Podróż językowa bez walizki – Bawaria spotyka Śląsk

Co łączy Śląsk i Bawarię? Na to pytanie próbowali odpowiedzieć uczniowie Niepublicznej Szkoły Podstawowej w Grodzisku podczas wyjątkowego projektu realizowanego 21 i 22 maja. W ramach kulturowych warsztatów językowych dzieci nie tylko uczyły się języka niemieckiego, lecz także poznawały historię, tradycje i znane postacie obu regionów.

Warsztaty językowe rozpoczęły się krótką opowieścią o świętej Jadwidze.
Foto: Victoria Matuschek

Interaktywny projekt edukacyjny z dużą dawką praktyki

Warsztaty prowadziła Mariella Marzo, studentka Uniwersytetu w Pasawie i praktykantka w Związku Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych (VdG). Zajęcia były skierowane do uczniów klas 4, 6, 7 i 8 i stanowiły część szerszego działania wspierającego naukę języka niemieckiego jako języka mniejszości narodowej na Śląsku.

Mariella relacjonuje: „Na początku byłam dość zestresowana, ponieważ zazwyczaj nie lubię przemawiać przed grupą. Mimo to była to dobra okazja, by spróbować czegoś nowego. Ponieważ to mała szkoła i klasy są nieliczne, prowadzenie warsztatów było łatwiejsze.” Dodaje również, że obecność dyrekcji szkoły, nauczycielki i opiekunek praktyk dała jej dodatkowe poczucie bezpieczeństwa.

Blisko życia codziennego, kreatywnie, zbliżająco – tak wygląda nowoczesna nauka języka

Zajęcia rozpoczęły się wspólnym czytaniem krótkiego opowiadania o świętej Jadwidze, która urodziła się w Górnej Bawarii, a później została księżną Śląska – to obrazowy przykład historycznego związku między tymi dwoma regionami. Następnie uczniowie pracowali z mapami Bawarii i Śląska, zaznaczali miasta, rzeki i jeziora, a także poznawali sylwetki znanych postaci, takich jak Lukas Podolski czy Elżbieta Bawarska („Sissi”). Dzieci aktywnie uczestniczyły w ćwiczeniach z wzajemnym zadawaniem pytań.

Tradycje i zwyczaje z obu regionów były zgadywane w formie zabawy, a quiz Kahoot na temat bawarskiego dialektu wzbudził szczególny entuzjazm. Na świeżym powietrzu dzieci w małych grupach „odwiedzały” śląskie i bawarskie atrakcje turystyczne, takie jak zamek Neuschwanstein czy kopalnia srebra w Tarnowskich Górach – oglądały materiały ilustracyjne, czytały krótkie teksty informacyjne i odpowiadały na pytania na przygotowanych kartach. Na zakończenie odbyła się wspólna scenka „wizyta w restauracji”, podczas której uczniowie zamawiali regionalne potrawy – była to doskonała okazja, by wykorzystać język niemiecki w praktyce, w codziennych sytuacjach.

Uczniowie opisywali położenie miast i rzek na mapach, korzystając z kierunków świata.
Foto: Victoria Matuschek

Różnorodne metody i wyjątkowe chwile

Już w kwietniu Mariella przygotowała dla uczniów szkoły w Grodzisku warsztaty językowe z elementami matematyki. Studentka opowiada, jak przygotowywała zajęcia: „Połączyłam różne kompetencje, takie jak rozumienie tekstu czytanego i słuchanego oraz mówienie, i do tego przygotowałam różnorodne zadania. Szczególnie dobrze przyjęto ćwiczenia interaktywne, zwłaszcza ostatnie – odgrywanie scenki zakupów w supermarkecie, z dialogiem i zabawkowymi pieniędzmi. To ćwiczenie sprawiło wszystkim dużo radości, nawet nieśmiałym uczniom.”

Mariella Marzo (z lewej) przybliżyła dzieciom region Bawarii. W dniu 21 maja wspierała ją nauczycielka Susanna Wilkowski (z prawej).
Foto: Victoria Matuschek

Podkreśla również, co mogłaby następnym razem zrobić inaczej: „Podczas drugiego warsztatu przygotowałam zbyt wiele zadań, przez co pod koniec dzieci traciły koncentrację. Następnego dnia zrezygnowałam z części materiału i zajęcia wyszły lepiej. Na przyszłość będę uważać, żeby nie było za dużo treści dla uczniów.”

Szczególnie poruszyło ją, gdy nieśmiałe dzieci odważyły się aktywnie uczestniczyć: „Zawsze cieszyłam się, gdy uczniowie, którzy zazwyczaj są cisi, zdobywali się na odwagę, by coś powiedzieć lub wziąć udział w ćwiczeniu – i do tego odpowiadali poprawnie.”

Uczniowie dopasowywali właściwe obrazy do tekstów i w ten sposób poznawali tradycje bawarskie i śląskie, takie jak stawianie majowego drzewa, stroje ludowe i dzień św. Barbary.
Foto: Victoria Matuschek

Wyzwania i perspektywy nauki niemieckiego na Śląsku

Poziom znajomości języka niemieckiego wśród dzieci był zróżnicowany. Mariella opowiada: „Większość uczniów miała trudności z samodzielnym budowaniem pełnych zdań. Często konieczne było podanie im przykładowych zdań i dialogów jako punktu odniesienia. Były jednak również osoby z lepszą znajomością języka, które wspierały kolegów i koleżanki.”

Zainteresowanie dzieci coraz częściej kieruje się ku językowi angielskiemu, co potwierdza nauczycielka języka niemieckiego Susanna Wilkowski – zauważa, że uczniowie coraz częściej wplatają angielskie słowa w trakcie lekcji niemieckiego.

Na zewnątrz dzieci odkrywały śląskie i bawarskie atrakcje turystyczne, takie jak zamek Neuschwanstein czy kopalnia srebra w Tarnowskich Górach.
Foto: Victoria Matuschek

Edyta Opyd, specjalistka ds. edukacji w VdG, podkreśla znaczenie takich warsztatów: „Jako VdG wspieramy inicjatywy edukacyjne, których celem jest nauka języka niemieckiego jako języka mniejszości. Współpraca ze szkołą w Grodzisku jest bardzo bliska i otwarta. Uczniowie tej szkoły już wcześniej brali udział w warsztatach językowych i poznali platformę edukacyjną mniejszości niemieckiej supereule.pl. Warsztaty są nastawione na komunikację, aby wzmocnić kompetencje językowe dzieci.” Zwraca uwagę na to, jak ważna jest obecność praktykantek z Niemiec: „Dzięki nim możliwe jest żywe i interaktywne przekazywanie języka i kultury. Dzieci z entuzjazmem i radością biorą udział w aktywnościach, co ma kluczowe znaczenie dla sukcesu w nauce.”

Na temat znaczenia takich projektów dla zachowania języka niemieckiego na Śląsku Edyta mówi: „Projekty z udziałem osób z Niemiec to dobra okazja do międzynarodowej współpracy w małej skali – do codziennych, zwyczajnych kontaktów, wymiany informacji i poznawania sąsiedniego kraju. Najważniejsza jest komunikacja w języku niemieckim, dlatego staramy się, by warsztaty miały formę interaktywną.” Zapowiada, że chętnie wrócą do szkoły z nowymi pomysłami.

Znaczenie i perspektywy

Tego rodzaju inicjatywy są szczególnie ważne w kontekście braku nauczycieli i wyzwań systemu edukacji, które są odczuwalne na Górnym Śląsku. Zabawa w naukę języka i kultury pomaga dzieciom odkrywać swoje korzenie i doświadczyć niemieckiego jako żywego języka. Mariella podsumowuje: „Na pewno wzięłabym udział w takim projekcie ponownie. Dodał mi on pewności siebie, a myślę, że dla uczniów było to interesujące i pomocne – spotkać kogoś z Niemiec i posłuchać, jak mówi.”

Na koniec dzieci wcieliły się w role kelnerów i gości restauracji, zamawiając śląskie i bawarskie potrawy.
Foto: Victoria Matuschek

Warsztaty te pokazują, jak dzięki interaktywnym i praktycznym metodom nauka języka może stać się żywa i jak można budować mosty między regionami i kulturami – z korzyścią dla wszystkich uczestników.