W 2025 roku Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej zrealizował cykl spotkań „Małe rozmowy o wielkich sprawach”. Projekt stworzył przestrzeń dialogu ekspertów, praktyków i osób żyjących na styku kultur. Podejmował tematy istotne dla współczesnej mniejszości niemieckiej w Polsce.
Polityka i dialog ponad granicami
Cykl rozpoczęła prezentacja koncepcji powstającego w Berlinie Domu Polsko-Niemieckiego, którą przedstawił Robert Parzer. Następnie odbyła się debata „Niemcy po wyborach parlamentarnych 2025: analiza politycznej reorganizacji i perspektywy na przyszłość”. Dyskusja dotyczyła znaczenia wyborów dla niemieckiej sceny politycznej oraz ich wpływu na relacje z Polską.
Kolejne spotkanie, „Samorządy w dialogu – o współpracy lokalnej i międzynarodowej”, z udziałem Pauliny Kleiner z powiatu Dahme-Spreewald, pokazało rolę lokalnych samorządów w rozwijaniu relacji transgranicznych. Przykłady uwypuklały znaczenie konsekwencji, profesjonalnej koordynacji i długofalowego podejścia w budowaniu partnerskich inicjatyw.
Tożsamość między doświadczeniem a narracją
W Gliwicach odbyło się spotkanie „Wasz Niemiec o niemieckiej tożsamości i mniejszości w Polsce” z Vincentem Helbigiem – autorem książki „Wasz Niemiec. Jak pokochałem Polskę” i twórcą internetowym. Rozmowa otworzyła dyskusję o współczesnej niemieckości, o życiu pomiędzy kulturami i roli indywidualnych historii w kształtowaniu wyobrażeń o mniejszości.
„Tosamość nie jest jedną odpowiedzią, lecz procesem – dialogiem między językiem, pamięcią i doświadczeniem życia pomiędzy kulturami.”
W wydarzeniu „Mniejszość w debacie publicznej – głos, dialog, zrozumienie”, eksperci Team Europe Direct omówili, jak media kształtują wizerunek mniejszości narodowych. Dyskusja dotyczyła wpływu algorytmów, uproszczeń i dezinformacji oraz odpowiedzialności w debacie publicznej.
Język, pamięć i doświadczenie przesiedleń
Spotkanie „Dwujęzyczność i tożsamość – język w dialogu kultur”, prowadzone przez prof. Helenę Krasowską, pokazało rolę języka w podtrzymywaniu pamięci i budowaniu więzi w społecznościach wielojęzycznych. Analiza codziennych praktyk językowych wykazała, jak język wpływa na poczucie przynależności i sposób przeżywania tożsamości. Prof. Krasowska odwołała się też do doświadczeń innych mniejszości w Europie, np. niemieckiej w Rumunii, pokazując różnorodność losów społeczności na pograniczach kulturowych.
Foto: HDPZ
Zwieńczeniem cyklu była rozmowa „Tożsamość, pamięć, przesiedlenia – rozmowa z prof. Ryszardem Kaczmarkiem”, poświęcona powojennym migracjom i losom osób żyjących między Polską, RFN i NRD. Spotkanie ukazało, jak pamięć – rodzinna i zbiorowa – wpływa na współczesne rozumienie historii i doświadczeń mniejszości.
Cykl „Małe rozmowy o wielkich sprawach” pozwolił przyjrzeć się tematom, które często wymykają się prostym narracjom: językowi, pamięci i życiu pomiędzy kulturami. W wielu rozmowach powracała myśl, że tożsamość nie jest jedną odpowiedzią, lecz zbiorem warstw, historii i emocji. Dla wielu uczestników była przede wszystkim źródłem siły – przestrzenią dialogu, a nie konfliktu.
Foto: HDPZ
W realizację cyklu włączyły się instytucje zajmujące się dialogiem, edukacją i pamięcią, m.in. Fundacja im. Konrada Adenauera, Fundacja im. Friedricha Eberta, powiat Dahme-Spreewald, Team Europe Direct, Uniwersytet Opolski, Centrum Dokumentacyjno-Wystawiennicze Niemców w Polsce oraz Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Gliwicach. Ich udział pozwolił, by rozmowa o tożsamości i doświadczeniach mniejszości wybrzmiała szerzej – w przestrzeniach gromadzących historie, języki i opowieści regionu.
Foto: HDPZ
Projekt jest finansowany przez Federalne Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Ojczyzny (BMI) za pośrednictwem Związku Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych w Polsce (VdG).
Kontakt:
Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej
www.haus.pl
