowic jest barokowy kompleks klasztorny z kościołem pw. św. Eliasza Proroka, założony przez karmelitów w 1676 roku. Po tragicznym pożarze w latach 1746–1762 obiekty odbudowano w stylu barokowym. Po sekularyzacji dóbr zakonnych w Prusach w 1810 roku, zabudowania klasztorne przejęły władze świeckie – funkcjonowała tu przez pewien czas gorzelnia. Dziś kompleks zachował wiele oryginalnych detali architektonicznych, takich jak sklepienia czy portale, przypominających o dawnym splendorze klasztoru i roli religii w historii regionu.
Das erste bedeutende Denkmal von Glumbowitz ist das barocke Karmeliterkloster mit der römisch-katholischen Pfarrkirche St. Elias
Quelle: Wikipedia
Pałac Pourtalèsów – zaginiony klejnot Dolnego Śląska
Drugim, znacznie bardziej dramatycznym zabytkiem Głębowic jest pałac Glumbowitz, otoczony parkiem krajobrazowym. Obiekt pochodzi z początku XIX wieku i był wielokrotnie przebudowywany, szczególnie w czasie jego świetności pod koniec XIX i na początku XX wieku.
Pod koniec XVIII wieku majątek w Głębowicach nabył graf Gustav von Redern, a po jego śmierci pałac został przebudowany przez jego syna Erdmanna Gustava. W 1842 roku właścicielem rezydencji został graf Carl von Pourtalès, który zakupił ją wraz z 2200 hektarami ziemi. Po jego śmierci majątek przeszedł w ręce hrabiego Paula de Pourtalès, obywatela Francji, który z racji narodowości nie mógł zgodnie z niemieckim prawem posiadać ziemi. Dlatego w 1890 roku dobra przekazano jego kuzynowi – hrabiemu Friedrichowi von Pourtalès.
Nach dem Krieg übernahm ein Staatliches Landwirtschaftliches Gut (PGR) das Schloss
Quelle: Wikipedia
Friedrich von Pourtalès – dyplomata i mecenas sztuki
Graf Friedrich von Pourtalès (1853–1928) był nie tylko właścicielem majątku w Głębowicach, lecz także jedną z kluczowych postaci niemieckiej dyplomacji przełomu XIX i XX wieku. Urodzony w Szwajcarii, kształcił się w Legnicy i służył w armii pruskiej. W 1907 roku został ambasadorem Niemiec w Petersburgu. To właśnie on, 1 sierpnia 1914 roku, wręczył carowi Rosji deklarację wojny – co stało się jednym z momentów przełomowych w wybuchu I wojny światowej.
Graf Friedrich von Pourtalès
Quelle: Wikipedia
Pourtalès zasłynął również jako mecenas i kolekcjoner sztuki. Do pałacu w Głębowicach sprowadził imponującą kolekcję dzieł odziedziczonych po ojcu, m.in.:
- renesansowe rzeźby Jacopa Sansovina i Andrei Riccia,
- brązowe figury Marsa i Neptuna z weneckiego pałacu Rezzonico,
- alabastrową figurę św. Hieronima z warsztatu Bartolomé Ordóñeza,
- relief Madonny z Dzieciątkiem autorstwa Donatella Giovanniego da Pisa,
- obrazy dawnych mistrzów włoskich,
- kolekcję porcelanowych figurek.
Wiele z tych dzieł zabrał ze sobą do Petersburga – w sumie aż szesnaście ciężarówek pełnych obrazów, rzeźb, mebli i rzeczy osobistych. Niestety, 4 sierpnia 1914 roku, wściekły tłum wtargnął do ambasady niemieckiej w Petersburgu, plądrując i niszcząc zgromadzone dzieła sztuki. Zniszczona została m.in. cenna kolekcja porcelany, rzeźby zostały oszpecone, a na wielu portretach przebito postaciom oczy. Część obrazów została podpalona – według świadków: „pokost palił się znakomicie”.
Los pałacu po 1945 roku
W ostatnich miesiącach II wojny światowej pałac w Głębowicach stał się schronieniem dla dzieł sztuki przewiezionych z Muzeum Sztuk Pięknych we Wrocławiu. Niestety, po wkroczeniu Armii Czerwonej, budynek został zdewastowany i splądrowany. Żołnierze zniszczyli większość porcelany, uszkodzili rzeźby i dokonali licznych profanacji.
W ostatnich miesiącach II wojny światowej pałac w Głębowicach stał się schronieniem dla dzieł sztuki przewiezionych z Muzeum Sztuk Pięknych we Wrocławiu. Niestety, po wkroczeniu Armii Czerwonej, budynek został zdewastowany i splądrowany.
Wkrótce pałac przejął Państwowy Gospodarstwo Rolne (PGR), a około 1980 roku właścicielem obiektu został Kombinat Rolno-Przemysłowy „Dolpasz”. Nieużytkowany zgodnie z przeznaczeniem i pozbawiony remontów, popadał w ruinę. Pod koniec lat 80. XX wieku rozpoczęto prace konserwatorskie, które jednak szybko przerwano. W 1996 roku pałac sprzedano firmie Inter Dablex z Gdańska – również bez rezultatu. Dziś pałac niszczeje i wymaga pilnych działań ratunkowych.
Wappen der Familie Pourtalès
Quelle: Wikipedia
Ostatnia właścicielka
Hrabina Gisela von Pourtalès, wdowa po Friedrichu, opuściła Głębowice tuż przed zakończeniem wojny. Osiadła w szwajcarskim Vevey, gdzie zmarła w 1957 roku. W pobliżu rezydencji znajduje się również mauzoleum rodu Pourtalès, wzniesione na początku XX wieku. To świadectwo ich wieloletniego związku z Głębowicami i pamiątka po ich arystokratycznym dziedzictwie.
