Międzylesie: Pierwsze spotkanie Polaków i Niemców wokół gwary kłodzkiej
30 sierpnia 2025 roku w sali balowej zamku w Międzylesiu odbyła się wyjątkowa premiera książki. Dzięki nauczycielce języka niemieckiego Joannie Kraczkowskiej powstały pierwsze polskie tłumaczenia wierszy z gwary śląskiej. Godne uwagi jest zainteresowanie współczesnych mieszkańców Ziemi Kłodzkiej okresem sprzed 1945 roku oraz niemieckim stylem życia.
Odrodzenie gwary „Pauersch”
Być może właśnie dlatego nasza gwara „Pauersch” nie została zapomniana. Wydawało mi się to wręcz cudem, ponieważ – niestety – jak dotąd ze strony Niemiec nie było większego zainteresowania ani żadnej inicjatywy w tym kierunku.
Dzięki wsparciu władz miasta Polanica-Zdrój, gminy Międzylesie, Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz koła DFK w Kłodzku powstała piękna książka z wierszami Erharda Gertlera, Hermanna Günzela, Ernsta Schenkego, Franza Schöniga i innych. Publikację uzupełniono o polskie tłumaczenia, by ułatwić jej zrozumienie.
W trakcie planowania odwiedził nas w Kłodzku wydawca książki, pan Franczuskowski, prosząc o wsparcie finansowe projektu. Takie prośby, jak wspomniałem, często stawiają nas w trudnej sytuacji. Oczywiście wsparcie jest ważne, jak w tym przypadku, ale środki finansowe są, jak zawsze, ograniczone. Mimo to zobowiązałem się do zakupu gotowych egzemplarzy za 1500 zł.
Podczas prezentacji książki Horst Ulbrich opowiedział również o historii swojej rodziny. Jego dziadkowie przenieśli się wraz z rodziną do Herford w 1953 roku, a on sam jako dziecko nauczył się gwary z okolic Kłodzka – języka, który pozostał żywy do dziś:
„Tak, pomimo upływu lat, język mojej małej ojczyzny wciąż żyje.”
Obecnie staram się sprzedawać książki w naszym biurze w Kłodzku – za 20 euro, a z przesyłką za 25 euro.
Kto by pomyślał, że uda się stworzyć tak piękną książkę. Prezentacja odbyła się w nowej sali balowej zamku i przyciągnęła wielu zainteresowanych słuchaczy.
Śląski dialekt z okolic Kłodzka: historia rodziny i pomost kulturowy
Zostałem zaproszony na panel dyskusyjny i wykład w naszej gwarze, a recytowane wiersze spotkały się z gromkim aplauzem. Do rozrywki przyczyniła się także historia mojego dziadka, który mówił wyłącznie śląskim dialektem, nie znając języka literackiego. Moi dziadkowie przenieśli się wraz z nami do Herford w 1953 roku, więc w wieku pięciu lat siłą rzeczy nauczyłem się gwary z okolic Kłodzka. Tak, pomimo upływu lat, język mojej małej ojczyzny wciąż żyje.
Dialog między narodami: akceptacja i zrozumienie na Ziemi Kłodzkiej
Przewodniczący lokalnej grupy przewodników zaproponował zorganizowanie w naszym biurze w Kłodzku spotkania Polaków z Niemcami, którzy wciąż posługują się swoim ojczystym językiem. Pomysł został bardzo dobrze przyjęty. To piękny przykład akceptacji i wzajemnego zainteresowania drugą społecznością.
Die Buchvorstellung und Podiumsdiskussion in Glatzer Mundart stießen auf großes Interesse.
Foto: DFK Glatz
Dr Jan Pacholski z Uniwersytetu Wrocławskiego również podejmie ten temat w rozmowach ze swoimi studentami. Ciekawie było usłyszeć, jak używa terminu „wypędzenie Niemców” – określenia rzadko spotykanego w języku polskim. Burmistrz Polanicy-Zdroju zauważył, że wiele zamków popadło w ruinę dopiero w okresie powojennym, już pod polską administracją, i dlatego są dziś w tak złym stanie. Rzeczywiście, w ostatnich latach nastąpił ogromny postęp we wzajemnym zrozumieniu między narodami.
Wypowiedzi publiczności dotyczyły również obecnej sytuacji własnościowej oraz rozmów, jakie odbywały się z osobami dotkniętymi tamtą tragedią. Wśród obecnych była także Karina Fuglińska, która opisała problemy, z jakimi zmagała się jej matka w tamtym okresie.
Patrzymy w przyszłość z ufnością – wierząc, że nasze wysiłki zostaną wsparte i pozwolą nam dalej aktywnie działać w naszej małej ojczyźnie.
Horst Ulbrich
Szczegóły dotyczące książki:
Niemieckie Koło Przyjaźni
Deutsche sozial-kulturelle Gesellschaft Kreisverband Glatz e.V.
Niemieckie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne w Kłodzku
57-300 Kłodzko, ul. Łukasińskiego 11
E-mail: hulbrich75@gmail.com
Telefon komórkowy: +49 152 376 856 49 lub +48 502 908 533
