Język niemiecki jako język mniejszości w szkołach średnich: prawo bez praktyki?
Uczniowie mogą kontynuować naukę języka niemieckiego jako języka mniejszości również w szkołach średnich. Takie prawo daje im rozporządzenie z 2017 roku, które reguluje też nauczanie języka mniejszości w szkołach podstawowych. W praktyce jednak niewielu uczniów korzysta z tej możliwości, a wielu nawet nie wie, że ona istnieje. Jak to zmienić? Zapytaliśmy o to nauczycieli, rodziców i nauczycieli, którzy są też rodzicami.
Aneta Knura-Zawada, nauczycielka języka niemieckiego w I Liceum Ogólnokształcącym im. Henryka Sienkiewicza w Koźlu, członkini zarządu opolskiego TSKN:
„Niestety nie jest prowadzona w naszej szkole nauka języka niemieckiego jako języka mniejszości. Próbowaliśmy ją wprowadzić krótko po wejściu w życie rozporządzenia w 2017 roku, ale było za mało chętnych. Oczywiście zawsze informujemy o tym podczas rekrutacji do naszej szkoły, ale nie ma odzewu. Dlaczego? Myślę, że szczególnie w szkołach średnich język angielski wypiera niemiecki i nie jest to wyłącznie specyfika naszego regionu, tak jest w całym kraju. Poza tym uczniowie, którzy chcą się uczyć języka niemieckiego dodatkowo, mogą u nas robić to w ramach przygotowania do egzaminu DSD 1 i 2, bo nasza szkoła jest centrum egzaminacyjnym, sama zresztą jestem egzaminatorką. Co można by zrobić, żeby zachęcić uczniów do nauki języka niemieckiego jako języka mniejszości? Myślę, że przede wszystkim konieczna jest lepsza komunikacja między nauczycielami, rodzicami i uczniami. O możliwości kontynuacji nauki języka niemieckiego jako języka mniejszości w szkole ponadpodstawowej powinni informować rodziców nauczyciele jeszcze w szkole podstawowej, na przykład podczas wywiadówek, a w szkołach średnich w ramach rekrutacji. Może przydałaby się też jakaś kampania informacyjna ukierunkowana na absolwentów szkół podstawowych. Mam syna w szóstej klasie szkoły podstawowej i na pewno będę go zachęcała do podjęcia takiej nauki.”
Die Deutsch AG bringt den Schülern Grundlagen bei
Foto: Alicja Jajak
Ewelina Kowaś, dyrektorka Zespołu Szkół Nr 1 im. Powstańców Śląskich w Kędzierzynie-Koźlu, germanistka:
„Znam stan prawny i wiem, że jest możliwość organizacji lekcji języka niemieckiego w szkole średniej. Jednak w przypadku naszego technikum byłoby to trudne, ze względu na to, że uczniowie i tak już mają bardzo przeładowany plan lekcji, ponieważ mają wiele przedmiotów technicznych. Te lekcje języka mniejszości musiałyby być organizowane po lekcjach regularnych. Oczywiście informujemy o tej możliwości podczas rekrutacji, ale do tej pory nie było zainteresowania.”
Elżbieta Wydra: Najważniejsze, jak się tego języka niemieckiego uczy. To jest dodatkowa nauka, więc uczniowie nie mają na pamięć recytować niemieckiego hymnu. Bo tak to sobie sami obcinamy jako nauczyciele skrzydła. Bo co z tego, że uczeń zna odmianę czasownika ‘sein’? My się mamy z nimi tym językiem bawić, sprawić, żeby go polubiły.
Aneta Buczek, matka licealistki, przewodnicząca koła DFK w Ligocie Turawskiej:
„Uważam, że języki to okno na świat, a w naszym regionie znajomość języka niemieckiego jest niezwykle ważna. Wiadomo, że w pewnym wieku wpływ rodziców na dzieci maleje, więc trzeba ich do pewnych rzeczy przekonywać za pomocą argumentów. Moja córka Małgosia, przy mojej zachęcie, zdecydowała się na dodatkową lekcję języka niemieckiego, podczas której przygotowuje się do egzaminu DSD. I wiem, że w jej szkole, czyli ‘Dwójce’ w Opolu, jest więcej takich uczniów jak ona. Co do nauki języka niemieckiego jako języka mniejszości w szkołach ponadpodstawowych to uważam, że w pierwszej linii trzeba byłoby poinformować wszystkich germanistów o takiej możliwości, może nawet w ramach gmin zorganizować spotkania na ten temat, rozpowszechniać tę informację w ramach zajęć szkolnych. No i starać się też trafić do uczniów, bo nastolatki mają już przecież swoje własne zdanie w wielu kwestiach. Ich też trzeba umieć zachęcić, przekonać.”
Die Deutsch AG vermittelt Wissen spielerisch
Foto: Alicja Jajak
Sebastian Gerstenberg, ojciec licealistki, germanista:
„Dla mojej córki Mai zrobiliśmy taką akcję i złożyliśmy wniosek o nauczanie języka niemieckiego jako języka mniejszości narodowej w liceum. I to też zostało wprowadzone. Ale niestety rok później zostały obcięte godziny języka niemieckiego jako języka mniejszości. Szkole nie opłacało się kontynuować nauczania w wymiarze jednej godziny tygodniowo. Dodatkowo blokuje to zdawanie matury z języka niemieckiego jako języka obcego, dlatego po roku wycofaliśmy deklarację. Moja młodsza córka Zosia nie ma jeszcze wybranej szkoły średniej, ale będę się starał, żeby miała możliwość nauki języka niemieckiego jako języka mniejszości.”
Auch Karten und Brettspiele dürfen nicht fehlen
Foto: Alicja Jajak
Elżbieta Wydra, nauczycielka języka niemieckiego w Zespole Szkół Ogólnokształcących STO w Kluczborku:
„W naszym liceum język niemiecki jako język mniejszości jest nauczany już od kilku lat. Zdaje się, że pierwsza taka grupa powstała w 2021 roku. I od tego czasu nieprzerwanie to działa, chociaż zazwyczaj to jest kilku uczniów. Informuję o tej możliwości podczas spotkania z uczniami i rodzicami pod koniec sierpnia, zanim rozpocznie się rok szkolny, przynajmniej do teraz, bo w tym roku zmieniają się te terminy. Zawsze mam przygotowane wnioski, żeby to wszystko szybko poszło. No i trzeba umieć dotrzeć do uczniów, do rodziców. Ja przekonuję, że dzięki nauce języka jako języka mniejszości mogą się u nas uczyć trzech języków! No i najważniejsze, jak się tego języka niemieckiego uczy. To jest dodatkowa nauka, więc uczniowie nie mają na pamięć recytować niemieckiego hymnu. Bo tak to sobie sami obcinamy jako nauczyciele skrzydła. Bo co z tego, że uczeń zna odmianę czasownika ‘sein’? My się mamy z nimi tym językiem bawić, sprawić, żeby go polubiły. Edukacja to jest rozmowa z uczniem.”
Współpraca: Manuela Leibig
