Zaproszenie do tworzenia nowej wystawy o Obozie Pracy w Łambinowicach

Centralne Muzeum Jeńców Wojennych przygotowuje się do przełomowego projektu. Historia Obozu Pracy w Łambinowicach z lat 1945–1946 ma zostać opowiedziana na nowo, ale tym razem nie tylko przez historyków, lecz przede wszystkim przez tych, których ta historia dotknęła osobiście. Muzeum stawia na partycypację i zaprasza do współpracy mniejszość niemiecką, potomków osadzonych oraz pasjonatów lokalnej historii.

Łambinowice (dawniej Lamsdorf) to miejsce o niezwykle bolesnej i wielowarstwowej historii. Od wojny prusko-francuskiej przez obie wojny światowe aż po dramatyczne wydarzenia tuż po 1945 roku – każda z tych epok zostawiła tu swój ślad. Obecnie muzeum realizuje koncepcję tzw. ekspozycji rozproszonej, która wyprowadza narrację z murów budynku prosto w autentyczny teren dawnych obozów.

– Chcemy opowiadać o historii w miejscu, w którym te wydarzenia się działy, w autentycznych realiach. To wzmacnia przekaz emocjonalny – wyjaśnia dr Violetta Rezler-Wasielewska, dyrektor Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych. – Naszym wyzwaniem jest prezentacja w możliwie najlepszy sposób złożonej historii tego miejsca.

Głosy, które przetrwały

Dla muzeum ważne jest, aby w proces tworzenia nowej ekspozycji włączyli się ci, dla których Łambinowice to nie tylko data na kartach historii, ale część rodzinnej tożsamości: – Wojna wywołuje skutki, które trudno przewidzieć w momencie jej wybuchu. My dzisiaj, dzięki badaniom, wiemy, że trauma jest przekazywana dalej. Widzimy to w kontaktach z kolejnymi pokoleniami, które szukają u nas informacji o swoich bliskich – mówi dr Rezler-Wasielewska. Nowa wystawa ma pokazywać wpływ wielkiej historii na los konkretnego człowieka.

Historia Obozu Pracy w Łambinowicach z lat 1945–1946 ma zostać opowiedziana na nowo, ale tym razem nie tylko przez historyków, lecz przede wszystkim przez tych, których ta historia dotknęła osobiście.
Foto: Manuela Leibig

Zaproszenie do współpracy

Muzeum planuje nowatorskie podejście – wystawę partycypacyjną. Oznacza to, że ostateczny kształt ekspozycji o obozie z lat 1945–1946 będzie wynikiem dialogu z osobami bezpośrednio zainteresowanymi tematem. Zaproszenie skierowane jest szczególnie do członków mniejszości niemieckiej, mieszkańców Śląska zainteresowanych tematyką oraz osób związanych z „Heimatem”, których przodkowie byli izolowani w powojennym obozie w Łambinowicach.

– Marzy mi się współdecydowanie o kształcie tej wystawy. Nie chcemy tylko informować, ale konsultować i współpracować. Chcemy, aby środowiska zainteresowane miały realny wpływ na to, jak ta historia zostanie opowiedziana – podkreśla dyrektor muzeum dr Rezler-Wasielewska.

Pierwszy krok: Ankieta

Zanim powstanie konkretny projekt, muzeum chce poznać opinię osób zainteresowanych i związanych z tematem. Już wkrótce na stronie internetowej muzeum https://www.cmjw.pl/ oraz na stronach organizacji mniejszości niemieckiej ukaże się specjalna (niezobowiązująca do współpracy przy wystawie) ankieta, do której uzupełnienia muzeum serdecznie zaprasza wszystkich zainteresowanych. Wyniki ankiety będą podstawą tego, co w wystawie się znajdzie.

Historia Obozu Pracy w Łambinowicach z lat 1945–1946 ma zostać opowiedziana na nowo, ale tym razem nie tylko przez historyków, lecz przede wszystkim przez tych, których ta historia dotknęła osobiście.
Foto: Manuela Leibig

Ambitny plan zakłada, że pełna koncepcja nowej ekspozycji powstanie do końca tego roku. – Czas biegnie szybko, a zadanie jest wymagające. Chcemy, aby efekt końcowy był godny tego miejsca – dodaje dr Rezler-Wasielewska.

Tożsamość i pamięć

Losy powojenne Niemców na Śląsku to temat wciąż żywy i wymagający odpowiedniego upamiętnienia. Inicjatywa Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych to szansa na to, by trudna historia obozu pracy z lat 1945–1946 stała się elementem wspólnej, przepracowanej pamięci, która zamiast dzielić – uświadamia uniwersalne zło wojny i wartość ludzkiej godności.

Wystawa „Miejsce z blizną”, która już funkcjonuje w terenie po dawnym stalagu w Łambinowicach, pokazuje, że takie podejście ma sens. Teraz przyszedł czas na kolejny, być może najtrudniejszy etap – oddanie głosu tym, którzy przez lata nie mogli go zabrać.

Warto wiedzieć:

Ankieta dotycząca koncepcji wystawy o powojennym obozie w Łambinowicach zostanie opublikowana pod koniec lutego. Zachęcamy do śledzenia naszych łamów, mediów społecznościowych muzeum oraz strony muzeum, aby nie przeoczyć możliwości włączenia się w ten ważny projekt.