Kochała światło i kolor

Wspaniałą wiadomość dla miłośników sztuki: wystawa „Gerda Stryi-Leitgeb. Powrót wielkiej malarki” w Muzeum Miejskim Wrocławia została przedłużona do 29 marca 2026 roku! To doskonała okazja, by poznać sylwetkę jednej z najwybitniejszych niemieckich artystek związanych z Breslau i zobaczyć jej pełne ekspresji martwe natury oraz pejzaże, w których kolor odgrywa rolę główną.

Kim była Gerda Stryi?

Gerda Stryi-Leitgeb (1905–1992) urodziła się w Katowicach i już jako szesnastolatka rozpoczęła studia w Państwowej Akademii Sztuki i Rzemiosła Artystycznego we Wrocławiu. Jej przyjęcie na uczelnię wywołało sensację – prace, choć niekompletne, zachwyciły komisję egzaminacyjną, a w jej obronie stanął sam Otto Mueller, słynny niemiecki malarz ekspresjonista i wykładowca, który zachęcał innych profesorów: „Przyjmijmy ją”. Na akademii Gerda uczęszczała także do klas Oskara Molla i Konrada von Kardoffa, rozwijając własny styl malarski, wyróżniający się żywiołowym kolorem i śmiałymi kompozycjami.

Gerda Stryi mit Ehemann Erich in Breslau.
Quelle: Muzeum Wrocław

Jeszcze w trakcie studiów Gerda poznała artystę Ericha Leitgeba, którego poślubiła. Para podróżowała po Europie – Francja, Włochy, Norwegia – a prace powstające podczas tych wyjazdów spotykały się z uznaniem krytyków. Wrocławska bohema artystyczna, w której obracała się Gerda, obejmowała m.in. rzeźbiarza Roberta Bednorza i malarzy Wolfganga von Webskyego i Johanna Drobeka.

Trudne lata i sztuka zdegenerowana

Na początku lat 30. XX wieku Gerda była już uznaną artystką. Jej prace, ukazujące kontrast południowego światła i ciężkich murów północnej Europy, wyróżniały się ekspresją i wyrafinowaną prostotą. Jednak sytuacja diametralnie zmieniła się w 1933 roku, gdy do władzy w Niemczech doszli naziści. Akademia we Wrocławiu została zamknięta, a prace Stryi-Leitgeb uznano za „sztukę zdegenerowaną”, zakazując ich wystawiania. Większość przedwojennego dorobku artystki przepadła bezpowrotnie.

Wielki powrót Gerdy Stryi do Wrocławia miał miejsce dopiero po jej śmierci – dzięki współpracy Muzeum Miejskiego Wrocławia i Stowarzyszenia Przyjaciół i Sympatyków Śląskiej Fundacji Kulturalnej jej prace zostały ponownie zaprezentowane w rodzinnym mieście.

Powojenne losy i powrót do Wrocławia

Po wojnie Gerda wraz z mężem zamieszkała w Wiesbaden. W 1950 roku zmarł Erich Leitgeb, a Gerda przejęła jego zlecenia artystyczne, m.in. malowanie sufitów w Teatrze Państwowym w Wiesbaden – monumentalne prace, które do dziś zdobią wejścia do budynku. Kontynuowała malowanie, zmieniając nieco styl, ale nie tracąc zamiłowania do światła i koloru południowej Europy, które wciąż pojawiało się w jej pejzażach i martwych naturach. Malowała aktywnie aż do śmierci w 1992 roku.

Die Ausstellung „Gerda Stryi-Leitgeb. Die Rückkehr einer großen Malerin“ im Städtischen Museum Breslau wurde verlängert.
Quelle: Muzeum Wrocław

Wielki powrót Gerdy Stryi do Wrocławia miał miejsce dopiero po jej śmierci – dzięki współpracy Muzeum Miejskiego Wrocławia i Stowarzyszenia Przyjaciół i Sympatyków Śląskiej Fundacji Kulturalnej jej prace zostały ponownie zaprezentowane w rodzinnym mieście.

Wystawa „Gerda Stryi-Leitgeb. Powrót wielkiej malarki”

W Pałacu Królewskim można zobaczyć około 100 prac artystki, w tym dwa obrazy z wrocławskiego okresu jej twórczości. Wystawa obejmuje także dzieła Ericha Leitgeba oraz artystów związanych z kręgiem Gerdy, którzy również portretowali Wrocław.